Kuzey Afrika’dan gelen antisiklonik sırt sıcak havayı Batı Avrupa üzerinde kilitliyor. Badajoz 71 yıllık kayıtlarda mayısta ilk kez 38°C görüyor. Santander rekor üstüne rekor kırıyor. Fransa’da ölümler bildiriliyor. Bu geçici bir sapma değil; yeni düzen.
Mayıs serin başladı. Ayın ilk haftalarında İspanya'nın neredeyse tamamında sıcaklıklar mevsim normallerinin altında seyretti. Sonrasında olacakları ise hiçbir şey haber vermiyordu. Ancak 19 Mayıs'tan bu yana termometreler kesintisiz biçimde yükselerek, normal koşullarda yazın ortasına karşılık gelen değerlere ulaştı.
REKLAM
REKLAM
Bunun sorumlusu, Kuzey Afrika'dan Britanya Adaları'na kadar uzanan ve meteorologların antisiklonik sırt, daha anlaşılır bir deyişle ısı kubbesi adını verdiği bir yüksek basınç sistemi.
Mekanizma basit: Bu antisiklon, havanın yenilenmesini engelleyen bir kapak gibi davranıyor, havayı aşağı doğru itiyor ve sıkıştıkça daha da ısıtıyor. Sonuç, günlerce dinmeyen bunaltıcı bir hava ve bazı noktalarda yılın bu döneminde beklenen değerlere göre 15°C'ye varan bir anomali. Başka bir deyişle, normalde temmuz ya da ağustosta hissedilmesi gereken sıcaklar iki ay erkenden geldi.
İspanya meteoroloji servisi AEMET'in hatırlattığına göre, 1954'ten bu yana ölçüm yapılan Santander Havalimanı'nda haziran öncesi 30°C'nin aşıldığı gün sayısı yalnızca ikiydi. Bu yıl şimdiden altı güne ulaşıldı. Badajoz Havalimanı gözlem istasyonunda, 71 yıllık kayıt boyunca, mayıs ayında ilk kez 38°C'nin üzerine çıkıldı.
Anomali coğrafya tanımıyor: Bu olay, yarımadanın güneybatısını, kuzeydeki Kantabria kıyılarını, Ebro Vadisi'ni ve Batı Avrupa'nın büyük bölümünü benzer şekilde vuruyor.
Sıcağın en sert vurduğu yerler ve önümüzdeki günlerde ne bekleniyor
İspanya içinde sıcak hava eşit dağılmıyor ama kurtulmuş köşe de pek yok. Güneybatı kesiminde günlerdir 37 ile 39°C arasında değişen en yüksek sıcaklıklar kaydediliyor ve haftanın ikinci yarısında güneyde bazı noktalarda 40°C'ye yaklaşılması bekleniyor. Badajoz, Sevilla, Córdoba, Jaén, Toledo ve Zaragoza en çok bunalan iller arasında yer alıyor.
Yarımadanın en sıcak kazanlarından biri olarak bilinen Ebro Vadisi bu rolünü yeniden üstlenmiş durumda. Ancak bu dalgada en çarpıcı olan, kuzeyde yaşananlar. Bilbao, kentte mayıs ayında şimdiye kadar kaydedilmiş en yüksek sıcaklıklara yaklaşmış durumda. Cantabria, Asturias ve iç kesimlerdeki Galiçya da alışılmışın çok üzerinde seviyelere ulaştı.
Haftanın geri kalanı için tahminler, ülkenin en kuzeybatısında hafif bir normalleşmeye, buna karşılık doğu kesimlerde bir şiddetlenmeye işaret ediyor: Cuma günü Madrid'de 36°C, Sevilla'da 38°C ve Lleida ile Zaragoza'da 39°C'ye varan sıcaklıklar görülebilir. Serinleme, olacaksa bile, hafta sonundan önce beklenmiyor. İspanya mayısa böyle veda edecek, haziranı da böyle karşılayacak.
Uzmanların özellikle altını çizdiği etkenlerden biri de, termometrenin 20°C'nin altına inmediği tropikal geceler. Cádiz, Sevilla ya da Barselona gibi illerde en düşük sıcaklıklar birkaç gün üst üste bu eşik civarında seyredecek ya da üzerine çıkacak.
Sorun yalnızca bunaltıcı hava değil: Vücut uyku sırasında kendini toparlayamadığında, ısı stresi gün be gün birikiyor. Doktorlar, halk sağlığı açısından en büyük etkinin, özellikle yaşlılar ve kronik hastalar için, gündüz yaşanan zirve sıcaklıklardan çok işte bu nefes aldırmayan gecelerden kaynaklandığını vurguluyor.
Avrupa alarmda: rekorlar ve ilk can kayıpları
Sıcak hava dalgasının sınırı yok. Bu tür sıcaklıkların Güney Avrupa'ya kıyasla çok daha istisnai olduğu Birleşik Krallık'ta, Londra'daki Kew Gardens istasyonunda sıcaklık 34,8°C'ye çıkarak, 1922'de kaydedilen ve 1944'te tekrarlanan 32,8°C'lik mayıs rekorunu geride bıraktı.
Ertesi gün rekor bir kez daha kırılarak 35,1°C ölçüldü ve ülke, mayıs ayı için neredeyse görülmemiş sayılacak şekilde, art arda birkaç tropikal gece yaşadı.
Bu sıcak hava dalgasının en sert yüzü ise Fransa'da hissedildi. Cıva Londra yakınlarında 35°C'ye kadar çıktı ve Fransa ile İspanya'nın bazı bölgelerinde 39°C'ye ulaşabileceği belirtiliyor. Fransız yetkililer, ülkede mayıs ayı için eşi benzeri görülmemiş bir adımla, batıdaki birkaç departmanı turuncu alarma geçirdi. Fransa'da spor yaparken iki kişi yaşamını yitirdi; bunlardan biri pazar günü Paris'te, diğeri ise pazartesi günü Lyon'da öldü. İtalya'da da mayıs ayında rekor düzeyde sıcaklıklar ölçülüyor.
25-31 Mayıs 2026 haftası, kaydedilen aşırı yüksek değerler nedeniyle, Avrupa'nın iklim tarihinde iz bırakabilir; üstelik bu değerler tipik yaz sıcaklarının da çok ötesinde. Meteorologlar, sera gazlarının gezegeni ısıtmaya devam etmesiyle birlikte, sıcaklıkların uzun dönemli iklim normallerinin 12-16°C üzerine çıktığı uyarısında bulunuyor.
Pek çok kişinin aklındaki soru, geçmişte de bu tür olayların normal olup olmadığı. Yanıtın ise bazı nüansları var. İlkbahar sıcak hava dalgaları her zaman vardı, ancak bunların şiddeti, kapladığı alan ve süresi artık farklı.
İklim atıf çalışmaları, Avrupa'da haziran ayı sıcak hava dalgalarının bugün, sanayi devrimi öncesi koşullara göre yaklaşık on kat daha olası olduğunu ve benzer eğilimin mayıs ayında da belirginleşmeye başladığını gösteriyor. Eskiden kısa süreli bahar sıcakları olarak kalan bu ataklar, yavaş yavaş yeni başlangıç noktası haline geliyor.