Portekiz'de sıcak hava dalgalarına karşı 'iklim sığınakları' talebi

Daha sık görülen, daha aşırı seviyelere ulaşan ve daha fazla can kaybına yol açan sıcak hava dalgaları… Termometrelerin haziran ayında art arda rekorlar kırdığı yüksek sıcaklıklarla mücadele eden Avrupa'nın karşı karşıya olduğu tablo bu.

REKLAM

REKLAM

Çevre derneği Zero'nun Başkanı Francisco Ferreira, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Şimdiden altı sıcak hava dalgası yaşadık; bu, geçen yılın tamamındaki sayıyla aynı. Üstelik daha temmuz ayındayız. Buna ek olarak yoğunluk, yani sıcaklıkların normal seviyelere kıyasla farkı da daha yüksek," dedi.

Uzmanların sera gazı emisyonları ve bunun yol açtığı iklim değişikliğiyle ilişkilendirdiği bu sorun karşısında çevre kuruluşları, yalnızca nedenleri azaltmaya yönelik değil, aynı zamanda giderek ağırlaşması beklenen koşullara toplumun uyum sağlamasına yardımcı olacak çözümlerin acilen hayata geçirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Ferreira, "Sadece sera gazı emisyonlarını azaltmaya, yani iklim değişikliğini hafifletmeye değil, aynı zamanda uyum sağlamaya da odaklanmamız kaçınılmaz," ifadelerini kullandı.

Ferreira, "Buna hazırlıklı, uyum sağlama kapasitesine sahip kentler inşa etmemiz ve geliştirmemiz kritik önem taşıyor. Bunun anlamı, büyük ölçüde binaların durumuna yakından bakmak. Çünkü birçok durumda bu yapılar, kışın evleri yeterince sıcak tutamadığımız, yazın ise serinletemediğimiz enerji yoksulluğu koşullarını yansıtıyor," diye konuştu.

Hükümete sunulan açık mektup

Zero, bugün Avrupa Küresel İklim Krizi Mağdurları Günü kapsamında Lizbon'daki Campus XXI'de bulunan hükümet merkezine teslim edilecek açık mektubu imzalayan kuruluşlar arasında yer alıyor.

Başbakana, Çevre ve Enerji, Sağlık ile Altyapı ve Konut bakanlıklarına ve Portekiz Belediyeler Ulusal Birliği'ne hitaben kaleme alınan mektupta, aşırı sıcaklar bir halk sağlığı acil durumu olarak nitelendiriliyor ve kent merkezlerinde alınması gereken önlemler talep ediliyor.

Zero Başkanı Ferreira, "Bu durum, birçok kentte bugüne kadar izlenen yaklaşımla ve önceliklerle ilgili. Bu koşullara yeterince önem verilmediğine inanıyoruz," dedi.

Belgenin teslim edilmesi, katılımcıların kendilerini havlulara saracağı ve üzerinde "Lizbon sauna değil!" yazılı pankartlar taşıyacağı sembolik bir sokak eylemiyle de gerçekleştirilecek.

Zero'nun yanı sıra Quercus, Geota, Greenpeace Portekiz, WWF Portekiz ve Avrupa İklim Paktı Portekiz Büyükelçileri Ağı gibi 11 kuruluşun imzaladığı belgede, Portekiz kentlerinde sıcak hava dalgalarına uyum sağlamak için somut önlemler sıralanıyor.

Bu önlemler arasında ulusal bir iklim sığınakları ağı oluşturulması, belediyelerin mevcut kamu ve özel alanları (kütüphaneler, yüzme havuzları, parklar) sıcak hava dalgaları sırasında korunma noktaları olarak belirlemesi, binaların yenilenme sürecinin hızlandırılması ve kreşler, bakım evleri ile gündüz bakım merkezlerine iklimlendirme sistemleri kurulması yer alıyor.

Ferreira, "Amaç gerçekten kullanılabilir alanlara sahip olmak; gölgelikli bölgeler, yeşil alanlar ve iklimlendirilmiş mekânlardan oluşan iklim sığınakları oluşturmak. Bunlar hizmet noktaları, işletmeler veya kamu kurumları gibi farklı biçimlerde olabilir," dedi.

Mektupta, belediyelerin iklim değişikliğine uyum planlarının yerel dayanıklılık açısından "temel bir adım" olduğu belirtilirken, bu planların uygulanmasının zorunlu olduğu vurgulanıyor.

Ferreira, "Portekiz'de belediyelerin İklim Eylem Planları hazırlaması zorunlu. Bu planların Şubat 2024'e kadar tamamlanmış olması gerekiyordu, ancak 2026 yılına geldik," dedi.

Bu planlardan daha önemli olanın uygulamaya geçmek olduğunu belirten Ferreira, "Yaşadığımız yaz koşulları ve son yıllarda gördüğümüz olaylar dikkate alındığında, hastalık oranlarını azaltmak için yanıt verme ihtiyacı giderek daha acil hale geliyor," ifadelerini kullandı.

İklim acil durumu öncelik değil, değişimler 'maliyetli' görülüyor

Zero Başkanı Ferreira'ya göre, kentlerde yeterli adım atılmamasının birkaç nedeni bulunuyor.

Ferreira, "Belediyelerin öncelikleri bazen başka alanlara kayıyor ve bu konuya hak ettiği önem ve önceliği vermiyorlar," dedi.

Bazı durumlarda, özellikle küçük belediyelerde teknik kapasite eksikliği yaşandığını belirten Ferreira, "Gerek emisyonların azaltılması gerekse iklim değişikliğine uyum açısından bu tür planları hazırlamak kolay değil," diye konuştu.

Bunun yanı sıra yapısal önlemler için gereken maliyetlerin karar alma süreçlerinin önünde engel oluşturduğunu belirten Ferreira, bu durumun siyasi iradeyi de etkilediğini söyledi.

"İklim değişikliğine uyum için gereken değişiklikler zaman zaman pahalı olabiliyor. Ancak gelecekte bunlar kesinlikle daha düşük maliyetli olacak. Kent sakinlerinin ve kentleri kullanan herkesin yaşam kalitesini artıracak. Fakat yüksek yatırım gerektirdiği için yerel yönetimlerin bu kararları alması çoğu zaman zorlaşıyor," dedi.

Ülkede temmuz ayının başında yaşanan son sıcak hava dalgası sırasında fazladan ölüm vakaları kaydedildi. Ölüm Belgesi Bilgi Sistemi (SICO) verilerine göre, yüksek sıcaklıkların etkili olduğu 2-8 Temmuz tarihleri arasında beklenen seviyenin üzerinde ölüm gerçekleşti.

Gözlenen ölüm sayısı ile normal seviyeler arasındaki fark hesaplandığında, 2-8 Temmuz döneminde yaklaşık 539 fazladan ölüm yaşandığı belirlendi. Hükümetin Portekiz ana karasında alarm durumu ilan ettiği 3-6 Temmuz 2026 tarihleri arasında ise 313 fazladan ölüm kaydedildi.

Avrupa'da kayıtlara geçen en sıcak aylardan biri olarak değerlendirilen haziran ayında ise kıta genelinde 10 binden fazla fazladan ölüm görüldü.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından desteklenen bir ölüm oranı izleme servisi olan EuroMOMO'nun pazartesi günü yayımladığı verilere göre, 27 ülkede 22-28 Haziran tarihleri arasında 10 bin 650 fazladan ölüm kaydedildi.

Dünya Sağlık Örgütü, bu durumun yalnızca başlangıç olduğu uyarısında bulundu. Örgüt, önümüzdeki yaz aylarının daha zorlu geçeceğini bildirdi.

DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Hans Henri Kluge, "Bu sıcak hava dalgası bir prova niteliğinde," dedi.