Avrupa Komisyonu’na gönderilen çağrıda, AB’nin Arktik’te petrol ve doğal gaz sondajlarına yönelik yasağı kaldırması halinde ortaya çıkabilecek çevresel kaygılar ve güvenlik risklerine dikkat çekildi.
İskandinav ülkelerinden finans kuruluşları, sendikalar ve iklim bilim insanlarından oluşan bir koalisyon, Avrupa Birliği’nin Arktik bölgesine yönelik politikasını gözden geçirdiği süreçte Avrupa Komisyonu’na sert bir uyarıda bulundu. Grup, çarşamba günü yayımladığı açık mektupta AB liderlerine, Arktik’te yeni petrol ve doğal gaz sondajlarına yönelik mevcut yasağın korunması çağrısı yaptı.
REKLAM
REKLAM
Beş Avrupa Komiseri’ne hitaben kaleme alınan mektupta, Brüksel yönetiminden mevcut tutumunu yumuşatmaması istendi. Grup, daha önce basında yer alan iddialara atıfta bulunarak, AB’nin Arktik’te yeni sondaj faaliyetlerine karşı duruşunu yeniden değerlendirebileceği yönündeki ihtimalden “endişe duyduklarını” belirtti.
AB, 2021 yılından bu yana çevresel gerekçelerle Arktik politikası kapsamında yeni petrol ve doğal gaz sondajlarına yönelik küresel yasağı destekliyor.
Ancak Birlik’in Arktik bölgesine ilişkin stratejisini yeniden gözden geçirmesi, yeni fosil yakıt projelerine karşı çıkan çevrelerin tepkisini beraberinde getirdi.
Mektupta, hem çevresel kaygılar hem de Avrupa’nın güvenliğine yönelik olası tehditler gerekçe gösterildi. Özellikle Rusya topraklarına yakınlık nedeniyle güvenlik risklerinin arttığına dikkat çekilen metinde, Moskova’nın sık sık nükleer tatbikatlarla gövde gösterisi yaptığı hatırlatıldı.
Mektupta, değişen jeopolitik ortamın Barents Denizi’ndeki güvenlik risklerini artırdığı belirtilerek, petrol ve doğal gaz altyapılarının Rusya’ya ve Kuzey Deniz Rotası’na yakınlığı nedeniyle hibrit savaşın potansiyel hedefleri hâline gelebileceği ifade edildi.
Çoğunluğu Kuzey Yarımküre ülkelerinden 127 imzacı tarafından desteklenen mektupta, “Norveç Arktik bölgesinden Avrupa’ya taşınan petrol ve doğal gazın Avrupa’nın enerji güvenliği açısından kritik hâle gelmesi durumunda, söz konusu altyapılar sabotaj için daha cazip hedeflere dönüşecek ve AB bu tür saldırılara karşı kırılgan hâle gelecektir,” denildi.
İmzacıların arasında Almanya’nın eski Başbakan Yardımcısı ve Ekonomi ile İklimi Koruma Bakanı Robert Habeck ile Danimarka’nın eski İklim ve Enerji Bakanı Connie Hedegaard da yer aldı.
Mektupta ayrıca, Arktik bölgesinde petrol ve doğal gaz sondaj faaliyetlerinin genişletilmesinin, petrol sızıntısı ve kaçak risklerini artırarak “küresel ölçekte kritik öneme sahip ekosistemler” üzerindeki baskıyı büyüteceği ve geri döndürülemez çevresel zararlara yol açabileceği uyarısı yapıldı.
İmzacılar, Arktik bölgesinin küresel ortalamanın dört katı hızla ısındığını vurgulayarak, fosil yakıt projelerinin daha kuzeye, hassas yapıdaki Güney Barents Denizi’ne doğru genişletilmesinin dünya çapında önem taşıyan deniz ekosistemleri için “yönetilemez bir tehdit” oluşturduğunu savundu.
Ekonomik yanılgı mı?
Arktik’te sondajı savunanlar, bunu sık sık Avrupa’nın enerji dalgalanmalarına karşı gerekli bir kalkan olarak sunuyor. Ancak Nordik koalisyonun mektubu bu zaman çizelgesini yerle bir ediyor.
Mektupta, Norveç kıta sahanlığındaki projelerin geliştirilmesinin yaklaşık 13 yıl sürdüğü, dolayısıyla bugün onaylanacak herhangi bir yeni Arktik sahasının tam kapasite üretime ancak 2040 civarında ulaşabileceği kaydediliyor.
Mektuba göre, Rystad Energy’nin bağımsız piyasa değerlendirmeleri de iş modelini daha da zayıflatıyor; Barents Denizi’ndeki ekonomik olarak çıkarılabilir rezervlerin, Norveç hükümetinin resmi tahminlerinden aslında yüzde 78 daha düşük olduğu hesaplanıyor.
Ayrıca mektupta, yeni bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticari üretiminin, mevcut kapasitenin onlarca yıl boyunca tamamen kullanılıyor olması nedeniyle, AB’yi 20 ila 25 yıllık gaz alım anlaşmaları imzalamaya zorlayacağı ifade ediliyor. İmzacıların uyarısına göre bu adım, Avrupa’yı 2050 net sıfır iklim hedefinin çok sonrasına kadar fosil yakıtlara bağımlı kılacak.
Bunun yerine koalisyon, Komisyonu, yerli elektrifikasyonu, şebeke verimliliğini ve yenilenebilir enerjinin hızlı biçimde devreye alınmasını iki katına çıkarmaya teşvik ediyor.
Mektupta, "AB’nin uzun vadeli enerji güvenliğini güçlendirmenin en etkili yolunun, AB’de elektrifikasyonu, yerli yenilenebilir enerji üretimini ve verimlilik önlemlerini artırmak olduğuna; bunun, ithal fosil yakıtlara bağımlılığı derinleştirmekten çok daha doğru bir yaklaşım teşkil ettiğine inanıyoruz’," deniyor.
Norveçli enerji şirketi Equinor, AB’nin Arktik stratejisini güncellemesini destekliyor ve Kuzey’deki tüm petrol ve gaz aramalarının durdurulmasına karşı çıkıyor.
‘AB’nin, kuzey bölgelerinin enerji güvenliği, hazırlıklılık ve istikrar açısından taşıdığı önemi yansıtan bir politika geliştirmesi gerektiğine inanıyoruz. Bölgedeki Norveç faaliyetleri, sıkı, bilgiye dayalı ve demokratik meşruiyete sahip çerçeveler içinde yürütülüyor’ diyen Equinor sözcüsü, şirketin bölgede ‘genel bir moratoryuma karşı’ olduğunu Euronews’e aktardı.
Komisyon sözcüsü ise, 2021’de açıklanan AB Arktik stratejisinin, ABD öncülüğündeki İran’a karşı savaşın tetiklediği artan enerji fiyatları ve enflasyonun yanı sıra, Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölge olan Grönland’ı ‘satın alma’ yönünde ABD’den gelen tekrarlayan çıkışlar karşısında bölgede değişen duruma yanıt verecek şekilde güncellendiğini söyledi.
"İklim değişikliği ve çevresel bozulmayla mücadele edilmesi ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın desteklenmesi, geçerliliğini koruyan hedefler olmaya devam ediyor," diyen Komisyon sözcüsü, sürecin halen "erken bir aşamada" olduğunu ve şu aşamada hiçbir sonuca varılmadığını da sözlerine ekledi.