Türkiye ile Kazakistan arasında ebedi dostluk bildirgesi imzalandı: 13 milyar euroluk ticaret hacmi planı

Türkiye ile Kazakistan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın perşembe günü Astana’ya yaptığı devlet ziyareti sırasında 'Ebedi Dostluk ve Genişletilmiş Stratejik Ortaklık Bildirgesi' imzaladı. İki ülke, ikili ticaret hedefini 13 milyar euro olarak belirlerken savunma, enerji, ulaştırma ve dijital sektörlerde iş birliğini derinleştirdi.

REKLAM

REKLAM

Kazakistan, Rusya, Çin, Batı ve Türkiye ile ilişkilerini eş zamanlı dengeleyen ve "çok vektörlü dış politika" olarak tanımladığı bir çizgi izliyor.

Türkiye’yi Avrupa ile Asya’yı birbirine bağlayan "altın köprü" olarak nitelendiren Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, "Dengeli ve ileri görüşlü politikanız sayesinde Ankara’nın küresel sahnedeki etkisi istikrarlı şekilde artmaya devam ediyor," dedi.

İki cumhurbaşkanı, Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin 6. toplantısına ve ikili iş forumuna eş başkanlık etti. Erdoğan, mevcut ikili ticaret hacminin neredeyse üç katına karşılık gelen 13 milyar euro hedefine ulaşmanın önemini vurguladı.

Erdoğan, "Bu hedefe ulaşmak için 15 Nisan’da Astana’da düzenlenen Hükümetlerarası Ekonomik İşbirliği Komisyonu’nun 14. dönem toplantısında kabul edilen 67 maddelik Eylem Planı’nın uygulanmasını önemli görüyoruz," dedi.

İkili ticaret yaklaşık yüzde 9 artarak 4,5 milyar euronun üzerine çıktı.

Kazakistan’da yaklaşık 4 bin Türk şirketi faaliyet gösterirken, Türkiye ülkenin en büyük beş ticaret ortağı arasında yer alıyor.

Tokayev, "Güçlü ekonomisi ve saygın diplomasisiyle Türkiye, Avrupa ile Asya’yı ve tüm Türk dünyasını birbirine bağlayan 'altın köprü' olarak kabul ediliyor," diye ekledi.

Erdoğan’a ayrıca, 12. yüzyılda yaşamış Türk mutasavvıfı ve şairi Hoca Ahmed Yesevi’nin adını taşıyan ve yeni ihdas edilen Hoca Ahmed Yesevi Nişanı verildi. Erdoğan, bu nişanın ilk sahibi oldu.

Tokayev, nişanın "derin sembolik anlam" taşıdığını söyledi. Erdoğan ise nişanı Türk halkına gösterilen saygının bir ifadesi ve iki ülke arasındaki kardeşliğin sembolü olarak kabul etti.

Ankara’nın Kazakistan’daki yatırımları 5 milyar euronun üzerinde bulunurken, Kazakistan’ın Türkiye’deki yatırımları 2 milyar euroyu aşıyor.

Kazakistan Başbakan Yardımcısı Serik Zhumangarin, yaklaşık 3,5 milyar euro değerinde 100 yatırım projesinin tamamlandığını, benzer büyüklükte 50 projenin daha sürdüğünü söyledi. Kazakistan, Türkiye’ye ihracatını yaklaşık 573 milyon euroya çıkarmayı hedefliyor.

Tokayev, daha fazla büyüme konusunda güvenini dile getirdi. Tokayev, "İki ülkenin finans merkezleri ve dijital ticaret platformları arasındaki ortaklık, ticari ve ekonomik ilişkilerin daha da derinleşmesine katkı sağlayacak," dedi.

Tarım ticareti geçen yıl yüzde 25 artarak yaklaşık 327 milyon euroya ulaştı. Türk şirketleri, buğday işleme ve sera komplekslerine yatırım yapıyor. Kazakistan, tarımsal iş birliği için 2026-2028 dönemini kapsayan bir yol haritası önerdi.

Ulaştırma alanında Tokayev, Çin’i Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı’nın genişletilmesi planlarını yineledi.

İki ülke arasındaki demiryolu yük taşımacılığı bu yıl yüzde 35, kara yolu taşımacılığı ise yüzde 5 arttığını vurgulayan Tokayev, "Bir dizi projenin uygulanması yoluyla Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergahı’nın potansiyelini artırma konusunda mutabık kaldık," dedi ve Türk yatırımcılara Aktau ve Kurık limanları üzerinden katılımlarını artırma çağrısı yaptı.

Kazakistan ayrıca TAV Havalimanları Holding’in Almatı’da uluslararası bir havalimanı inşa etmesine destek verdiğini açıkladı. Erdoğan ise öneriyi memnuniyetle karşıladı.

Enerji sektöründe Kazakistan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın Kazak pazarına girme planlarını memnuniyetle karşıladı. Tokayev, Türk şirketlerini metal, işleme ve lityum üretimindeki uzmanlıklarına işaret ederek madencilik projelerine katılmaya davet etti.

Bildirgeye; hukuki yardım, kültür merkezleri, yatırım koruma, petrol ve doğal gaz iş birliği, İHA üretimi, eğitim, yayıncılık ve finans merkezi iş birliği alanlarını kapsayan bir dizi ikili anlaşma eşlik etti.

Dijital tarafta Kaspi.kz’nin, Türk e-ticaret platformu Hepsiburada’yı desteklemesi beklenirken, Freedom Holding Corp Türkiye’de dijital ve aracı kurum hizmetlerini genişletiyor.

Ziyaret, 15 Mayıs’ta Türkistan’da "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı liderler gayriresmi zirvesi öncesinde gerçekleşti.

2009’da kurulan Türk Devletleri Teşkilatı; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan’ı bir araya getiriyor. Macaristan ve Türkmenistan ise teşkilatta gözlemci statüsünde yer alıyor.

Türkiye teşkilata gayriresmi olarak liderlik ederken, Kazakistan Türkiye’den sonra en büyük ekonomiye sahip ülke konumunda bulunuyor. Rusya ve Çin ise teşkilata üye değil.

Ziyaret, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının Avrupa ile Asya arasındaki geleneksel kara ticaret yollarını sekteye uğrattığı, Orta Asya ülkelerinin ortaklıklarını çeşitlendirme ve Moskova’ya ekonomik bağımlılıklarını azaltma çabalarını hızlandırdığı bir dönemde gerçekleşti.