Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü Cuma günü uyardı: AB bu kış gaz tüketimini yüzde 7 kısmak zorunda kalabilir; İran savaşı ve rekor düşük stoklar, 2027 Ocak’ta Rus LNG’sine tam yasak öncesi fiyatları yüksek tutuyor.
Avrupa Birliği'nin gaz rezervleri, 2011'den bu yana hiçbir sonbaharda bu aşamada olmadığı kadar boş; bu da, enerji piyasalarını analiz eden ve daha temiz enerjiye geçişi destekleyen ABD merkezli kar amacı gütmeyen Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) adlı enstitüye göre, önümüzdeki aylarda Birliğin geçen kışa kıyasla 14 milyar metreküp (bcm) daha az gaz yakmak zorunda kalabileceği anlamına geliyor.
REKLAM
REKLAM
Cuma günü yayımlanan bir raporda IEEFA, AB'deki gaz depolama sahalarının 3 Ekim itibarıyla yaklaşık yüzde 72,4 dolu olduğunu ve kasımdan marta uzanan bu kış döneminde, geçen kışa kıyasla 7,3 bcm daha az gaz sağlayabileceğini belirtti.
Depolardaki açığın, AB'nin Ocak 2027'den itibaren Rus sıvılaştırılmış doğal gazı (LNG) ithalatına getireceği tam yasakla birleşmesi, Birliğin geçen kışa göre yüzde 7 daha az gaz tüketmesi gerekebileceği anlamına geliyor.
Raporda, “Bu, AB'nin gaz depolarının bu kış tamamen tükeneceği anlamına gelmiyor” denildi. Ancak daha boş depolardan gaz daha yavaş çekiliyor; bu da kışın sonuna doğru yaşanabilecek soğuk bir dönemde Birliğin açık vermesine yol açabilir ve boşalmış bir sistemin gelecek yaz daha büyük ve daha pahalı bir yeniden dolum gerektireceği anlamına geliyor.
IEEFA'ya göre depolardaki açığı talebi kısmak yerine ek ithalatla kapatmak yaklaşık 3 milyar avroya mal olacak; bu, ABD-İran savaşının fiyatları yukarı çekmesiyle, söz konusu hacmin geçen yılki maliyetine göre yüzde 12'lik bir prim anlamına geliyor.
Düşünce kuruluşu, “Gaz depolamaya artan bağımlılık Avrupa için önemli bir mali yük haline geldi” sonucuna vardı.
Savaş fiyatları yükseltiyor
Avrupa gaz piyasası, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bir güzergâh olan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığını aksatan İran savaşının 28 Şubat'ta başlamasından bu yana baskı altında.
Avrupa'da gaz fiyatları için referans kabul edilen Hollanda TTF vadeli kontratları, eylül ortasında megavat-saat başına 84,5 avroya kadar yükselerek, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.
Fiyatlar perşembe günü yeniden 80 avronun üzerine çıktı ve cuma sabahı yaklaşık 78 avro seviyesinden işlem görüyordu.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen salı günü yaptığı açıklamada, şubat sonundan bu yana ithal edilen fosil yakıtların AB'ye, “tek bir ek enerji molekülü olmaksızın” 100 milyar avro fazladan maliyet getirdiğini söyledi.
AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, Euronews'un gördüğü bir mektuba göre, geçen ay hükümetlere depolama seviyelerinin “olağanüstü düşük” olduğu bir ortamda talebi kısmaya devam etme çağrısında bulundu.
Avrupa'nın gaz şebekesi işletmecileri de perşembe günü, sert bir kışın Birliği ihtiyaç duyduğu gazın yüzde 15'ine kadar eksikle bırakabileceği uyarısında bulundu.
Depolama işi, gazın yazın kışa göre daha ucuz olmasına dayanıyor; böylece alım satım yapanlar gazı alıp depolayarak kârla satabiliyor. Ancak bu fiyat farkı daraldı ve bu yılın bazı dönemlerinde yaz kontratları kış kontratlarından daha pahalıydı.
IEEFA, “Depolamak üzere gaz satın almak, kârlı bir strateji olmaktan çıkıp finansal bir risk haline geldi” değerlendirmesinde bulundu.
Devletler devreye giriyor. Lahey, haziran ayında kamu şirketi EBN'nin rezerv oluşturmasına yardımcı olmak için 993 milyon avroya kadar kaynak onayladı. Almanya, kamuya ait ithalatçı SEFE'ye 15 Aralık'a kadar 8 teravatsaatlik gaz depolama talimatı verdi. İspanya ise ithalat terminallerinde tutulan LNG miktarını yüzde 25'in üzerinde artırdı.
IEEFA'ya göre, yükselen fiyatlar ve devreye giren acil tasarruf önlemleri nedeniyle kış döneminde gaz kullanımı 2021-22'deki yaklaşık 222 bcm seviyesinden 2022-23'te 185 bcm'e düştü; ancak son iki kışta yeniden yaklaşık 200 bcm'e yükselerek, “kolay talep kesintileri döneminin sona ermiş olabileceğine” işaret etti.
Düşünce kuruluşu, Eurostat verilerine atıfla, ithalat sabit kalırken depolamanın geçen kış AB'nin kış tüketiminin yüzde 30'unu karşıladığını, bunun 2021-22 dönemindeki yüzde 25'lik paya göre artış anlamına geldiğini kaydetti.
IEEFA, onlarca yıl boyunca fosil yakıt altyapısını kilitleme riski taşıdığı uyarısını yaptığı daha fazla depolama kapasitesine para harcamak yerine, rezervleri tüketen kış talep zirvelerini sınırlamak için yenilenebilir enerjiye, ısı pompalarına, sanayi elektrifikasyonuna ve verimlilik yatırımlarına öncelik verilmesi çağrısında bulundu.