CEO Grzegorz Brona uyardı: Avrupa, uydularını yörüngeye fırlatmak için daha yıllarca ABD roketlerine bağımlı kalabilir.
Polonyalı uydu üreticisi Creotech Instruments, 2029'a kadar üretim kapasitesini on katına çıkarmayı planlıyor; şirketin CEO'su Grzegorz Brona bunu Reuters'a verdiği röportajda açıkladı. Brona, Avrupa'nın uydularını yörüngeye göndermek için daha yıllar boyunca ABD roketlerine ihtiyaç duymaya devam edeceği uyarısında da bulundu.
REKLAM
REKLAM
Uydu üreticisi, Polonya'nın Mazowieckie bölgesinde 2029'da yeni bir fabrika açmayı hedefliyor. Tesis, farklı modellerden yılda 40 uyduya kadar ya da tek bir modelden 100 uydu üretebilecek kapasitede olacak. Bu rakam, Varşova'nın hemen dışındaki Piaseczno'da bulunan mevcut tesisin yılda 10 uydu üretmesine kıyasla büyük bir artış anlamına geliyor.
Bu açıklamalar, Avrupa'nın ABD teknolojisine bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde geldi.
Röportajdan iki gün önce, Elon Musk'ın şirketi SpaceX'in, Beyaz Saray'ın talimatıyla, Starlink uydu ağının askeri sınıf versiyonu olan Starshield'a Ukrayna'nın erişimini sınırlaması istendiğine dair haberler ortaya çıkmıştı.
Donald Trump daha sonra şöyle dedi: “Ben değildim, Elon olduğuna da inanmıyorum. Kimin yaptığını bilmiyorum. Bildiğim kadarıyla her şey eskiden nasılsa şimdi de öyle.”
Kararın kim tarafından alındığının hâlâ netleşmemiş olması başlı başına bir endişe kaynağı. Ancak Avrupa liderleri için, Trump yönetiminin ABD teknolojisini müttefiklerine karşı siyasi baskı aracı olarak kullanma ihtimali çok daha ürkütücü.
Avrupa, roket fırlatmaları konusunda ABD'nin çok gerisinde. Geçen yıl dünya genelinde yapılan 324 yörünge fırlatmasının yalnızca 8'i Avrupa'nın payına düşerken, ABD 193 fırlatma gerçekleştirdi. ESA verilerine göre, sadece Starlink şu anda aktif uyduların yüzde 60'ından fazlasını oluşturuyor.
Avrupa sanayisinin Starlink'e alternatif bir sistem kurup kuramayacağı sorulduğunda Brona, kıtanın binlerce uydu üretebileceğini, ancak bunları fırlatacak roket bulamayabileceğini söyledi.
“Fırlatma araçları, Donald Trump'ın [ABD Başkanı] olarak liderlik ettiği ABD yönetiminin elinde Avrupa Birliği üzerinde siyasi baskı kurmak için kullanılan bir araca dönüşüyor” dedi.
Roket üretmeyen Creotech, ABD'nin silah ihracatına ilişkin düzenlemelerinden etkilenmemek için uydularında ABD teknolojisine yer vermemeye özen gösteriyor. Bu kurallar uyarınca Washington, içinde çok küçük bir Amerikan bileşeni bulunan uyduların satışını bile engelleyebiliyor.
Yine de şirket ABD roketlerine bağımlı. SpaceX, Creotech'in Polonya'nın MikroGlob askeri programı için ürettiği dört uydunun tamamını yörüngeye taşıdı.
Avrupa fırlatma kapasitesini artırmanın yollarını arıyor
Avrupa, fırlatma kapasitesini çeşitli yollarla genişletmeye çalışıyor.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA), eylül ayında yaptığı açıklamada, uydu fırlatmalarında yaşanabilecek bir darboğazı aşmak için önümüzdeki yıllarda Ariane 6 ve Vega-C roketlerinin fırlatma sayısını artırmayı değerlendirdiğini duyurdu.
ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, beklenen sert talep artışı öncesinde kısa süre içinde karar alınması gerektiğini söyledi.
Arianespace, Ariane 6 roketinin işletmecisi olarak 2027'den itibaren yılda dokuz ya da on fırlatma yapmayı planlıyor.
Bu arada AB Savunma ve Uzay Komiseri Andrius Kubilius, Avrupa Birliği'nin hükümete ait uydu sayısını 80'den 630'a çıkarmak ve 2034'e kadar Avrupa ve Kanada'daki üslerden yılda 62 fırlatma gerçekleştirmek istediğini açıkladı.
Bu planlar, AB'nin Galileo seyrüsefer ve Copernicus Dünya gözlem uydu programlarından kaynaklanacak talebi karşılamayı hedefliyor.
Aschbacher ayrıca, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun 2030 sonunda ya da 2031 başında emekliye ayrılmasından önce bağımsız bir Avrupa mürettebatlı uzay aracı ve fırlatma geri kazanım sistemi geliştirmek için 10 milyar avroluk, 10 yıllık bir plan önerdi.
ESA, mart ayında, fırlatma hizmetleri geliştiren özel şirketleri ve start-up'ları desteklemek amacıyla European Launcher Challenge girişimini başlattı.
Bu çabalar arasında İskoçya'daki SaxaVord ve Norveç'teki Andøya gibi ticari uzay limanı projeleri yer alıyor. Isar Aerospace ve Rocket Factory Augsburg gibi şirketler ise küçük ve orta ölçekli yükler için fırlatma seçeneklerini artırmayı hedefliyor.
Creotech daha fazla büyümeyi hedefliyor
Creotech Instruments şu anda, ağırlıkları genellikle 10 kg ile birkaç onlarca kilo arasında değişen küçük uydular ve mikro uydular üretiyor; bunu da kendi geliştirdiği modüler Hypersat platform ailesiyle yapıyor.
Şirketin portföyünde HyperSat Dünya gözlem platformu, Seagull, Eagle 2.0 ve Nano 2.0 modelleri ile Polonya Silahlanma Ajansı için geliştirilen ve bu ay fırlatılan PIAST ve MikroGlob uydu takımyıldızları bulunuyor.
Şirket ESA ile de çalışıyor ve Comet Interceptor, JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer), LISA (Laser Interferometer Space Antenna), Plasma Observatory ve Ay yüzeyinin haritalanmasını amaçlayan Twardowski gibi misyonlara platformlar ve alt sistemler sağladı.
Brona, Creotech'in önümüzdeki haftalarda Fransa ve Almanya'da bağlı ortaklıklar açmaya başlayacağını, ayrıca 2032'ye kadar 500 kg sınıfında uydular üretmeyi hedeflediklerini de sözlerine ekledi.