İspanya ve Fransa'daki orman yangınları, çok sayıda evin yanı sıra ormanların küle dönmesine ve kitlesel tahliyelere de yol açtı. Bu hafta sıcaklıkların daha da yükselmesi beklenirken, Türkiye, Portekiz, Yunanistan, İtalya ve Batı Balkanlar risk altında.
Avrupa, peş peşe gelen sıcak hava dalgaları, kuraklık ve şiddetli rüzgârların körüklediği büyük ve hızlı yayılan yangınlarla, son yılların en kötü orman yangını sezonlarından biriyle karşı karşıya. Ağır faturayı ise şu ana dek Fransa ve İspanya ödüyormuş gibi görünüyor.
REKLAM
REKLAM
Binlerce itfaiyeci, kitlesel tahliyelere yol açan, tensice binlerce hektarlık ormanı yok eden ve yaz sezonunun en yoğun olduğu dönemde turizmi sekteye uğratan yangınlarla mücadele ediyor.
Bu hafta sıcaklıkların daha da yükselmesi beklenirken, Portekiz, Yunanistan, İtalya ve Batı Balkanlar'ın bazı kısımları da risk altında bulunuyor. Nitekim geçen hafta kavurucu sıcaklara yağışlarla mola veren Türkiye'de de ağustosun ilk haftası itibarıyla yeni bir sıcak hava dalgası bekleniyor.
Euronews orman yangınlarının son durumunu, yangınların yayılmasını tetikleyen faktörleri ve Avrupa'nın gelecekteki felaketleri önlemede karşılaştığı zorlukları inceledi.
Yangınlar en çok nereleri vuruyor?
22 Temmuz'dan bu yana etkisini sürdüren orman yangınları şu anda Fransa'nın güneybatısı ile İspanya'nın orta ve doğu kesimlerinde yoğunlaşmış durumda.
En çok etkilenen alanlar arasında; yetkililerin bölge tarihinin en büyük yangınlarından biriyle mücadele ettiği Madrid'in batısının yanı sıra Ávila, Toledo ve İspanya'nın doğu kıyısında kontrolsüz bir yangının hâlen devam ettiği Castellón yer alıyor.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez 26 Temmuz'da yaptığı açıklamada, "Yaşadığımız felaketin boyutunu kabullenmek çok zor," ifadelerini kullandı.
Fransa'da ise Bordeaux çevresindeki Gironde bölgesi, Avrupa'nın en büyük yangın merkez üssü konumunda. Fransız yetkililer bu durumu ülkenin son on yıllardaki en kötü orman yangını acil durumu olarak nitelendirirken, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise bunu İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en kötü felaket olarak adlandırdı.
Macron gazetecilere yaptığı açıklamada, "Gironde'da mücadeleye devam ediyoruz. Yangın tabiricaizse stabilize durumda ancak hâlâ çok şiddetli... Onu durdurmak için elimizden gelen her şeyi yapıyoruz," ifadelerini kullandı.
Şimdiye kadar neler yok oldu?
Yıkım büyük boyutlarda ve yangınlar devam ettiği için hasar tespit çalışmaları hâlâ sürüyor. Şu ana kadar İspanya'da en az 80 bin hektar, Fransa'da ise 42 bin hektar alan küle döndü.
Fransa'da iki, İtalya'da ise bir itfaiyeci yangınlara müdahale ederken hayatını kaybetti.
Bordeaux yakınlarındaki Le Porge'da en az 240 ev tamamen yıkıldı, çok daha fazlası ise hasar gördü.
İspanya ve Fransa genelinde 320 binden fazla kişi tahliye edildi. Fransa'da yetkililer, önlem olarak salı günü Atlantik kıyısındaki bölgelerde yaklaşık 4 bin sakin ve turistin daha tahliye edilmesini emretti.
Avrupa Birliği nasıl yardım ediyor?
Avrupa Birliği'nin ana mekanizması, ulusal kapasitelerin yetersiz kaldığı durumlarda üye devletlerin ve katılımcı ülkelerin yangın söndürme kaynaklarını paylaştığı bir dayanışma sistemi olan AB Sivil Koruma Mekanizması (EUCPM).
Bir ülke yardım talebinde bulunduğunda, Avrupa Komisyonu'nun Acil Müdahale Koordinasyon Merkezi (ERCC); Avrupa genelinden uçak, helikopter ve itfaiye ekipleri tekliflerini koordine ediyor, ayrıca bunların ulaşım ve bazı durumlarda operasyonel maliyetlerini finanse ediyor.
Bu yangın sezonu için Avrupa Komisyonu, EUCPM'ye bağlı rescEU mekanizması aracılığıyla, büyük yangınlarla karşılaşan ülkelere sevk edilebilecek 22 uçak ve 5 helikopterden oluşan geçici bir yangın söndürme filosu bulunduruyor.
Komisyon; hazırlığı artırmak ve uzmanlık paylaşımını kolaylaştırmak amacıyla 14 ülkeden 770'ten fazla itfaiyeciyi Portekiz, İspanya, Fransa, İtalya, Yunanistan ve Güney Kıbrıs'taki yüksek riskli bölgelere konuşlandırdı.
Ayrıca ERCC bünyesinde, yangın risklerini günün her saati izlemek ve yangın sezonu boyunca müdahaleleri koordine etmek için özel bir Orman Yangını Destek Ekibi oluşturuldu.
AB'nin sivil mekanizması şu ana kadar Fransa'ya; Portekiz'den iki küçük Air Tractor yangın söndürme uçağı, Slovakya'dan bir ve Çekya'dan 24 Temmuz'da Bordeaux-Mérignac havalimanına ulaşan bir başka Black Hawk helikopteri ile destek verdi.
Hırvatistan'a ait bir Canadair yangın söndürme uçağı 24 Temmuz'da Nîmes'e varırken, bunu 25 Temmuz'da Bordeaux-Mérignac'a ulaşan İsveç'e ait iki su uçağı ve teknik bir ekip takip etti. Ayrıca 24 Temmuz'da Bordeaux'ya bir Avrupa Komisyonu irtibat görevlisi sevk edildi.
AB'nin Copernicus uydu servisi de etkilenen bölgelerin acil durum uydu haritalarını sağlıyor.
İspanya ise 25 Temmuz'da Torrejón de Ardoz'a Yunanistan ve İtalya'dan ikişer Canadair yangın söndürme uçağının yanı sıra Burgohondo'ya Türkiye'den iki Air Tractor uçağı ve Portekiz'den üç kara itfaiye ekibi (134 personel, 41 araç) teslim aldı. Salı günü Almanya'dan iki helikopterin yanı sıra Türkiye'den iki ek uçağın daha sevk edilmesi planlanıyordu.
Türkiye de risk altında
Avrupa bu yaz bitki örtüsünü olağanüstü derecede kurutan üç büyük sıcak hava dalgası yaşadı.
Bu hafta yeni bir yüksek sıcaklık periyodu tahmin ediliyor ve bu da yeni yangınların çıkabileceği ve mevcut yangınların hızla yayılabileceği endişesini artırıyor.
Fransız Le Monde gazetesine göre, Gironde ve Yeni Akvitanya'daki yetkililer, bir haftadan kısa bir sürede 42 bin hektarlık bitki örtüsünü yok eden orman yangınının salı günü itibarıyla "kontrol altında" kaldığını söyleseler de, özellikle yükselen sıcaklıklar nedeniyle hava koşullarının olumsuz seyretmesinin beklendiği konusunda uyardı.
Geçtiğimiz hafta kavurucu sıcaklara serin ve yağışlı hava ile mola veren Türkiye'de de ağustosun ilk haftası itibarıyla yeni bir sıcak hava dalgasının etkili olması bekleniyor.
Beklenen sıcaklık artışları nedeniyle Türkiye'nin yanı sıra Portekiz, Yunanistan, İtalya ve Batı Balkanlar'ın bazı kısımları da yüksek orman yangını riski altında bulunuyor.
Ancak Komisyon yetkilileri, iklim değişikliği orman yangınlarını daha büyük ve daha şiddetli hale getirdiği için sadece acil müdahalenin yeterli olmayacağını belirtti.
Basına kapalı bir bilgilendirme toplantısında yetkililer; Avrupa'nın yangınla mücadeleyi, daha iyi orman yönetimi ve gelecekteki yangınların riskini ve şiddetini azaltmak için arazilerdeki yanıcı bitki örtüsünün azaltılması gibi önleme tedbirleriyle birleştiren entegre bir yönetim yaklaşımına ihtiyacı olduğunu savundu.
Bilim insanları, uzun süreli sıcaklık ve kuraklık bileşiminin Güney Avrupa genelinde orman yangınları için ideal koşullar yarattığını söyledi.
Sorumlusu insan mı?
Yangınları tetikleyen aşırı hava koşulları iklim değişikliğiyle güçlü bir şekilde bağlantılı olsa da, münferit orman yangınlarının birçoğu hâlen insan faaliyetleri nedeniyle çıkıyor.
Komisyon'a göre, Avrupa'daki orman yangınlarının yaklaşık yüzde 96'sına kazaen veya kasten insan faaliyetleri neden oluyor. Sebepler ise yere atılan izmaritlerden, mangal ve kamp ateşlerinden makinelerden çıkan kıvılcımlara, elektrik hatlarına veya kundaklamaya kadar uzanabiliyor.
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez yakın zamanda yaptığı açıklamada, her on orman yangınından dokuzunun insan faaliyetlerinden kaynaklandığını ve şiddetli yaz yangınlarının ortasında ülke çapında 110'dan fazla kundaklama şüphelisinin tutuklandığını belirtti.
Resmî verilere göre Portekiz'de kundaklama, 2024 yılında yanan alanların %84'ünün nedeni oldu ve ormana verilen zararın 67 milyon euro olduğu tahmin edildi.