ABD Başkanı, çarşamba günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, veri merkezi projelerine destek için şirketleri yerel halkla anlaşmaya çağırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, veri merkezi inşa eden şirketlerin, bulundukları yerlerdeki yerel halk nezdinde daha cazip hale gelmek için faaliyet gösterdikleri topluluklara bir tür “temettü” ödemesi gerektiğini öne sürdü.
REKLAM
REKLAM
Dünyanın dört bir yanındaki şirketler yapay zekâ altyapısını kurmak için yarışırken, bu tesislerin yüksek su ve enerji ihtiyacı ile yerel çevre, enerji fiyatları ve su kıtlığı üzerindeki etkileri nedeniyle yeni projelere karşı geniş çaplı bir tepki oluştu.
ABD Başkanı, veri merkezlerini “çok yakından izlediğini” ve bu konuda “çok güçlü bir sonuca vardığını” belirterek, başlangıçta son derece tepki çeken veri merkezi projelerinin, yerel halkın kaygılarını gidermeye dönük mali bir anlaşma yapıldığında “son derece popüler” hale geldiğini savundu.
Enerji konusunda Trump, veri merkezlerinin artan enerji maliyetlerini telafi etmek için “kendi elektriğini üretmesi ve fazlasını yerel topluluğa ya da şebekeye vermesi veya satması” yönünde bizzat talimat verdiğini söyleyerek, bunun yapılması halinde enerji fiyatlarında “kayda değer bir düşüş” yaşanabileceğini ileri sürdü.
Yalnızca 2026 yılında, en az 47 büyük ölçekli proje ertelendi ve finans sitesi Investing Live’a göre ABD genelinde 1000’den fazla yerel topluluk, yeni yapay zekâ altyapılarına yönelik moratoryum, imar sınırı ya da sıkı çevresel kısıtlamalar talep etti veya bunları resmen gündeme getirdi.
Ancak projelerin yavaşlayacağına dair herhangi bir işaret yok. Investing Live analistleri, ABD’nin yapay zekâ altyapı harcamalarının 2025 ile 2032 yılları arasında 10 trilyon doları (8,9 trilyon avro) aşmasının ve bunun her yıl ülke GSYH’sinin yaklaşık yüzde 3,6’sına karşılık gelmesinin öngörüldüğünü belirtiyor.
Bazı veri merkezi projeleri, yerel makamlarla yapılan ve artık “Toplum Yarar Anlaşmaları” (Community Benefits Agreements – CBA) olarak anılan mutabakatların ardından hayata geçirilebildi; ancak bu, kamuoyunun görüşünün mutlaka değiştiği anlamına gelmiyor.
Bu yazın başlarında Meta, yatırım devi BlackRock tarafından finanse edilen ve Teksas’ın El Paso kentinde yürütülen tartışmalı bir veri merkezi projesi konusunda Teksas Valisi Greg Abbott ile bir anlaşmaya vardı (kaynak İngilizce).
Proje 2023’te 1,5 milyar dolarlık (1,3 milyar avro) bir yatırım olarak başladı ancak 14 milyar dolarlık (12,5 milyar avro) bir mega kampüse dönüştü; bu da büyük bir kamuoyu tepkisine yol açarak yetkililerin projeyi tamamen rafa kaldırmayı gündeme almasına neden oldu. Haziranda yerel meclis, anlaşmanın iptal edilmesine karşı 5’e 3 oy kullandı.
Vali bunun üzerine, yerel toplumu korumaya yönelik bir dizi güvence içeren yeni bir anlaşmaya imza attı. Buna göre Meta, elektrik altyapısının bedelini üstlenecek, kendi suyunu yeniden kullanacak ve “miadı dolmuş, vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edilen teşviklere bağımlılığı ortadan kaldırma” sözü verecek.
Meta o tarihten bu yana anlaşmaya ilişkin açıklamalar yaptı ancak valinin ortaya koyduğu ayrıntılar hakkında konuşmadı. Aralarında Teksas valiliği için Demokrat aday Gina Hinojosa’nın da bulunduğu eleştirmenler, mutabakatın teknoloji şirketine yönelik bağlayıcı hiçbir şart içermediğini savunuyor. Meta, inşaatın iki yıl içinde tamamlanmasını bekliyor.
Eylülde, ABD’de bir veri merkezi projesine ilişkin ilk tam kapsamlı CBA, Pensilvanya’daki Lancaster Belediye Meclisi tarafından 6-10 milyar dolar (5,3-8,9 milyar avro) tutarındaki bulut bilişim ve yapay zekâ kompleksi Lancaster AI Hub için imzalandı.
Paket, yerel toplumu desteklemeye yönelik 10 milyon dolarlık (8,9 milyon avro) bir ekonomik kalkınma fonu, sürdürülebilir kalkınma ve temiz enerji için bir başka 10 milyon dolarlık (8,9 milyon avro) fon, 250 bin dolarlık (222 bin 500 avro) planlama fonu ve şirketin çevresel ve mali taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda kenti korumak üzere 10 milyon dolar (8,9 milyon avro) tutarında kredi garantisi gibi çeşitli önlemler içeriyordu.
Bu yıl ekim ayında ise geliştirici Digital Realty, Kansas eyaletinin De Soto kentinde 280 dönümlük yeni bir veri merkezi kampüsü projesi için, yerel kuralları baypas edip vatandaşlara doğrudan ödeme yaparak ilk kamu onayını aldı.
Şirket, toplamda 20 milyon dolarlık (17,8 milyon avro) bir yatırımın parçası olarak, yerel halka 10 yıl boyunca 1000 dolar (890 avro) tutarında kamu hizmeti ve emlak vergisi kredisi sunuyor; bunun da düzenli vergi geliri sağlayacağını, istihdam yaratacağını ve bölge sakinlerine başka ekonomik faydalar getireceğini savunuyor.
Avrupa’da, bize daha yakın coğrafyalarda ise “Topluluklara Nakit” olarak anılan yaklaşımlar yaygınlaşmaya başladı.
İrlanda’da, Avrupa’nın en büyük veri merkezi kümelerinden birine ev sahipliği yapan ülkede, OpenAI gelecekteki veri merkezlerinin, yaratacağı etkilere dair yurttaş kaygılarını gidermek için yerel topluluklara nakit destek içerebileceğini açıkladı.
Ülkede ise veri merkezlerine yönelik zaten sıkı kurallar bulunuyor; bunlar arasında, tesislerin şebekeye elektrik vermesini zorunlu kılan hükümler de var.
Almanya da özellikle enerji kullanımı konusunda sıkı karşılıklılık şartları uyguluyor. Google’ın milyarlarca avroluk bir kampüs inşa ettiği Dietzenbach gibi büyük merkezlerde yatırımcıların, veri merkezlerinin ürettiği atık ısıyı şebekeye geri verip yerel halkın faturalarını düşürecek enerji altyapısı anlaşmalarını önceden güvence altına almaları gerekiyor.