Rusya, eski Başbakan Medvedev’in Batılı vatandaşlarla takas çağrısının ardından bir İsveç vatandaşını terör, Japon gazeteci Yuki Imai’yi ise casusluk suçlamasıyla gözaltına aldı.
Rusya, eski Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev’in yurt dışında tutulan Rus vatandaşlarıyla takas etmek üzere Batılı ülke vatandaşlarından oluşan “takas havuzunu” genişletme çağrısında bulunmasının ardından birkaç gün içinde bir İsveç vatandaşını ve bir Japon gazeteciyi gözaltına aldı.
REKLAM
REKLAM
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), İsveç vatandaşının Belarus ve Letonya sınırlarına yakın Pskov bölgesindeki Sebej ilçesinde çarşamba günü gözaltına alındığını açıkladı.
İsveç vatandaşı, Rus ordusuna katılma bahanesiyle ülkeye girmek ve askeri tesislere yönelik “sabotaj ve terör saldırıları” düzenlemeyi planlamakla suçlanıyor.
FSB, yaptığı açıklamada, şüphelinin şubat-haziran döneminde Ukrayna’nın Aidar birliğine bağlı 24. Ayrı Taarruz Taburu’nda insansız hava aracı biriminin komutanı olarak görev yaptığının tespit edildiğini öne sürdü. Aidar, Rusya’nın 2014’te Ukrayna’ya yönelik ilk işgali sırasında ortaya çıkan gönüllü bir birlik. Kremlin, Ukrayna birliklerine yönelik olarak Rusya’da yaygın biçimde kullanılan sınıflandırmalardan biri kapsamında Aidar’ı “terör örgütü” olarak tanımlıyor.
FSB, şüphelinin söz konusu birlikte görev yaptığını kabul ettiğini ileri sürdü. Kurum ayrıca, Rus güçlerine karşı çatışmalara katıldığını doğrulayan belgelere sahip olduğunu bildirdi.
İsveç vatandaşı hakkında yasa dışı sınır geçişi, terör örgütünün faaliyetlerini organize etme ve paralı askerlik suçlamaları yöneltiliyor. Şüphelinin kimliği açıklanmadı.
İsveç hükümeti konuya ilişkin henüz açıklama yapmadı. Moskova’nın iddiaları bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.
‘Kurt gibi ulumak zorundasınız’
İkinci gözaltı olayı, Japonya’nın Hokkaido Shimbun gazetesinde çalışan gazeteci Yuki Imai’nin Sahalin Adası’nda ülkeyi terk etmeye hazırlandığı sırada gerçekleşti. FSB, Imai’nin gözaltına alındığını açıkladı.
Japon gazeteci, Japon istihbarat servislerinin talimatıyla Rusya’nın savunma kapasitesine ilişkin bilgi toplamakla suçlanıyor.
Japonya, çarşamba günü Rusya’nın Tokyo Büyükelçisi Nikolay Nozdrev’i Dışişleri Bakanlığına çağırdı. Bakanlığın Avrupa İşleri Dairesi Başkanı Kimitake Nakamura, hem gazetecinin gözaltına alınmasını hem de Moskova’nın Japon hükümetini önceden bilgilendirmeden olayı kamuoyuna duyurmasını protesto etti.
Tokyo yönetimi, Imai ile konsolosluk görüşmesi yapılmasına izin verilmesini ve gazetecinin insani muamele göreceğine dair güvence verilmesini talep etti.
Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ), Imai’nin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Kurum, gazetecilerin “daha geniş kapsamlı jeopolitik anlaşmazlıklarda bir pazarlık unsuru olarak kullanılmaması gerektiği” uyarısında bulundu.
Örgütün tahminlerine göre Rusya’da hâlihazırda en az 30 gazeteci, mesleki faaliyetleriyle bağlantılı olarak tutuklu bulunuyor.
Gözaltılar, Medvedev’in 9 Ekim’de Telegram kanalında yayımladığı ve Rusya’nın, rejim açısından önemli görülen vatandaşlarının serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla müzakerelerde kullandığı yabancı uyruklulardan oluşan “takas havuzunu” genişletmesi çağrısının ardından geldi.
Kremlin yanlısı propagandacı ve Rusya’nın askeri ve güvenlik servislerine yakın bir Telegram kanalı olan Rybar’ın kurucusu Mihail Zvinçuk’un Karadağ’da gözaltına alınmasının ardından açıklama yapan Medvedev, yurt dışında tutulan Rus vatandaşlarının serbest bırakılmasını sağlamak için Moskova’nın daha fazla Batılı ülke vatandaşını gözaltına almasının gerekebileceğini söyledi.
Medvedev, “Muhtemelen artık kendi insanlarımızı kurtarmak için takas havuzunu Avrupalı ve Amerikalı aptallarla doldurmamız gerekecek” diye yazdı.
“Başka yolu yok: Kurtlarla yaşıyorsanız kurt gibi ulumak zorundasınız.” Zvinçuk daha sonra Rusya’ya geri gönderildi.
Pazarlık unsuru olarak insanları kullanmak
Rusya, yıllardır casusluk ve uyuşturucu kaçakçılığı gibi suçlamalarla yabancı ülke vatandaşlarını gözaltına alıyor. Uygulama, eleştirmenler tarafından takas amacıyla rehin alma olarak nitelendiriliyor.
Son büyük çaplı esir takası, Ağustos 2024’te çok uluslu bir anlaşma kapsamında 26 kişinin serbest bırakılmasıyla gerçekleşti. Takas kapsamında Rusya 16 tutukluyu serbest bırakırken, Batılı ülkeler de 10 kişiyi Rusya’ya iade etti.
Rusya’nın serbest bıraktığı kişiler arasında, casusluk suçlamasıyla 16 yıl yüksek güvenlikli cezaevinde hapis cezasına çarptırılan Wall Street Journal muhabiri Evan Gershkovich ile aynı suçlamayla mahkûm edilen ve aynı cezaya çarptırılan eski ABD Deniz Piyadesi Paul Whelan da bulunuyordu.
Almanya, Belarus'ta idama mahkûm edilen Rico Krieger'in ve Moskova'nın Şeremetyevo Havalimanı'nda esrar içeren jelibonlar nedeniyle gözaltına alınan Patrick Schabel'in serbest bırakılmasını sağladı.
Rusya ise aralarında, 2019'da Berlin'deki bir parkta Gürcü vatandaşı Zelimkhan Khangoshvili'nin öldürülmesi nedeniyle Almanya'da müebbet hapse mahkûm edilen Vadim Krasikov'un; Güney Amerikalı sanat tüccarları kılığında Slovenya'da casuslukla suçlanan Artem ve Anna Dulcev'in; Şubat 2022'den bu yana Polonya'da casusluk suçlamasıyla tutulan, Rusya doğumlu İspanyol gazeteci Pablo González nam-ı diğer Pavel Rubtsov'un da bulunduğu isimleri geri aldı.