Likud partisinin Erdoğan dahil bir dizi lidere gönderme yapan afişinde, "Onlar Netanyahu’nun kaybetmesini istiyor" ifadeleri yer aldı. Peki yaklaşan İsrail seçimlerinde dengeler ne durumda?
İsrail’de 27 Ekim’de gerçekleştirilecek seçimler yaklaşırken, mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu'nun partisi Likud’un seçim afişi tartışma yarattı.
REKLAM
REKLAM
Partinin Tel Aviv’deki bir reklam panosunda yer alan afişte Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran lideri Mücteba Hamaney, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin fotoğraflarının yer aldığı görüldü.
Afişte, "Onlar Netanyahu’nun kaybetmesini istiyor. Kazanmalarına izin vermeyin," ifadeleri yer alıyor.
Afişin uzaktan çekilmiş bir fotoğrafını Netanyahu'nun kendisi de X hesabından paylaştı. Netanyahu, İbranice yazdığı gönderide afişteki sözü tekrarlayarak, "Kazanmalarına izin vermeyin," ifadelerini kullandı.
Ortadoğu'da Gazze görüşmeleri yapılıyor
Netanyahu'nun afişiyle ilgili tartışmalar, ABD'liler başta olmak üzere Batılı yetkililerin Gazze görüşmeleri için Ortadoğu seyahatleri gerçekleştirdiği bir döneme denk geldi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner, İsrail'in reddettiği 15 maddelik Gazze planını görüşmek üzere pazartesi günü Netanyahu ile bir araya geldi.
Bir önceki gün de Kushner; Katar, Türkiye ve Mısır arabulucularıyla görüşmek üzere Mısır'ın El-Alamein kentini ziyaret etmişti. Kushner'e Barış Kurulu Genel Direktörü Nickolay Mladenov ve eski İngiltere Başbakanı Tony Blair eşlik etmişti.
Bu Ortadoğu turunda Kushner'in Hamas siyasi liderliğiyle de nadir görülecek türden bir görüşme gerçekleştirdiği bildirilmişti.
ABD'den karışık sinyaller: Trump seçimde Netanyahu'yu destekliyor mu?
Trump'ın, seçimde İsrail'in mevcut başbakanı Netanyahu'yu destekleyeceği yönündeki haberler medyada sıkça yer bulmuştu.
Ancak ABD Başkanı, daha sonra yaptığı açıklamalarla karışık sinyaller vermişti. Örneğin bir açıklamasında, Netanyahu'nun "harika bir savaş dönemi lideri" olduğunu söylemiş ama olası seçim desteği sorulduğunda "Siyaseti hakkında hiçbir şey bilmiyorum, emin değilim," diye eklemişti.
Fox News'e konuşan Trump, İsrail'in siyasetine ve iç işlerine karışmamasının en iyisi olacağını da dile getirmişti. Ayrıca İsrail'e Gazze'deki silahlı harekatına devam etmemesi tavsiyesinde bulunmuştu.
İsrail seçimleri nasıl yapılıyor?
Ülkenin tek meclisli parlamentosu ve en yüksek yasama organı olan Knesset seçimi, 27 Ekim 2026’da yapılacak. Bu seçim özellikle önemli çünkü Gazze, Lübnan ve İran’daki savaşlardan sonra yapılacak ilk genel seçim olacak.
120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekili gerekiyor.
Netanyahu, Likud lideri olarak bir kez daha seçime giriyor. 2022'de yapılan son seçimde 32 milletvekili kazanmış ve aşırı sağ ile Haredi partilerinin desteğiyle hükümeti kurmuştu.
Ancak 2026 seçimleri çok daha zorlu geçebilir. Reuters'ın analizine göre Likud'un parti içindeki daha sert sağcı kanadı ile daha merkez sağ seçmenlere ulaşmak isteyenler arasında ciddi bir gerilim yaşanıyor. Agam Labs'in yürüttüğü bir araştırmada Likud seçmenlerinin yüzde 54,9'u daha merkezci bir hükümet isterken, parti üyeleri arasında mevcut sağ-Haredi koalisyonunun devamını destekleyenlerin oranı yaklaşık üçte iki.
Netanyahu'ya karşı birlik partisi
Seçime aylar kala, Netanyahu'nun iki büyük rakibinden birleşme hamlesi geldi. Eski başbakanlar Naftali Bennett ile Yair Lapid nisan ayında seçimlere ortak bir yapı altında girme kararı aldıklarını açıkladı.
Yeni oluşumun adı İbranice B'Yachad (Birlikte) olarak geçiyor.
Sürpriz rakip: Gadi Eisenkot
Seçimin sürprizi ise Gadi Eisenkot oldu.
Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Eisenkot, Benny Gantz'ın siyasi hareketinden ayrıldıktan sonra "Yashar" adlı merkezci partiyi kurdu. Eisenkot 7 Ekim'de Gazze savaşının başlamasının ardından savaş kabinesinde de görev yapmıştı. Oğlu Gal Eisenkot, Aralık 2023'te Gazze'deki çatışmalarda öldürülmüştü.
Eisenkot özellikle güvenlik konusunda Netanyahu'ya alternatif arayan merkez ve merkez sağ seçmenlerden destek topluyor. Temmuz başında Channel 13 anketinde Yashar ilk kez Likud'u geçmişti.
13 Ağustos'ta yayımlanan Zman Yisrael/Times of Israel anketinde de Yashar 25, Likud ise 21 puan almıştı. Yani Eisenkot'un partisi Netanyahu'nun dört sandalye önündeydi.
Bennett da başlangıçta Netanyahu'nun en ciddi rakibi gibi görülürken, Eisenkot'un yükselişiyle geriye düştü. Örneğin haziran ayında Channel 13'ün başbakanlık anketinde Eisenkot yüzde 43 alırken, Netanyahu yüzde 39'da kalmıştı. Ancak yüzde 41'le Bennett'a karşı Netanyahu yüzde 44 almıştı.
Eisenkot-Bennett karşılaştırmasında ise Eisenkot yüzde 42, Bennett yalnızca yüzde 21 alabilmişti.
Yair Golan ve sosyal demokratların durumu
Sol/sosyal demokrat kanatta ise önde gelen Demokratlar partisinin lideri eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan var.
Anketlerde Demokratlar 8-11 milletvekili civarında seyrediyor. Son Kan anketinde parti 10 sandalye aldı. Aynı anketin diğer partiler açısından sonuçları şöyleydi: Likud 24, Yashar 23, Bennett-Lapid’ birliği 13, Yair Golan’ın Demokratları 10, Lieberman’ın Yisrael Beytenu’su 10 sandalye.
Golan'ın Netanyahu hükümetine karşı tavrı oldukça net olduğu için Demokratlar olası bir Eisenkot/Bennett liderliğindeki hükümetin doğal ortaklarından biri olarak görülüyor.
Lieberman'in sağcı partisi Yisrael Beiteinu ne tutum alacak?
Avigdor Lieberman ve partisi Yisrael Beiteinu ise sağcı, milliyetçi ve güvenlik politikalarında oldukça sert tavır takınıyor. Dolayısıyla Netanyahu karşıtı sol/merkez sol aktörlerle aynı noktada değil.
Fakat Lieberman'in bugünkü İsrail siyasetindeki en belirleyici özelliklerinden biri Netanyahu ve Haredi partilerine karşı olması. Mayıs ayında yaptığı bir açıklamada Lieberman, "Dünya tersine dönse Netanyahu'yla oturmayacağım," demişti.
Ayrıca Netanyahu'nun geleneksel ortakları Shas ve United Torah Judaism ile de aynı hükümete girmeyeceğini söylüyor.
Öte yandan, Haaretz gazetesinin bugünkü haberine göre, Lieberman, Eisenkot'un azınlık hükümeti planı için de "Azınlık hükümetinde yer almayacağım," ifadelerini kullandı.
Özetle İsrail’de 27 Ekim seçimlerinin kaderini yalnızca hangi partinin sandıktan birinci çıkacağı değil, seçim sonrasında 61 sandalyelik çoğunluğun nasıl kurulacağı belirleyecek. Netanyahu’nun Likud’u ile Eisenkot’un Yashar’ı anketlerde başa baş giderken, mevcut veriler ne Netanyahu’nun sağ-Haredi blokuna ne de Netanyahu karşıtı Siyonist partilere açık bir çoğunluk veriyor.
Bu tablo, yaklaşık 10 sandalyelik desteğe sahip Lieberman’ı kritik aktörlerden biri haline getiriyor; ancak Lieberman’iin hem Netanyahu’yla ve Haredi partilerle hükümet kurmayı hem de Arap partilerinin dışarıdan desteğine dayanan bir azınlık hükümetine katılmayı reddetmesi, muhalefetin koalisyon seçeneklerini ciddi biçimde daraltıyor.
Bu yüzden de Likud birinci parti olamasa bile Netanyahu'nun iktidarda kalma ihtimali tamamen ortadan kalkmış değil.