Kayalıpınar kazılarında bulunan 131 yeni çivi yazılı tablet ve parçasıyla Hitit arşivindeki buluntu sayısı 184'e ulaştı. Kral 2. Tudhaliya dönemine tarihlenen belgeler, dönemin salgın hastalıklarına, askerî tehditlerine ve kehanet uygulamalarına ışık tutuyor
Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar kazılarında, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesine tarihlenen Hitit kraliyet arşivine ait yeni çivi yazılı tabletler gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un açıklamasına göre, 2026 yılı kazılarında Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 tablet ve tablet parçası bulundu. Geçen sezon ortaya çıkarılan 53 parçayla birlikte arşivdeki buluntu sayısı 184'e ulaştı.
REKLAM
REKLAM
Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Samuha adıyla anılan antik yerleşimde bulunan belgeler, Hititlerin devlet yönetimi, askerî gelişmeleri ve inanç dünyasına ilişkin yeni bilgiler sunuyor. Hititçe ve Hurrice kaleme alınan metinler arasında mektuplar, dualar, ritüeller ve kehanet kayıtları yer alıyor.
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Kayalıpınar'daki buluntuların 21'inci yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv niteliğini taşıdığını belirtti.
Tabletlerde salgın hastalık ve bebek prensesin ölümü
Arşivdeki en dikkat çekici belgelerden bazıları, şehirler arasında yayılan ve özellikle çocuklarla bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgını anlatıyor.
Tabletler, hastalığın Hitit kraliyet ailesinde yarattığı endişeyi ve hastalanan çocukların durumunun kehanet yoluyla takip edilmeye çalışıldığını gösteriyor. Belgeler arasında, henüz anne sütüyle beslenen bir bebek prensesin sağlık durumuna ilişkin kayıtlar da bulunuyor.
Bir tablette, bebek prensesin hastalığı nedeniyle yapılan sorgulamalar aktarılırken başka bir belgede prensesin hayatını kaybettiği ve ardından cenaze ritüelinin gerçekleştirildiği kaydediliyor.
Falcının krala gönderdiği bir başka tablet ise prensesin, yeri henüz belirlenemeyen Ziulila kentinde hastalandığına işaret ediyor.
Bu kayıtlar, dönemin salgın hastalıklarına ilişkin gözlemlerin yanı sıra hastalığın saray çevresindeki etkilerini ve Hititlerin belirsizlik karşısında başvurduğu uygulamaları da ortaya koyuyor.
Batı Anadolu'dan krala askerî yardım çağrısı
Kayalıpınar'da bulunan belgeler, Hitit devletinin askerî sorunlarına ilişkin ayrıntılar da içeriyor.
Batı Anadolu'da görev yapan Hitit generallerinin krala gönderdiği bir mektupta, bölgenin düşman tehdidi altında olduğu bildiriliyor. Generaller, tehdide karşı koyabilmek için asker, at ve savaş arabası talep ediyor.
Mektupta, gerekli desteğin gönderilmemesi halinde ordunun yok olabileceği uyarısı yapılıyor. Generaller ayrıca yardımın ulaşmaması durumunda ortaya çıkacak sonuçlardan sorumlu tutulmamaları gerektiğini krala iletiyor.
Belge, Hititlerin askerî yapılanması ve merkezî yönetimle taşradaki komutanlar arasındaki iletişim hakkında önemli veriler sunuyor.
Hititlerin kuş falı uygulamalarına ışık tutuyor
Arşivdeki tabletler, Hititlerin dinî inançları ve kehanet yöntemleri hakkında da yeni bilgiler içeriyor.
Belgelerden birinde kuş falcılarının Samuha dışındaki bölgelere yaptıkları yolculuklar ve gözlemleri kaydediliyor. Falcıların ziyaret ettikleri kentler, izledikleri güzergâhlar ve karşılaştıkları kuşlar ayrıntılı biçimde aktarılıyor.
Günlük benzeri kayıtlar, kuşların hareketlerinin nasıl gözlemlendiğini ve bu gözlemlerin kehanetlerde nasıl kullanıldığını anlamaya yardımcı oluyor.
Kazılar 2021'den bu yana sürüyor
Kral 2. Tudhaliya dönemine tarihlenen arşiv, Hitit tarihi ve dinî uygulamalarının yanı sıra dönemin dili ve kâtiplik kültürü açısından da önem taşıyor.
Kayalıpınar'daki kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021'den bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.
Kazılarda ortaya çıkarılan tabletlerin incelenmesi, yaklaşık 3 bin 400 yıl önce Hitit devletinde yaşanan olayların, yönetim uygulamalarının ve gündelik kaygıların daha ayrıntılı biçimde anlaşılmasına katkı sağlaması beklenen yeni veriler sunuyor.