Orta Asya’nın ilk hava taksisi test uçuşu Kazakistan’da gerçekleştirildi. Yetkililer ve özel sektör ortakları yeni bir kentsel hava ulaşımı ağı geliştirmek için çalışırken, ticari deneme seferlerinin sertifikasyon ve yasal onay süreçlerine bağlı olarak 2029 başına kadar başlaması bekleniyor.
Kazakistan’da Orta Asya’nın ilk hava taksisi gökyüzüyle buluştu. V2000 Prosperity modeli, ülkenin en büyük kenti Almatı yakınlarında geliştirilen yeni, teknoloji odaklı bir şehir olan Alatau City’den havalandı ve yerdeki ekipler tarafından izlenen 10 dakikalık insansız test uçuşunu tamamladı.
REKLAM
REKLAM
Test, Kazakistan’ın eVTOL olarak bilinen elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen hava araçlarıyla kentsel hava ulaşımını geliştirmeye çalışan az sayıdaki ülke arasına katılma çabasına işaret ediyor.
Proje, Kazakistan merkezli Alatau Advanced Air Group tarafından Çin, Güney Kore, İtalya ve ABD’den şirketlerle ortaklık içinde geliştiriliyor. Alatau City’de kentsel hava ulaşımı altyapısının geliştirilmesine yönelik toplam yatırımın yaklaşık 260 milyon euroya ulaşması bekleniyor.
Alatau City Authority Üst Yöneticisi Alisher Abdykadyrov, "Bizim için bu, yeni bir teknolojinin gösteriminden daha fazlası. Bu, inovasyonun, dijital dönüşümün ve gelişmiş ulaşım çözümlerinin yeni bir ekonomik sektör haline geldiği yeni bir kentsel gelişim modeline geçişi temsil ediyor," dedi.
Teknoloji test ediliyor
Testte kullanılan hava aracı Çinli üretici AutoFlight tarafından geliştirildi. V2000 Prosperity, bir operatör ve beş yolcu taşıyabiliyor ve saatte 200 kilometreye kadar hıza ulaşabiliyor. 13 elektrikli motorla çalışan araç yaklaşık bir saatte tamamen şarj edilebiliyor.
Şirkete göre tek şarjla 250 kilometreye kadar menzil sunan hava aracı, kent içi ulaşımın yanı sıra yakın destinasyonlarla bağlantılar için de uygun.
Geliştiricilerin öne çıkardığı avantajlardan biri de aracın geleneksel helikopterlere kıyasla daha düşük gürültü seviyesine sahip olması.
AutoFlight Kıdemli Başkan Yardımcısı Kellen Xie, "Kalkış ve iniş sırasında eVTOL’den 100 metre uzaktaysak, gürültü seviyesi normalde 70 desibelin altında olur. Araç yerden yaklaşık 250 metre yükseklikte seyir halindeyse hiçbir şey hissetmeyiz," dedi.
Hava aracı eksi 20 ile 55 derece arasındaki sıcaklıklarda çalışacak şekilde tasarlandı. Ancak Kazakistan’ın aşırı hava koşulları, ticari operasyonlar başlamadan önce ek testler yapılmasını gerektirecek.
Kentsel hava ulaşımı ağı kuruluyor
Geleneksel hava araçlarından farklı olarak eVTOL’ler, vertiport olarak bilinen özel alanlardan kalkış ve iniş yapıyor. Bu kompakt tesisler zeminde ya da binaların çatılarında inşa edilebiliyor ve böylece kent dokusuna entegre edilebiliyor.
İtalyan altyapı geliştiricisi UrbanV, vertiport ağının inşasına öncülük ediyor. İlk tesisin inşası Alatau City’de başladı ve bu tesisin ileride Avrasya Kentsel Hava Ulaşımı Merkezi’nin parçası olması planlanıyor.
Yakın gelecekte üç vertiportun daha yapılması planlanıyor. Daha geniş ağda ise Almatı Uluslararası Havalimanı ve Almatı genelindeki çeşitli noktalar yer alacak. Toplamda altı vertiportun 2028’e kadar faaliyete geçmesi bekleniyor. Şirket, ağın ileride bölgede 10 vertiporta kadar genişleyebileceğini belirtiyor.
Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in girişimiyle başlatılan ve hâlen geliştirme aşamasında olan yeni kent merkezi Alatau City’nin, Kazakistan’ın kentsel hava ulaşımı hedeflerinin merkezi haline gelmesi bekleniyor. Dijital altyapı dikkate alınarak tasarlanan kent, planlamacılara yeni ulaşım teknolojilerini en baştan entegre etme imkanı sunuyor.
Geliştiriciler, Alatau City’yi yakınlardaki Almatı’ya ve Kazakistan’ın en popüler turistik bölgelerinden biri olan daha geniş Almatı bölgesindeki destinasyonlara bağlamayı öngörüyor.
Kazakistan Ulaştırma Bakanlığı’na göre Almatı Havalimanı ile Alatau City arasındaki yaklaşık 50 kilometrelik yolculuk hava taksiyle yaklaşık 10 dakika sürebilir. Bu da kara yoluna kıyasla seyahat sürelerini önemli ölçüde azaltabilir.
Geliştiriciler, yolcu taşımacılığının ötesinde hava aracı için ek kullanım alanları da öngörüyor. AutoFlight’a göre özel bir acil müdahale versiyonu, tek operasyonda 800 metrekareye kadar bir alandaki yangınlara müdahale edebilecek yangın söndürme ekipmanları taşıyabiliyor.
Hava aracı ayrıca acil durum malzemeleri teslim edebiliyor ve her biri 10 kişiye kadar taşıma kapasitesine sahip hayat kurtarma botları bırakabiliyor.
Ticarileşmeye giden yol
Hava taksilerinin yolcu taşımaya başlamasından önce Kazakistan’ın kentsel hava ulaşımı için yasal çerçeveyi oluşturması gerekiyor.
Ulaştırma Bakanlığı’na göre hükümet yetkilileri ve proje ortakları, geçen yıl boyunca hava taksi operasyonlarını ve kentsel hava ulaşımının daha geniş kapsamlı gelişimini düzenlemeyi amaçlayan yasal değişiklik paketi üzerinde çalıştı.
Önerilen değişiklikler kurumlar arası incelemenin birkaç aşamasından geçti ve şu anda tartışılıyor. Yetkililer, yeni düzenlemelerin yakın gelecekte kabul edilebileceğini belirtiyor.
Ticari uçuşlar başlamadan önce aşılması gereken bir diğer önemli engel ise sertifikasyon. Hava aracı üreticilerinin önce araçlarını kendi ülkelerinde sertifikalandırması ve gerekli uçuş izinlerini alması, ardından belgeleri tanınması için Kazakistan’ın havacılık makamlarına sunması gerekiyor.
Alatau Advanced Air Group proje yöneticisi Daniyar Uteulin, "Ancak bundan sonra bu yeni ulaşım türüyle ticari hizmetleri başlatabileceğiz," dedi.
Başbakan Yardımcısı Kanat Bozumbayev’e göre yolcu ücretlerinin gidilen kilometre başına "yaklaşık bir ABD doları" seviyesinde belirlenmesi bekleniyor. İlk ticari deneme operasyonlarının 2028 sonu ya da 2029 başında yapılması planlanıyor.
Proje başarılı olursa Kazakistan, hava taksileri ulaşım ağına entegre eden Orta Asya’daki ilk ülkelerden biri olabilir. Böylece kentler, havalimanları ve turistik destinasyonlar yeni bir kentsel ulaşım modeliyle birbirine bağlanabilir.
Alatau City Bank hissedarı ve Alatau Advanced Air Group ortağı Vyacheslav Kim, "Bu, bugüne kadar yürütülen çalışmaların başarısını pekiştiren ve küresel ekonominin geleceğini şekillendirmeye yardımcı olacak yüksek teknoloji sektörü Alçak İrtifa Ekonomisi gibi girişimlerin temelini atan önemli bir dönüm noktasıdır," dedi.
Uzun vadeli hedef ise Alatau City’de kazanılan deneyimi Kazakistan’ın diğer şehirlerine genişleme için temel olarak kullanmak ve ardından daha geniş çaplı uygulamayı Orta Asya geneline yaymak.