Henri B. Kagan ve Kenso Soai, ilaçların üretim şeklini kökten değiştirebilecek çalışmalarından ötürü bu yılın Kimya Nobel Ödülü'nü kazandı.
Henri B. Kagan ve Kenso Soai, moleküllerin ayna görüntüleri üzerine yürüttükleri ve ilaç üretiminde kullanılabilecek kimyasal reaksiyonların tasarlanması açısından belirleyici olarak nitelendirilen çalışmaları nedeniyle 2026 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü. Ödül, Stockholm’deki İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından çarşamba günü açıklandı.
REKLAM
REKLAM
Fransız Kagan ve Japon Soai, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz olgusuna ilişkin çalışmaları nedeniyle ödüllendirildi.
Amino asitler gibi birçok molekül, birbirinin ayna görüntüsü olan iki farklı biçimde bulunabiliyor. Ancak canlı organizmalarda bu iki biçimden yalnızca biri yer alıyor. “Kimyasal asimetri” olarak adlandırılan bu özellik, ilaçların ve diğer biyolojik açıdan önemli moleküllerin tasarımında önemli bir rol oynuyor.
Bu asimetri, yeni ilaçların geliştirilmesini de zorlaştırıyor. Pek çok ilaç molekülü, birbirinin aynı olmayan ayna görüntüsü niteliğinde iki farklı varyant halinde bulunuyor. Bunlardan biri tedavi edici etki gösterirken diğeri gereksiz, hatta kimi durumlarda zararlı yan etkilere yol açabiliyor. Nobel Komitesi, araştırmacıların çalışmalarının bu açıdan önem taşıdığını belirtti.
Kimya Nobel Komitesi Başkanı Heiner Linke, basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Henri Kagan ve Kenso Soai, yüzyılı aşkın süredir çözülemeyen bir kimya bilmecesine, homokiralitenin nasıl kendiliğinden ortaya çıkabildiği sorusuna yanıt getirdi” dedi. Linke, araştırmacıların geliştirdiği kimyasal reaksiyonların “gerçekten olağanüstü” olduğunu ifade etti.
Kagan, Fransa’nın Orsay kentindeki Université Paris-Sud’da, Soai ise Tokyo University of Science’da çalışmalarını sürdürüyor.
Nobel Ödülü’nün açıklanmasının ardından konuşan Soai, haberi almaktan büyük heyecan duyduğunu söyledi. Soai, “Bu, hayatımdaki en heyecan verici günlerden biri. Böylesine ünlü bir organik kimyacı olan Profesör Henri Kagan ile ödülü paylaşmaktan gerçekten çok memnunum” diye konuştu.
Bu yıl Nobel Ödülü’nün para ödülü, bireysel bir araştırmacıya, küçük bir gruba veya bir kuruluşa verilmesinden bağımsız olarak 12 milyon İsveç kronu, yani yaklaşık 1,09 milyon euro olarak belirlendi.
2026 Nobel Ödülleri’nin edebiyat, barış ve ekonomi dallarındaki kazananları önümüzdeki günlerde açıklanacak. Tıp ve fizik ödülleri ise hafta başında açıklanmıştı.
Cuma günü açıklanacak barış ödülünün ardından, Nobel Ekonomi Ödülü olarak da bilinen Nobel Ekonomi Bilimleri Anma Ödülü 12 Ekim’de duyurulacak.
Ödül töreni, dinamitin mucidi ve ödüllerin kurucusu olan İsveçli sanayici Alfred Nobel’in 1896’daki ölüm yıldönümü olan 10 Aralık’ta yapılacak. Nobel 1896 yılında öldü.
Kimya dalında önceki Nobel Ödülleri
1901’den 2025’e kadar kimya alanında 117 Nobel Ödülü verildi. 198 kimya ödülü sahibinden sekizi kadın; bunlar arasında 1911’de ödül alan Marie Curie de bulunuyor.
Geçen yılki kimya ödülü Japonya’daki Kyoto Üniversitesi’nden Susumu Kitagawa, Avustralya’daki Melbourne Üniversitesi’nden Richard Robson ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Kaliforniya Üniversitesi Berkeley kampüsünden Omar M. Yaghi arasında paylaştırılmıştı.
Ödülü, havadan karbondioksit çekmek ve sudan kirleticileri ayırmak için kullanılan yeni bir moleküler yapı geliştirdikleri için aldılar.