Kararname; zemin kaplama, kâğıt ambalaj ve hijyen ürünleri üreticileriyle metal ve plastik ambalaj alanında faaliyet gösteren iki şirketi kapsıyor. Beş şirket de Rusya’nın 2022 başında Ukrayna’yı geniş çaplı işgal etmesinin ardından ülkedeki faaliyetlerini sürdürmüştü.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Fransız zemin kaplama üreticisi Tarkett ile dört Avrupalı şirketin Rusya’daki varlıklarına zorunlu olarak el konulmasını öngören kararnameyi imzaladı. Beş şirketin toplam yıllık geliri 50 milyar rubleyi (532 milyon euro) aşıyor.
REKLAM
REKLAM
Varlıklar, Şubat 2026’da tescil edilen Centre Capital adlı yönetim şirketinin geçici kontrolüne verildi.
Şirketin genel müdürü olarak, Zabaykalski bölge valisinin eski idari işler sorumlusu Marat Mirhaydarov görünüyor. Mirhaydarov, Rusya’nın Ukrayna’da sürdürdüğü savaşta yaralanmasının ardından 2025’te görevinden ayrılmıştı.
Kararname, daha önce İrlandalı Smurfit Kappa’ya bağlı olan kâğıt ambalaj üreticisi Kappa Rus’u; Belçikalı Ontex grubuna bağlı hijyen ürünleri üreticisi Ontex RU’yu; ABD merkezli Sonoco Products Company’ye bağlı metal ambalaj üreticisi Eviosys Packaging Kuban’ı ve Alman plastik üreticisi Menshen’e ait Menshen Packaging CIS’i de kapsıyor.
Beş şirketin tamamı, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin ardından ülkedeki faaliyetlerini sürdürdü.
2024 faaliyet raporuna göre zemin kaplama satışlarında dünya üçüncüsü, vinil zemin kaplamalarında ise pazar lideri olan Tarkett, dünya genelindeki 34 üretim tesisinden ikisini Rusya’da tutmaya devam etti ve Rusya bütçesine vergi ödedi.
Son el koyma kararları, eylülde atılan benzer adımları izliyor. Putin o dönemde İsviçreli gıda şirketi Nestlé’nin, Alman hipermarket zinciri Metro’nun, Fransız perakendeci Auchan’ın ve yapı market zinciri Leroy Merlin’in Rusya’daki varlıklarını geçici yönetime devretmişti.
Bu varlıklar, karardan kısa süre önce kurulan LEV Management adlı şirkete aktarılmıştı. Rus basını, şirketin ülkenin güvenlik servisleriyle bağlantıları olduğunu bildirdi. Kısa süre sonra Fransız Aptar Europe Holding’e ait bir plastik dozaj sistemi üreticisi de geçici yönetime devredildi.
Nisan 2023’te imzalanan bir başkanlık kararnamesi, yabancı şirketlerin Rusya’daki bazı varlıklarına geçici yönetim atanmasına imkân tanıyan mekanizmayı oluşturmuştu.
Batılı hükümetler ve uluslararası hukuk uzmanları bu uygulamayı hukuka aykırı kamulaştırma olarak nitelendiriyor. Varlıklarına el konulan şirketler, Rusya’nın AB üyesi ülkelerle imzaladığı ikili yatırım anlaşmaları kapsamında ilke olarak uluslararası tahkime başvurup tazminat talep edebiliyor. Ancak Kremlin ve bağlantılı kuruluşlar aleyhine verilen kararları uygulatmak neredeyse imkânsız.
Kararname kapsamında varlıkları hedef alınan ilk şirketler Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg ile Fransız süt ürünleri grubu Danone olmuştu.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Nestlé ve Auchan’ın varlıklarının devredilmesini, bu şirketlerin Moskova’nın "dost olmayan ülkeler" olarak tanımladığı devletlerden gelmesine doğrudan bağladı.
"Dost olmayan ülkeler", Rus hükümetinin 2022’deki geniş çaplı işgalin ardından yaptırım uygulayan tüm AB ülkeleri, ABD, Birleşik Krallık ve diğer bazı devletler için kullandığı resmî bir tanımlama. Moskova bu tanımlamayla söz konusu ülkeleri Kiev’e yardım etmekten caydırmayı amaçlıyor.
Rusya, şirket varlıklarına el koyma kararlarını kısmen AB’nin işgalin ardından yaklaşık 300 milyar euroluk Rus devlet varlığını dondurmasına yanıt olarak sunuyor.