Bakım ihtiyacı düşük ve çevre dostu yabani çiçek çayırları, estetik bir görünüm sunmanın yanı sıra tozlayıcı canlılar için önemli yaşam alanları sağlıyor.
Nefes nefese kalan kediler ve köpekler, Batı Avrupa’yı saran yeni bir sıcak hava dalgası sırasında evcil hayvan sahiplerini endişelendiriyor. Günün en sıcak saatlerinden kaçınmak bir zamanlar yeterli görülüyordu. Ancak İngiltere'deki veterinerler, artık evcil hayvanların serin görünen ev ortamında dinlenirken bile aşırı ısınma riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Sıcak hava dalgasından etkilenenler yalnızca evcil hayvanlar değil. Kavurucu sıcaklıkların Fransa, Almanya, İtalya ve İngiltere'de etkisini artırmasıyla Avrupa'nın yaban hayatı da aşırı sıcaklarla mücadele etmek zorunda kalıyor.
İyi haber ise, arka bahçenizdeki tilkiler, kirpiler ve kuşlar başta olmak üzere yerel yaban hayatına destek olmanın oldukça basit yolları var. Uzmanlar, aşırı sıcaklarda yabani hayvanların hayatta kalmasına yardımcı olabilecek pratik önlemleri sıralıyor.
Güneşten kaçmak için gölgeli alanlar yaratın
Beton taşlar, yapay çimler ve ağaçsız bahçeler Avrupa’daki yaban hayatı için hayati yaşam alanlarını ortadan kaldırıyor.
Kraliyet Bahçıvanlık Derneği’nin 2025 Bahçıvanlığın Durumu raporu için yaptığı uydu haritalaması, İngiltere'deki tüm ev bahçesi alanlarının yüzde 42’sinin artık betonla kaplandığını ortaya koydu.
Bahçenizde çim tercih etmek ve ağaç dikmek, sadece sincaplara, böceklere ve kuşlara gölge ve besin sağlamakla kalmaz; havayı da serinletir ve evinizi daha konforlu hale getirebilir.
Meşe, huş ve söğüt gibi yerli ağaçları seçmek, bahçe besin zincirinin temelini oluşturan yüzlerce böcek türünü destekleyebilir. Tek bir ağaç bile, birden fazla mikro yaşam alanı yaratarak biyolojik çeşitliliği önemli ölçüde artırabilir.
Bahçe ürünleri tedarikçisi Ark Wildlife’ın kurucusu ve yaban hayatı uzmanı Sean McMenemy, “Gerçek mucize, çok çeşitli türleri doğal yollardan destekleyen bir bahçe yarattığınızda gerçekleşir,” diyor.
Çalılar, sarmaşıklar ve otsu bitkiler eklemek, farklı yüksekliklerde ve yaşam evrelerinde yaban hayatını destekleyen çeşitli ortamlar yaratır.
Gölgeli alanlardaki odun yığınları, böcekler ve amfibiler için nemli yaşam alanları sağlar; güneşli bölgelerdeki taş veya kaya yığınları ise sıcağı seven türleri destekler. Yaprak döküntülerini ve el değmemiş köşeleri bırakmak, böceklere üreyebilecekleri alanlar sunar.
Çiminizi doğal halinde bırakın
Bu yaşam alanları oluşturulduktan sonra yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri, onların doğal hâlinde büyümesine izin vermek. Çimin bazı bölümlerini biçmeden bırakmak, üçgül ve papatya gibi yabani çiçeklerin yerleşmesine olanak tanır. Bu da tozlaştırıcılar için nektar sağlar ve böcek sayısını artırır.
Bu, 1930’lardan bu yana yabani çiçek çayırlarının yaklaşık yüzde 97’sini kaybeden İngiltere için hayati önem taşıyor.
Sean, “Çiminizin bir bölümünü büyümeye bırakmak veya birkaç yerli tür dikmek gibi küçük değişiklikler bile, bahçenizde gördüğünüz yaban hayatı miktarını büyük ölçüde artırabilir,” diyor.
Daha uzun çim, kirpiler, kurbağalar ve omurgasızlar için barınak sağlar; aynı zamanda kuşların besin olarak bağımlı olduğu tırtılları ve böcekleri destekler. Bahçenizin kullanımını etkilemeden, sadece kenarları veya köşeleri biçmeden bırakmak bile bu faydaları sağlayabilir.
Vatandaş bilimi araştırmaları, biçilmemiş çimlerin haftalık biçilenlere göre 10 kata kadar daha fazla nektar ürettiğini gösteriyor.
Doğal besin kaynaklarını teşvik edin
Sean, “Kuşları beslemek, yaban hayatını desteklemenin harika bir yolu ama yalnızca bulmacanın bir parçası,” diyor.
Kuş yemlikleri asmanın ve kirpiler için evcil hayvan maması bırakmanın yanı sıra, bahçenizi gelen canlılar için doğal bir erzak deposuna dönüştürebilirsiniz. Bu, daha geniş bir yaban hayatı yelpazesini desteklemede kritik bir rol oynar ve daha doğal davranışları teşvik eder.
Yaz boyunca susuz kalmış tozlaştırıcılar için sürekli şekerli su kaynağı sunmak amacıyla nektar bakımından zengin çeşitli çiçekli bitkiler dikin. Çift katlı türler yerine, arılar, kelebekler ve sinek arıları için çok daha erişilebilir olan yüksükotu, gelincik, mercanköşk ve lavanta gibi tek, açık çiçekleri tercih edin.
Pek çok kelebek, üreme ve larval besin bitkisi olarak kullandıkları küçük ısırgan kümelerinden bile fayda görebiliyor.
Bahçe işleri yaparken çimlerin ve yabani çiçeklerin tohum başlarını bırakmak, başakgiller ve serçeler gibi kuşların, çiçekler tohum bağlama evresine geçerken doğrudan bunlarla beslenmesine imkân tanır.
Mümkün olduğunca pestisitleri kullanmaktan kaçının. Bu, doğal besin kaynaklarını korumaya ve ekosistem dengesini sürdürmeye yardımcı olur.
Serinlemek ve susuzluğu gidermek için su ekleyin
Küçük bir gölet, yalak veya kuş banyosu bile, özellikle sıcak ve kuru havalarda, kısa sürede kurbağalara, kara kurbağalara, semenderlere ve yusufçuklara ev sahipliği yapmaya başlayabilir.
Su kapları en iyi kısmen gölgeli ve korunaklı alanlara yerleştirilir. Yaban hayatının suya güvenle erişebilmesi için eğimli kenarlar veya çıkış noktaları ekleyin.
Erişim konusuna gelmişken, kirpilerin de suya güvenle ulaşabilmesi için çitlerinizde küçük boşluklar bırakmayı unutmayın. Avrupa’daki kirpi popülasyonları son on yılda yüzde 30 oranında düştü; bu da türün 2024’te Doğa Koruma için Uluslararası Birlik’in (IUCN) kırmızı listesinde “tehdit altında”ya yakın olarak sınıflandırılmasına yol açtı.
Sean, “Bitki, su ve barınak ekleyerek, yalnızca beslenmek için ziyaret edilen değil, kendi koşullarında gelişebilen bir yaşam alanı oluşturuyorsunuz,” diyor.