AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, New York’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştü. Görüşmede Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran’daki artan idamlar ele alındı.
Avrupa Birliği’nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için bulunduğu New York’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştü. Görüşmede, ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik seçenekler ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen ulaşıma açılması ele alındı.
REKLAM
REKLAM
Kallas, görüşmenin ardından X hesabından yaptığı açıklamada, savaşın sona ermesinin ardından gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için ücret ödememesi gerektiğini belirtti. Savaş öncesinde boğazdan geçiş için herhangi bir geçiş ücreti veya harç alınmadığını hatırlatan Kallas, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’in güneyindeki Babülmendep Boğazı’nda deniz ulaşımının “özgür ve engelsiz” olması gerektiğini ifade etti.
Kallas ayrıca görüşmede İran’daki insan hakları durumunu da gündeme getirdiğini belirtti. AB yetkilisi, özellikle idam ve ölüm cezalarındaki artışa dikkat çekerek konuyu Arakçi ile görüştüğünü söyledi.
Görüşme, ABD ve İranlı müzakerecilerin BM Genel Kurulu toplantıları kapsamında New York’ta dolaylı görüşmeler yürüttüğü bir dönemde gerçekleşti. Kallas’ın Arakçi ile teması, Washington ile Tahran arasındaki çatışmanın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerin BM Genel Kurulu kulislerinde de sürdüğünü gösterdi.
Amerikan heyetinde ABD özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner yer alırken, İran tarafına Arakçi başkanlık etti. Witkoff, tarafların “bir müzakere turunu başarıyla tamamladığını” ve yakında yeni bir turun daha beklendiğini söyledi.
Genel Kurul'a hitabında, ABD Başkanı Donald Trump, İran'la bir anlaşma yapıp yapmama konusunda “büyük bir karar” vermesi gerektiğini söyledi. Ancak taraflar arasındaki mesafe hâlâ çok büyük.
İran parlamentosu, boğazdan izinsiz geçen gemilere para cezası öngören kuralları onayladı. Bu adım, Kallas'ın ücretsiz geçiş çağrısıyla çelişiyor.
İran destekli Husiler de şubat ayında başlayan savaşta ikinci bir cephe açarak Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını artırdı.
İran, Avrupa'yı 'çifte standart'la suçluyor
Arakçi, Telegram kanalında yer alan bilgiye göre New York'ta Hollanda Dışişleri Bakanı Tom de Bruijn ile de görüştü.
Açıklamaya göre Arakçi, görüşmede Avrupa ülkelerinin bölgesel gelişmeler karşısındaki “çifte standardını” sert biçimde eleştirdi. Özellikle de ABD ve İsrail'in İran'a karşı işlediği “saldırgan eylemler ve suçlar” karşısındaki sessizliklerini ve yatıştırma politikalarını hedef aldı.
“Dışişleri bakanı [Arakçi], Avrupa ülkelerinin bir yandan hukuk devleti ve insan haklarına bağlı olduklarını iddia ederken, diğer yandan ABD ve İsrail'in İran'a yönelik açık askeri saldırganlığına kayıtsız kalamayacaklarını, hatta bunu destekleyemeyeceklerini vurguladı,” denildi.
De Bruijn ise diplomasinin önemine vurgu yaparak ülkesinin bölgedeki gelişmelere ve İran ile Avrupa arasındaki ilişkilere dair bakış açısını aktardı.
Avrupa Dış Eylem Servisi'ne göre Kallas, New York'a açık ve ortak bir mesajla geldi: Uluslararası hukuk ve BM Şartı korunmalı, egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmeli, uluslararası hukukun ihlalleri cezasız kalmamalı.
Kallas, AB Konseyi Başkanı António Costa ve Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, pazar günü Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler ile yapılan sekizinci üçlü zirvede Birliği temsil etti. Üç lider ayrıca BM Genel Sekreteri António Guterres ile de görüştü.
Salı günü üç AB lideri Genel Görüşme'nin açılış oturumuna katıldı. Kallas daha sonra Ukrayna, Fransa ve Romanya ile birlikte küresel gıda güvenliği ve Karadeniz konulu üst düzey bir etkinliğe eş başkanlık etti. Çarşamba günü ise Uruguay dışişleri bakanı ile birlikte AB ile Latin Amerika ve Karayipler (CELAC) dışişleri bakanlarının yıllık toplantısına ve deniz güvenliği konulu bakanlar düzeyindeki bir etkinliğe eş başkanlık etmesi bekleniyor.
Bu yılki oturum, “Güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek: herkes için sonuç üreten bir Birleşmiş Milletler” temasıyla düzenleniyor.
28 Eylül'e kadar sürecek Genel Görüşme boyunca yaklaşık 130 devlet ve hükümet başkanının kürsüye çıkması bekleniyor.