Yunan araştırmacıların geliştirdiği RSQ-020 adlı molekül, klinik öncesi deneylerde Alzheimer hastalığının özelliklerini taşıyan hayvan modellerinde öğrenme ve hafıza kapasitesini yeniden kazandırdı. Molekül, nörodejeneratif hastalıklarla ilişkilendirilen Tau proteinini hedefliyor.
Giorgos Skretas liderliğindeki Yunan araştırma ekibi, Alzheimer hastalığının özelliklerini taşıyan hayvan modellerinde öğrenme ve hafıza kapasitesini geri kazandırdığı görülen yeni bir molekül geliştirdi.
REKLAM
REKLAM
RSQ-020 adı verilen molekül, Alexander Fleming Biyomedikal Bilimler Araştırma Merkezi, Yunanistan Ulusal Araştırma Vakfı ve araştırma merkezinin yan kuruluşu ResQ Biotech'ten bilim insanlarının iş birliğiyle geliştirildi.
Molekül, Alzheimer ve diğer ciddi nörodejeneratif hastalıkların gelişimiyle ilişkilendirilen Tau proteinini hedefliyor. Tau proteini normal yapısını kaybederek yanlış katlandığında ve kümeler oluşturduğunda sinir hücrelerinin işlevini bozabiliyor.
RSQ-020'nin geliştirilmesinde, aynı araştırma ekibinin oluşturduğu yeni bir teknoloji platformundan yararlanıldı. Sistem, çok sayıda farklı aday molekülün aynı anda üretilmesini ve bunlardan hangilerinin biyolojik olarak etkili olduğunun belirlenmesini sağlıyor.
Araştırmanın başındaki Giorgos Skretas, yöntemin geleneksel ilaç geliştirme sürecinden önemli ölçüde farklı olduğunu belirtti.
Skretas'a göre klasik ilaç geliştirme yaklaşımında, belirli bir proteine anahtar-kilit ilişkisine benzer şekilde bağlanabilecek bir molekül aranıyor. Ancak proteinlerin yanlış katlanmasıyla ilişkili hastalıklarda hedef proteinlerin yapısı sürekli değişebildiği için etkili bir molekül geliştirmek daha zor.
Yeni yöntemde ise belirli bir bölgeye bağlanan molekülü bulmak yerine, doğrudan istenen biyolojik sonucu ortaya çıkaran moleküller aranıyor.
Molekül nasıl çalışıyor?
Araştırmacılar, üzerinde çalıştıkları insan proteinini bir bakterinin içine yerleştirdi ve protein normal yapısına döndüğünde bakterinin yeşil ışık yaymasını sağlayacak şekilde sistemi programladı.
Aynı bakteriler aynı anda milyarlarca farklı küçük molekül üretebiliyor. Bakterinin ışık yayması, içindeki moleküllerden birinin yanlış katlanmış proteinin işlevini düzeltmeyi başardığına işaret ediyor.
Bu yöntem sayesinde araştırmacılar, yalnızca laboratuvar ortamında gerçekleştirilen uzun testlere bağlı kalmadan, canlı hücrelerin içinde etkili olan molekülleri daha hızlı belirleyebiliyor.
Teknoloji başlangıçta amyotrofik lateral skleroz (ALS) ve SOD1 proteini üzerine yapılan çalışmalar için geliştirildi. Ancak araştırmacılar, yöntemin Alzheimer, Parkinson ve proteinlerin yanlış katlanmasının rol oynadığı diğer nörodejeneratif hastalıklarda da kullanılabileceğini belirtiyor.
RSQ-020'nin Alzheimer özellikleri taşıyan hayvan modellerindeki olumlu sonuçları, molekülün insanlar üzerindeki etkisinin ve güvenliğinin değerlendirilmesi için daha ileri araştırmalara ihtiyaç olduğu anlamına geliyor.