İran ve İsrail arasında ateşkesin en ciddi şekilde sarsıldığı karşılıklı saldırıların ardından konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik bombardımanın sürmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın aylarca kapalı kalabileceğini ve bunun ciddi can kayıplarına yol açacağını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, Salı sabahı yaptığı açıklamada İran ile yürütülen müzakerelere ilişkin yeniden iyimserlik dile getirerek, “iki ya da üç gün içinde” bir anlaşma imzalanabileceğini söyledi.
REKLAM
REKLAM
Trump, “Çok iyi, güçlü ve sağlam bir anlaşmaya çok yakınız” ifadelerini kullanırken, Orta Doğu’da İran ile İsrail arasında bir gün önce yaşanan çatışmaların bölgedeki kırılgan ateşkesi sarstığını belirtti.
New York’taki John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’nda gazetecilere konuşan Trump, askeri seçeneğe de değinerek İran’ın bombalanması halinde ülkenin ciddi kayıplar yaşayacağını söyledi.
Trump, “Bombalama yaparsak... her şeylerini kaybederler” ifadelerini kullanırken, böyle bir adımın ciddi can kayıplarına yol açacağını ve bu nedenle tercih edilmediğini belirtti.
Taraflar arasında haftalardır süren müzakerelere, ağırlıklı olarak Pakistan liderliğindeki arabulucuların aracılık ettiği belirtiliyor. Ancak hem ABD hem de İran tarafının sert tutumunu sürdürdüğü ifade ediliyor.
ABD, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini isterken; Tahran yaptırımların kaldırılmasını ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını talep ediyor. Ayrıca, Trump'ın karşı çıktığı bir adımla, nihai bir anlaşma sağlanmadan önce dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor.
Hürmüz yakınlarında Apache düştü
Bu arada ABD ordusuna ait bir Apache taarruz helikopterinin Hürmüz Boğazı yakınlarında düştüğü belirtildi. İran'ın kıskacı altındaki stratejik su yolunda yaşanan olay sonrası Trump, helikopterdeki iki mürettebatın da "iyi" olduğunu söyledi.
Kazanın nedeni henüz netlik kazanmazken, olayın bölgedeki gerilimi daha da artırabileceği değerlendiriliyor. İran devlet medyası, yabancı haber kaynaklarına dayanarak kazayı doğruladı ancak ayrıntı vermedi.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'ı vurmaya başlamasından bu yana savaş, küresel ekonomiyi sarstı, dünya genelinde enerji fiyatlarını yükseltti ve gıda dahil birçok temel ürünü daha pahalı hâle getirdi.
Yetkililer, özellikle İsrail'in İran destekli Hizbullah milislerine karşı Lübnan'daki askeri kampanyasını yoğunlaştırıp genişletmesiyle, Nisan ayındaki ateşkesi çatışmayı kalıcı biçimde bitirecek bir anlaşmaya dönüştürmeyi başaramadı.
Trump kazayı doğrulayarak "Pilotlar iyi, evet. Yaralanan yok. Yarın bir rapor yayımlayacağız. Ama pilotlar iyi," dedi.
Apache helikopterleri, ABD ordusunun, Tahran'ı bir anlaşmaya zorlamak amacıyla İran'ın ham petrol sevkiyatları ve tankerlerine uyguladığı ablukayı sürdürürken başvurduğu kilit unsurlardan biri oldu.
Helikopterler, İran savaşı sırasında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından Tahran'ın insansız hava araçlarını düşürmek için de kullanıldı.
Hizbullah savaşı ABD-İran anlaşmasını tehdit ediyor
Daha önce İsrail ve İran, ABD'nin iki ay önce Tahran'la ateşkes konusunda anlaşmasından bu yana ilk kez birbirlerine ateş açmalarından birkaç saat sonra, pazartesi günü geç saatlerde yeni saldırılardan geri adım atmış görünüyordu. Her iki ülke de kışkırtılmaları hâlinde misilleme saldırıları başlatmaya hazır oldukları uyarısında bulundu.
Düşmanlıkların yeniden alevlenmesi, Orta Doğu'nun yeniden topyekûn bir savaşa sürüklenebileceği endişelerini artırdı. Yeni saldırılar, Trump'ın İsrail ile İran arasındaki çatışmaların derhal durdurulması çağrısında bulunmasına yol açtı.
Kısa süre sonra İran ordusunun müşterek komutanlığı, saldırı amaçlı operasyonları durdurduğunu duyuran bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İsrail ve destekçilerinin, Güney Lübnan da dahil olmak üzere, bundan sonraki "saldırganlık ve düşmanca eylemlerinin" "öncekinden çok daha ağır ve ezici tedbirlerle" karşılık bulacağı uyarısında bulunuldu.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yayınladığı video mesajda mevcut çatışma turunun sona erdiği imasında bulundu. Ancak İran'ın "yanlış yapıp yeniden bize saldırması" hâlinde güç kullanarak karşılık verecekleri uyarısını da ekledi.
Netanyahu, İsrail'in İran destekli silahlı grup Hizbullah'a karşı Lübnan'da operasyonlarını sürdürdüğünü belirterek, İsrail'in "meşru müdafaa hakkına tamamen sahip olduğunu ve bunu gerektiği ölçüde sonuna kadar kullanacaklarını" söyledi.
Bu arada salı günü İsrail ordusu, şimdiye dek liman kentine yönelik yıkıcı hava saldırılarından esirgenen Hristiyan mahallesi de dahil olmak üzere, Lübnan'ın güneyindeki Sur liman kenti için tahliye uyarısı yaptı.
İsrail geçen hafta Sur sakinlerini, aralarında Hizbullah mensuplarının bulunduğuna inandığı konusunda uyarmıştı. Son iki haftada İsrail saldırıları Akdeniz kıyı şeridini vururken, birçok Lübnanlı sivil bu bölgelere sığınmıştı.
Geçen haftaki uyarının ardından Lübnan ordusu, İsrail saldırılarını önleme ve Hizbullah'ın bölgede silahlı bir varlığı olmadığını gösterme çabasıyla Sur'un Hristiyan mahallesine konuşlandı.
Ancak İsrail ordusunun Arapça sözcüsü Avichay Adraee, pazartesi günü X'te yaptığı paylaşımda, İsrail ordusunun "mahalledeki terör faaliyetlerine karşı yakında harekete geçmesi gerekeceğini" yazdı.