Azerbaycan, 2 bin yıllık kültürel geçmişe sahip narı, 48,2 milyon avroluk ihracat ve 200'den fazla çeşitle küresel markaya dönüştürerek İran, Türkiye ve İspanya’ya rakip oluyor.
Azerbaycan, 2025 yılında 48,2 milyon avro değerinde nar ve nar ürünü ihraç ederek, narı ülkenin en hızlı büyüyen petrol dışı ihracat kalemlerinden biri konumuna getirdi.
REKLAM
REKLAM
Bugün yaklaşık 23 bin hektarlık nar bahçesi, Körfez ülkelerinden Asya'nın farklı pazarlarına kadar 26 ülkeye taze meyve, meyve suyu, konsantre, şarap ve çekirdek yağı tedarik ediyor. Bu da Azerbaycan'ı, narı büyük ölçeklerde satan İran, Türkiye ve İspanya gibi köklü ihracatçılarla aynı rekabet düzeyine çıkarıyor.
“Azerbaycan için nar, yaklaşık 2 bin yıla uzanan bir geçmişe sahip, bolluğu, refahı ve iyi oluşu simgeleyen, ulusal kültürel mirasımızın ayrılmaz bir parçasıdır” diye konuştu Azerbaycan Nar Üreticileri ve İhracatçıları Birliği Başkanı Ferhad Garaşov Euronews'e.
Azerbaycanlı üreticiler, yerel nar çeşitlerinin zenginliği, AB ile uyumlu bitki sağlığı standartları ve Avrupa ile Körfez pazarlarına yakınlığı başlıca avantajları olarak gösteriyor. Kur-Araz ovası ve Goychay bölgesinde yoğunlaşan üretimde 200'den fazla çeşit yetiştiriliyor.
Uluslararası alanda en çok bilinen çeşit, ince kabuğu, yüksek su içeriği ve tatlı-ekşi aromasıyla öne çıkan Guloysha. Valas, Şah Nar, Nazik Gabig ve Bala Mursal gibi diğer çeşitler ise farklı renk ve tat profilleri sunarak, üreticilerin yurtdışındaki süpermarket raflarında dikkat çekmesini sağlıyor.
“Bu zengin miras, Azerbaycan narlarını uluslararası pazarlarda ayırt eden belirleyici özelliklerden biridir” dedi, 500'den fazla çiftçi ve ihracatçıyı temsil eden birliğin başkanı Garaşov.
Daha uzun raf ömrü ihracatçılar için avantaj
İhracatta hâlâ taze meyve öne çıkıyor; ancak meyve suyu, konsantre ve yağ gibi işlenmiş ürünler, üreticilere satış sezonunu uzatan yeni olanaklar sağlıyor.
Soğuk hava depoları, işleme tesisleri ve lojistik altyapısı sayesinde, alıcılara artık yalnızca sonbahar hasadı sırasında değil, yıl boyunca ürün gönderilebiliyor.
Yabancı alıcılar ve büyük süpermarket zincirleri, daha sıkı bitki sağlığı standartları, standartlaştırılmış meyve boyutları ve uluslararası ambalaj kuralları talep ediyor; bu gereklilikler, küçük üreticileri yeni finansman araçları ve iş birliklerine yönlendiriyor.
“Azerbaycan tarımı, yalnızca üretim hacmini artırmaya değil, aynı zamanda katma değeri yüksek tarım ürünlerinin markalaşmasına odaklanan yeni bir kalkınma aşamasına girdi” dedi Tarım Bakanlığı bünyesindeki Agrar Yenilik Merkezi Direktörü Anar Caferov Euronews'e.
İklim değişikliği endişeleri
Özel bir meyve suyu ve içecek şirketi olan Az-Granata'da operasyonlardan sorumlu direktör Yusif Lazgiyev, 332 hektarlık kendi nar bahçelerini işleten ve ihracat pazarlarına konsantre ile şişelenmiş meyve suyu tedarik eden şirketlerinde bu yılki hasadın, mayıs sonu ile haziran başındaki soğuk ve yağışlı hava nedeniyle nar ağacının üç mevsimsel çiçeklenmesinden ikincisinin gerçekleşmemesi sonucu önemli ölçüde azaldığını söyledi.
“Nar ağaçları normalde sezon boyunca üç kez çiçek açar. Bu yıl, iklim değişikliği nedeniyle bahçelerimizdeki narlar yalnızca bir kez çiçeklendi ve bu durum verimliliğin ve ürün miktarının düşmesine yol açtı” dedi Lazgiyev Euronews'e. “Yağmur, açmış çiçekleri döktü.”
Tek bir çiçeklenme döneminin kaybının verimde yüzde 15 ila 20 arasında düşüşe yol açtığını belirten Lazgiyev, gece ve gündüz arasındaki ani sıcaklık dalgalanmalarının da bahçelerde hastalıkların daha hızlı yayılmasına neden olduğunu söyledi. Bu yıl şarap üretimi, 2025'e kıyasla yüzde 30 ila 40 oranında geriledi.
Garaşov, sektörde artan sıcaklıklar ve sıklaşan kuraklık karşısında damla sulama, dijital su yönetimi ve su verimliliğinin artırılmasını öncelikli alanlar olarak belirlediklerini söyledi.
“İklim değişikliği, yükselen sıcaklıklar, uzun süren kuraklıklar ve artan su kıtlığı, tüm üreticiler için başlıca endişe kaynağı haline geldi” diye konuştu.
Bakü'nün yaklaşık 200 kilometre batısındaki Goychay ilçesinde her ekim ayında düzenlenen Goychay Nar Festivali, her yıl on binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor; hem kültürel bir kutlama hem de üreticilerin alıcılarla buluştuğu, yeni çeşitleri tanıttığı ve ihracat sözleşmeleri üzerinde pazarlık yaptığı bir ticari etkinlik işlevi görüyor.
Birinci Başkan Yardımcısı Mehriban Aliyeva'nın öncülük ettiği girişimin ardından, festival 2024 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Temsili Listesi'ne alındı. Organizasyonu Tarım Bakanlığı üstlenirken, koordinasyonu bakanlığa bağlı Agrar Yenilik Merkezi yürütüyor.
“Bu UNESCO tanınması, narın Azerbaycan halkı için taşıdığı olağanüstü kültürel değeri ortaya koyarken, 'Made in Azerbaijan' markasının uluslararası görünürlüğünü de daha da artırıyor” dedi Garaşov.