Granada, Kolombiya, Endonezya, Japonya... Son haftalarda dünyanın farklı bölgeleri depremlerle sarsıldı. Endülüs Jeofizik ve Sismik Afetleri Önleme Enstitüsü, bu durumlar için temel korunma önerileri paylaşıyor. İşte özet.
Doğal afetlerde olduğu gibi, her yaz İber Yarımadası’nı kasıp kavuran orman yangınlarında olduğu gibi, önleme çalışmaları, Doğu Betikleri’nin orta kesimindeki Granada havzası gibi sismik etkinliğin yoğun olduğu bölgelerde can kurtarmak için belirleyici önem taşıyor.
REKLAM
REKLAM
Bu durum, bu olgunun analizine odaklanan Granada Üniversitesi’ne bağlı enstitü tarafından da teyit ediliyor. Kurum, hem deprem öncesi hem de sonrası için, Granada ilini kısa süre önce sarsan deprem gibi olaylara yönelik bir dizi tavsiye yayımladı.
Uzmanlar, olası bir sismik olayda doğaçlama davranmamak için önceden hazırlanmış bir plan yapılmasını öneriyor. Evde ilk yardım çantaları, el fenerleri, pilli radyolar ve bunlar için yedek piller hazır bulundurulmalı; ayrıca su, gaz ve elektrik gibi temel altyapı hatlarının nereden kapatıldığını bilmek gerekiyor, çünkü hasar görmüş bir elektrik hattı sonradan ek yıkımlara yol açabilir. Duvara sağlam biçimde sabitlenmemiş her ağır eşya potansiyel bir tehlike oluşturuyor.
Su, gaz ve elektrik vanalarını kapatmak, asansöre binmemek, pencerelerden ve lambalardan uzak durmak ve soğukkanlılığını korumak, bir depremi ciddi yaralanma olmadan atlatmanın başlıca kuralları olarak öne çıkıyor.
Deprem sırasında sakin kalmak gerekiyor; istatistiklere göre çoğu sarsıntı, can kaybı riski oluşturacak şiddete ulaşmıyor. Bu nokta önemli, çünkü depremler sırasında insanların binalardan çıkmaya ya da içeri girmeye çalışmasıyla çok sayıda kaza yaşanıyor. Sarsıntının tamamen geçmesini beklemek ve ancak ondan sonra bulunduğumuz yeri terk edip etmeyeceğimize karar vermek gerekiyor.
Kapalı alanda en önemli önlem, başı korumak. Örneğin sarsıntı şiddetliyse masanın veya sağlam bir sandalyenin altına sığınmak gerekiyor. Olay sürerken bize zarar verebilecek eşyalardan, duvarlardan ve pencerelerden uzak durmalıyız.
Dışarıdaysanız, binalardan uzaklaşın ve hiçbirine girmeyin; artçı sarsıntılar, hasar görmüş yapıları tamamen yıkacak kadar şiddetli olabilir. Sarsıntı otomobil kullanırken meydana gelirse, trafiğin izin verdiği yerde durun ve araçtan inmeyin. Kıyıya yakın bir noktadaysanız, daha yüksek ve iç kesimlerde bir yer seçin ve olası bir tsunami uyarısına karşı yetkili makamlardan gelecek mesajları dikkatle takip edin.
Deprem sona erdiğinde, binadan çıkmanın daha güvenli olduğuna karar verirseniz, asansörü kesinlikle kullanmayın ve merdivenleri tercih edin. Binalardaki çatlakların durumu, yaşananların ciddiyeti hakkında fikir verecektir. Çatlakların kalınlığı 3 milimetrenin üzerine çıkıyor ve duvarlarda çapraz ya da basamaklı bir desen izliyorsa, yapının taşıyıcı sistemi risk altındadır; bu durumda içeri girmeyin veya içerideyseniz sakin biçimde, en kısa sürede dışarı çıkın.
Çevreden uzaklaşıp üzerimize moloz veya enkaz düşmeyecek güvenli bir noktaya vardığımızda, konutun dikey eksenini koruyup korumadığını ya da çevredeki binalara kıyasla eğilip eğilmediğini, önündeki kaldırımda hasar olup olmadığını ve yakın çevredeki elektrik direklerinin durumunu kontrol etmek gerekiyor.
Sonrasında cephe incelenerek olası çatlaklar araştırılmalı; en tehlikeli olanları, çapraz ilerleyen ve kalınlığı bir ile üç milimetre arasında değişen çatlaklar. Kalınlığı bir milimetrenin altında olan çatlaklar çoğunlukla hafif hasara işaret eder; bu durumda iç mekâna, ancak dikkatli davranmak koşuluyla girilebilir.
Acil durumlar dışında telefon görüşmesi yapılmamalı; böylece hatların kilitlenmesi ve gerçekten yardıma ihtiyacı olanların iletişimsiz kalması önlenir. Enkaz altında kalmış birinin sesini duyarsanız, o kişiye toz solumamak için ağzını ve burnunu kapatmasını söyleyin; mümkünse yerini belli etmek için yakınındaki bir cisme vurmasını isteyin. Ağır yaralı ama enkaz altında olmayan birini görürseniz, yetkililer gelene kadar onu bulunduğu yerden taşımayın.