2026 Dünya Kupası'nda kritik turlara girilirken takımların en büyük düşmanı yüksek sıcaklıklar olabilir. Fakat yeni bir analiz, bu zorlu sınavda tüm takımların aynı kaderi paylaşmayacağını gösteriyor.
2026 Dünya Kupası’nda grup aşaması geride kaldı ve artık 32 ülkenin kaderini belirleyecek olan "tamam mı devam mı" turlarına geçildi. Ancak turnuvada futbolcuların ve takımların yanı sıra, gizli ama tartışmasız bir başrol oyuncusu daha var: aşırı sıcaklar.
REKLAM
REKLAM
Daha turnuva düdüğü Kanada, Meksika ve ABD’de çalmadan önce, sağlık uzmanları ve futbolcular bazı maçların tehlikeli hava koşullarında oynanabileceği konusunda uyarılarda bulunmuştu. FIFA bu riskleri en aza indirmek adına, sıcaklık derecesine bakılmaksızın tüm müsabakalarda zorunlu su molası uygulamasını hayata geçirdi.
Turnuvada heyecan tırmanırken, tahmin edildiği gibi sıcaklıklar da şiddetini artırıyor. Nitekim ABD genelinde 1 Temmuz’dan itibaren ülkenin büyük bölümünü esir alacak yeni bir sıcak hava dalgası bekleniyor.
İklim değişikliği üzerine çalışan bağımsız bilim kuruluşu Climate Central’ın analizi de bu endişeleri doğrular nitelikte. Analize göre, turnuvadaki bazı karşılaşmalar daha şimdiden oyuncu performansını baltalayacak seviyede yüksek sıcaklıklarda oynandı ve ilerleyen turlarda da bu risk katlanarak devam edecek.
Climate Central Medya Direktörü Tom Di Liberto, Euronews Health'e yaptığı açıklamada durumu şu sözlerle özetliyor: “Sıcaklık, sahadaki tüm oyuncuların aynı anda karşı karşıya kaldığı görünmez bir rakip.”
Ancak bu görünmez rakip, herkese eşit mesafede değil. Yüksek sıcaklıklar turnuvadaki tüm takımları tehdit etse de, bu etkinin şiddeti her ekip için aynı olmayacak. Maç takvimi, ev sahibi şehirlerin coğrafi konumları ve stadyumların çevresindeki mikroiklim (yerel hava) koşulları gibi faktörler, bazı milli takımların diğerlerine kıyasla çok daha ağır bir "sıcaklık stresiyle" sınav vermesine neden oluyor.
Hangi takımlar daha çok etkileniyor?
Final yolunda aşırı sıcaklardan en çok etkilenen takım Arjantin. Ülkenin tüm maçları, finale kadar yükselmesi halinde, sıcaklığın performansı etkileme olasılığının yüzde 50’nin üzerinde olduğu koşullarda oynanacak.
Arjantin’i Portekiz, İspanya ve Brezilya izliyor. Bu takımların maçlarının ortalama yüzde 66’dan fazlasının sıcaktan etkilenmesi bekleniyor.
Şu anda oynanan son 32 turunda en sıcak maç, 30 Haziran Salı günü oynanan Fildişi Sahili-Norveç karşılaşmasıydı. Onu, 4 Temmuz’da oynanacak Arjantin-Cape Verde ve 1 Temmuz’daki İngiltere-Demokratik Kongo Cumhuriyeti maçları izleyecek.
Buna karşılık İsviçre-Cezayir, Belçika-Senegal ve Meksika-Ekvador maçları neredeyse hiç etkilenmeyecek.
“Takımların performansı açısından koşullar hiç de eşit değil ve son 16 turu, çeyrek final, yarı finale geldikçe bunun birikmeye başlayıp başlamayacağını çok merak ediyorum,” diyor Di Liberto.
Turnuva ilerledikçe ısı stresinin kilit bir rol oynayabileceğini de ekliyor: “Farkların bu kadar az olduğu bir ortamda, böyle bir unsur sonucu değiştirebilir,” diye belirtiyor.
Sıcak performansı nasıl etkiliyor?
Elit futbolda yüksek sıcaklıkların performans üzerindeki etkisini inceleyen önceki araştırmalar, 28 santigrat dereceyikritik eşik olarak kabul ediyor.
Bu sıcaklığın üzerinde ısı stresinin oyuncu performansını belirgin şekilde düşürdüğü, fiziksel kapasiteyi azalttığı ve oyunun temposunu yavaşlattığı ortaya konuyor.
Londra Brunel Üniversitesi'nde Egzersiz Fizyolojisi Kıdemli Öğretim Üyesi Dr. Oliver Gibson, oyuncuların artan fiziksel yükü oyun tarzlarını değiştirerek telafi etmeye çalıştığını belirtiyor.
“Oyuncular, artan fizyolojik yüklenmeyi daha temkinli oynayarak dengeliyor; savunmaya ağırlık veriyor ve pas isabetini artırmaya çalışıyorlar,” diyen Gibson, vücut sıcaklığı yükseldikçe sıcağa bağlı sağlık risklerinin de arttığını vurguluyor.
Gibson'a göre yüksek sıcaklıklar, kardiyovasküler sistem üzerindeki yükü artırırken yorgunluk, halsizlik ve baş dönmesi gibi belirtilerin görülme olasılığını da yükseltiyor.
Sıcaklar kapıda
Bu sıcaklıklar aslında kimse için sürpriz değil. Kanada, Meksika ve ABD'nin ev sahipliğinde yaz aylarında düzenlenen bir Dünya Kupası'nda bunaltıcı hava koşulları zaten bekleniyordu.
Ancak bilim insanlarına göre iklim değişikliği, bu doğal sıcaklıkların etkisini daha da artırarak aşırı sıcak hava olaylarını daha sık ve daha şiddetli hale getiriyor.
Climate Central Medya Direktörü Tom Di Liberto, turnuvaya ev sahipliği yapan stadyumların yalnızca üçünde, Houston, Dallas ve Atlanta'da, iklimlendirme sistemi bulunduğunu belirtiyor.
Stadyumların büyük bölümünde ise ne oyuncular ne de seyirciler için yeterli soğutma altyapısı bulunuyor. Ayrıca saha içinde veya tribünlerde gölge sağlayacak kalıcı yapılar da çoğu tesiste yer almıyor.
Di Liberto, benzer iklim koşullarında düzenlenecek gelecekteki büyük spor organizasyonları için çözüm arayışına bugünden başlanması gerektiğini vurguluyor.
“Bu, zamanla ortadan kalkacak bir sorun değil. Aksine, giderek daha sık karşımıza çıkacak,” diyor.
Bu, gelecekteki organizasyonlar için ne anlama geliyor?
Di Liberto’ya göre bu, yalnızca futbolla sınırlı kalmaması, diğer büyük spor organizasyonlarını da kapsaması gereken daha geniş bir tartışma.
“Bu, çok sevdiğiniz sporu ne kadar etkilediğinin farkında bile olmayabileceğiniz bir konuyu odağa taşıma fırsatı,” diye ekliyor.
Önümüzdeki yıllarda 2027’de Brezilya’daki Kadınlar Dünya Kupası, 2028’de Los Angeles’taki Olimpiyat Oyunları ve 2030’da Fas, Portekiz ve İspanya’nın ev sahipliğinde düzenlenecek bir sonraki erkekler Dünya Kupası, sıcakları yeniden gündemin ilk sırasına taşıyacak.