IMF Başkanı Kristalina Georgieva, ağır borçlu ülkelere kemer sıkma, merkez bankalarına ise sıkı duruş çağrısı yaptı; İran savaşının tetiklediği enerji krizi, rekor kamu borcu ve kredi destekli yapay zeka yatırımları küresel ekonomiyi zorluyor.
Devletlerin ucuz para ve hızlı büyüme sayesinde borçlarını kontrol altında tutabildiği dönem sona erdi. Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı, dünyanın dört bir yanında harcama disiplinine ve daha sıkı para politikasına ihtiyaç olduğunu söyleyerek uyarıda bulundu.
REKLAM
REKLAM
Gelecek hafta Bangkok’ta yapılacak IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları öncesinde, Çarşamba günü Singapur’da konuşan Kristalina Georgieva, politika yapıcıların mali sorunları çözmek için artık yalnızca yüksek büyüme oranlarına bel bağlayamayacağını vurguladı.
Dünya genelinde kamu borcu, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra görülen seviyelere yeniden yaklaşmış durumda ve 2030’dan önce küresel ölçekte borcun milli gelirin yüzde 100’ünü aşabileceği uyarısında bulunan IMF Başkanı, özellikle gelişmiş ekonomilerin bu konuda en kötü sicile sahip ülkeler olduğunu belirtti.
Georgieva, “Oysa borcu yüksek olan gelişmiş ekonomilerde, tam da bu saatlerde ihtiyaç duyulan güvenilir orta vadeli mali konsolidasyon planları açısından kararlı bir adım göremiyoruz” derken, “bütçe alanı adeta yeniden doldurulmak için haykırıyor” ifadesini kullandı.
Borçlanma maliyetlerinin şimdiden yükseldiğini kaydeden Georgieva, ABD, Almanya ve Japonya’da 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin sırasıyla 2007, 2009 ve 1996’dan bu yana görülen en yüksek seviyelere çıktığını hatırlattı.
Para politikasına değinen Georgieva, ABD Merkez Bankası, Avrupa Merkez Bankası ve Japonya Merkez Bankasının son faiz artışlarını “son derece yerinde” olarak nitelendirdi.
“Şimdi, birçok ülkenin para politikasında temkinli ama şahin bir duruş benimsemesi için uygun bir zaman olabilir” dedi.
IMF Başkanı, küresel ekonominin bir yandan İran’daki savaşın tetiklediği olumsuz enerji arz şoku, diğer yandan yapay zekâ kaynaklı olumlu talep şoku tarafından zıt yönlere çekildiğini belirterek, “Bu iki gücün birleşik etkisi dünya genelinde son derece eşitsiz” uyarısında bulundu.
Petrol fiyatlarının varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesinde seyrettiğini söyleyen Georgieva, bunun IMF’nin temmuz tahminlerinde bu yıl için baz aldığı 89 doların oldukça üzerinde olduğuna işaret etti; aynı tahminlerin küresel büyümeyi 2026’da yüzde 3, 2027’de ise yüzde 3,4 olarak öngördüğünü hatırlattı.
Georgieva, “Körfez’deki savaş yakın zamanda sona erse bile, yüksek enerji fiyatları sorunu muhtemelen bir süre daha devam edecek” dedi.
Risklerle birlikte gelen yapay zekâ patlaması
IMF Başkanı, “Sevin, nefret edin ya da ondan korkun; yapay zekâ burada” diyerek, teknolojinin “ülkelerin küresel ekonomideki göreli konumlarının hızla başlıca belirleyicilerinden biri haline geldiğini” söyledi.
IMF tahminlerine göre, doğru şekilde uygulandığında yapay zekâ, küresel büyümeyi yılda yarım puana kadar yukarı çekebilir.
Georgieva, bunun on yıllık bir dönemde “dünyaya ASEAN büyüklüğünde bir ekonomiyi eklemekle” karşılaştırılabileceğini belirterek, Güneydoğu Asya ülkeleri birliğine atıfta bulundu.
Ancak “yapay zekâ inşa patlamasının enflasyonist” olduğu uyarısında bulunarak, bu teknolojiye yönelik harcamaların, ekonominin büyüklüğüne oranla, demiryolları, elektrik şebekeleri ve telekomünikasyondaki geçmiş yatırım dalgalarını geride bırakmasının beklendiğini söyledi.
Yatırımcılar için yaşanacak bir hayal kırıklığının “son derece geniş kapsamlı bir şoka” dönüşebileceği uyarısını da yaptı.
Georgieva ayrıca, istihdam kayıpları ve siber saldırılardan, “insan kontrolünden çıkıp başına buyruk davranabilecek” en ileri nesil modellerin yaratabileceği risklere kadar uzanan bir dizi tehlikeye dikkat çekti.
IMF, küresel büyümeye ilişkin güncellenmiş tahminlerini gelecek haftaki Bangkok toplantıları sırasında açıklayacak.