Kuzey Afrika kaynaklı yüksek basınç, sıcak havayı Batı Avrupa’ya kilitledi. Badajoz mayısta ilk kez 38°C gördü, Santander rekor kırıyor, Fransa can kaybı bildiriyor. Bu geçici değil, yeni normal.
Mayıs serin başladı. İlk haftalarında İspanya'nın neredeyse tamamında sıcaklıklar mevsim normallerinin altında seyretti. Sonrasında olacaklara dair hiçbir işaret yoktu. Ancak 19 Mayıs'tan itibaren termometreler sürekli yükselerek, normal şartlarda yazın ortasına denk gelen değerlere ulaştı.
REKLAM
REKLAM
Bunun sorumlusu, Kuzey Afrika'dan Britanya Adaları'na kadar uzanan ve meteorologların antisiklonik sırt ya da daha yaygın bir ifadeyle sıcaklık kubbesi adını verdikleri bir yüksek basınç sistemi.
Bu mekanizma basit: söz konusu antisiklon, havanın yenilenmesini engelleyen bir kapak gibi davranıyor, havayı aşağıya doğru bastırıyor ve hava sıkıştıkça daha da ısınıyor. Ortaya, günlerce dinmeyen bunaltıcı bir hava çıkıyor ve bazı noktalarda bu, yılın bu döneminde beklenen değerlere kıyasla 15°C'ye varan bir anomali anlamına geliyor. Başka bir deyişle: Temmuz ya da ağustosta hissedilmesi beklenen sıcaklıklar iki ay erkenden geldi.
AEMET, kayıtların 1954'e uzandığı Santander havalimanında, hazirandan önce 30°C'nin yalnızca iki günde aşıldığını hatırlattı. Bu yıl ise şimdiden altı gün oldu. Badajoz Havalimanı gözlemevinde ise, 71 yıllık seri boyunca, mayıs ayında ilk kez 38°C'nin üzerine çıkıldı.
Anomali bölge ayırt etmiyor: Olay, İber Yarımadası'nın güneybatısını, Kantabria kıyılarını, Ebro Vadisi'ni ve Batı Avrupa'nın geniş kesimlerini benzer biçimde vuruyor.
Sıcaklığın en fazla bastırdığı yerler ve önümüzdeki günlerde neler bekleniyor
İspanya içinde sıcaklıklar eşit dağılmıyor ama kurtulan köşe de pek yok. Güneybatı çeyreğinde günlerdir en yüksek sıcaklıklar 37 ile 39°C arasında seyrediyor ve haftanın ikinci yarısında güneyin bazı noktalarında 40°C eşiğine yaklaşılabilir. Badajoz, Sevilla, Córdoba, Jaén, Toledo ve Zaragoza en ağır etkilenen iller arasında yer alıyor.
Yarımadanın büyük sıcak fırınlarından biri olarak bilinen Ebro Vadisi, o ününü yeniden doğruluyor. Ancak bu dalgada en çarpıcı olan, kuzeyde yaşananlar. Bilbao'da, mayıs ayında şimdiye kadar kaydedilmiş en yüksek sıcaklıklara yaklaşılmış durumda. Cantabria, Asturias ve iç kesim Galicia da olağandışı seviyelere çıkmış durumda.
Haftanın geri kalanı için yapılan tahminler, kuzeybatı ucunda hafif bir serinlemeye, buna karşılık doğuda bir şiddetlenmeye işaret ediyor: Cuma günü Madrid'de 36°C, Sevilla'da 38°C ve Lleida ile Zaragoza'da 39°C'ye kadar çıkılabilir. Bir serinleme gelecekse bile, hafta sonundan önce beklenmiyor. İspanya mayısı böyle uğurlayıp hazirana böyle girecek.
Uzmanların özellikle altını çizdiği etkenlerden biri, termometrenin 20°C'nin altına inmediği tropik geceler. Cádiz, Sevilla ya da Barselona gibi illerde en düşük sıcaklıklar birkaç gün üst üste bu eşiğe dayanacak ya da onu aşacak.
Sorun yalnızca bunaltıcı sıcak değil: Vücut uyku sırasında kendini toparlayamadığında, ısı stresi gün be gün birikiyor. Doktorlar, özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için, esas olarak gündüz zirvelerinden çok bu nefes aldırmayan gecelerin halk sağlığı üzerinde en büyük etkiyi yarattığı uyarısında bulunuyor.
Avrupa alarmda: rekorlar ve ilk can kayıpları
Sıcak hava dalgası sınır tanımıyor. Böyle sıcaklıkların Güney Avrupa'ya kıyasla çok daha istisnai olduğu Birleşik Krallık'ta, Londra'daki Kew Gardens istasyonunda sıcaklık 34,8°C'ye ulaştı; bu değer, 1922'de kaydedilen ve 1944'te tekrarlanan 32,8°C'lik önceki mayıs rekorunu geride bıraktı.
Ertesi gün rekor bir kez daha kırıldı ve 35,1°C ölçüldü; ülke, mayıs ayında neredeyse benzeri görülmemiş biçimde, peş peşe tropik geceler yaşadı.
Fransa ise bu sıcak hava dalgasının en sert yüzünü yaşıyor. Cıva, Londra yakınlarında 35°C'ye ulaştı ve Fransa ile İspanya'nın bazı bölgelerinde 39°C'ye kadar tırmanabileceği belirtiliyor. Fransız yetkililer, ülkenin batısındaki birçok departmanda, mayıs ayı için eşi benzeri görülmemiş biçimde turuncu alarm ilan etti. Fransa'da spor yaparken iki kişi hayatını kaybetti; bunlardan biri pazar günü Paris'te, diğeri pazartesi günü Lyon'da. İtalya'da da mayıs ayı için rekor düzeyde yüksek sıcaklıklar kaydediliyor.
25-31 Mayıs 2026 haftası, ulaşılan aşırı değerler nedeniyle, Avrupa'nın iklim tarihinde yer edebilir; bu değerler, tipik yaz sıcaklıklarının da çok ötesine geçiyor. Meteorologlar, sera gazlarının gezegeni ısıtmaya devam ettiği bir dönemde, sıcaklıkların uzun vadeli iklim normallerinin 12 ila 16°C üzerine çıktığı uyarısında bulunuyor.
Pek çok kişinin aklındaki soru şu: Böylesi olaylar eskiden de normal miydi? Yanıtın nüansları var. İlkbahardaki sıcak hava dalgaları her zaman vardı, ancak bugün şiddetleri, kapsamları ve süreleri farklı.
İklim atıf çalışmaları, Avrupa'daki haziran sıcak hava dalgalarının günümüzde sanayi öncesi koşullara kıyasla yaklaşık on kat daha olası olduğunu tahmin ediyor ve aynı eğilim mayıs ayında da görünür hale gelmeye başlıyor. Eskiden kısa süreli bahar sıcakları olarak kalan bu ataklar, yavaş yavaş yeni başlangıç noktası haline geliyor.