Petrol fiyatları yükselirken hisse senetleri ve tahviller, Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açma teklifini reddetmesiyle düştü; geçen haftaki iyimserlik azaldı.
Petrol fiyatları, Avrupa’da pazartesi sabahı uluslararası gösterge Brent’in varil başına 107 doların üzerine çıkmasıyla yüzde 3’ten fazla yükseldi; bu artış, dünya genelinde maliyetleri yukarı çeken arz krizine ilişkin endişelerin yeniden alevlendiğine işaret etti.
REKLAM
REKLAM
Bu hareket, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın yedi günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ve enflasyon kaygılarını yeniden gündeme taşımasının ardından geldi.
Tahran, geçen haftaki BM Genel Kurulu sırasında, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve küresel maliyetleri artıran arz krizinin hafiflemesini sağlayacak bir çatışmaların durdurulması planı önerdi.
Boğaz, küresel enerji arzı için hayati önemde. Husilerin Yemen kıyı şeridini, Bab el-Mendeb Boğazı yakınlarındaki bölgeler dahil olmak üzere kontrol altına almasının ardından Kızıldeniz’de de deniz taşımacılığına ilişkin riskler artmış durumda.
“Tekliflerini reddediyorum” diyen ABD başkanı, Beyaz Saray’ın önünde gazetecilere konuştu. Ancak Axios’a müzakerelerin yeniden başlamasını beklediğini söyledi.
Haber platformuna konuşurken “Bir anlaşma yapmak istiyorlar ama bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” ifadesini kullandı ve “Bu, belki bir yıl önce üzerinde uzlaşmayı kabul edebileceğimiz türden bir anlaşma” dedi.
Trump, pazar günü yayımlanan röportajda “Fazla ileri gittiler” diye ekledi. Axios, konuyu bilen kaynaklara dayanarak, Washington ile Tahran arasında dolaylı görüşmelerin daha pazartesi günü başlayabileceğini aktardı.
İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için ileri sürdüğü şartları koruyor; bunlar arasında dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması ve ABD deniz ablukasının sona ermesi yer alıyor.
Teklif haberlerinin ardından petrol fiyatları cuma günü yüzde 2’den fazla düşmüş, ancak haftanın başında yeniden toparlanmıştı. ABD göstergesi WTI, pazartesi sabahı varil başına 94 doların üzerine çıkarak neredeyse yüzde 2 artıda işlem görüyordu.
Enflasyon korkuları borsalar üzerinde baskı kurdu. Güney Kore’nin Kospi endeksi, uzun bir tatil arasından sonra yeniden açılırken yüzde 2,3 geriledi.
Japonya’nın gösterge Nikkei 225 endeksi ise günün sonuna yaklaşırken yüzde 0,1’den daha az bir kayıpla çoğunlukla yatay seyretti.
Hong Kong’un Hang Seng endeksi yüzde 0,7 yükselirken, Şanghay Bileşik endeksi yüzde 1,8 değer kaybetti.
Wall Street’te cuma günü S&P 500 endeksi, tahvil piyasasında yükselen getirilerin yol açtığı sert dalgalanmalarla geçen üç günlük kayıp serisini yüzde 0,5’lik artışla sonlandırdı. Dow Jones Sanayi Ortalaması 478 puan, yani yüzde 0,9 yükselirken, Nasdaq bileşik endeksi yüzde 0,5 arttı.
Geçen hafta Wall Street’i baskılayan başlıca unsur, ABD’de yüksek enflasyona ilişkin artan beklentilerdi. Bu durum, yaşam maliyetini daha da yukarı taşıyacak bir kısır döngüye yol açabilecek davranışları teşvik etme riski nedeniyle ekonomi için potansiyel olarak tehlikeli görülüyor.
Fiyatlardaki yükseliş, ekim ayı sonunda yapılacak bir sonraki para politikası toplantısı öncesinde odağı yeniden Federal Rezerv’e çevirdi. CME’nin FedWatch aracı, art arda ikinci faiz artışına gidilme olasılığını yüzde 65’in üzerinde gösteriyor.
ABD Hazine tahvillerinin 10 yıllık getirisi, pazartesi sabah erken saatlerde kısa süreliğine yüzde 5,21’in üzerine çıkarak 2007’den bu yana görülen en yüksek seviyesine yaklaştı. Yüksek getiriler, borçlanmayı herkes için daha pahalı hale getirerek ekonomiyi yavaşlatırken, hisse senetleri ve diğer yatırımların fiyatlarını da baskılıyor.
10 yıllık getiri, İran’la savaşın başlangıcında yüzde 3,97 seviyesindeyken bu yana güçlü bir yükseliş içinde. Aynı saatlerde Japonya’nın 10 yıllık devlet tahvillerinin getirisi yüzde 3,095 düzeyinde bulunuyordu.
Asya’daki döviz piyasalarında pazartesi günü ABD doları, 157,19 yen seviyesinden 157,69 Japon yenine yükseldi. Euro’nun değeri ise 1,1393 dolardan çok az değişerek 1,1388 dolar olarak fiyatlandı.
Külçe altın, ons başına 4.220 dolar civarında işlem görürken altın fiyatları yüzde 2’den fazla geriledi.