Bilim insanları, tablodaki Ay ve yıldızların konumundan yola çıkarak ressamın 22 Temmuz 1889’da gördüğü gökyüzünü resmetmiş olabileceğini düşünüyor.
Vincent van Gogh’un dünyanın en tanınmış tablolarından “Yıldızlı Gece”sinin ilham kaynağı olan gerçek gökyüzünün tarihi yeniden gündemde. Güney Koreli araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, tablonun Haziran 1889’da değil, yaklaşık bir ay sonra, 22 Temmuz 1889’da Fransa’nın Saint-Remy-de-Provence bölgesinde gözlemlenen gökyüzünden esinlenmiş olabileceğini öne sürüyor.
REKLAM
REKLAM
Sanat tarihçileri, Hollandalı ressamın başyapıtını uzun süredir Haziran 1889’a tarihlendiriyordu. Ancak bilim insanları, astronomik hesaplamalar ve tarihsel belgeler üzerinden yaptıkları incelemelerde, tablodaki hilal biçimli Ay ve yıldızların konumlarının temmuz ayındaki gökyüzüyle daha iyi örtüştüğünü belirledi.
Seul’de bir teleskop üreticisinin yöneticisi ve Kyung Hee Üniversitesi’nde doktora adayı olan Elijah Jeong-hyun Kim liderliğindeki ekip, araştırmanın sonuçlarını “Scientific Reports” dergisinde yayımladı.
Araştırmacılara göre 22 Temmuz 1889’dan önceki ve sonraki birkaç gün de tabloya ilham vermiş olabilir. Kim, e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, “Hiçbir gökyüzü bir diğeriyle aynı değildir. Her zaman bir şeyler değişir. Vincent’ın bu değişimleri fark edip tabloya aktardığına inanıyorum” dedi.
Tablodaki Ay ve yıldızlar hangi tarihi işaret ediyor?
“Yıldızlı Gece”, gökyüzünü saran kıvrımlı yıldızlar, hilal biçimindeki Ay, Venüs ve aşağıda uzanan bir köy manzarasıyla tanınıyor. Tablo, Van Gogh’un Fransa’nın güneyindeki Saint-Remy-de-Provence’da bulunan bir akıl hastanesinde kaldığı dönemde, 1889’da yapıldı.
Yeni araştırmada ekip, tablodaki gök cisimlerinin konumlarını astronomik verilerle karşılaştırdı. Bulgular, 22 Temmuz civarında şafak öncesi gökyüzünde Ay’ın tablodakine benzer bir biçimde göründüğünü ortaya koydu. Boğa takımyıldızındaki Hyades yıldız kümesi doğuda yükselirken Venüs de gökyüzünde görülebiliyordu.
Araştırmacılar, dönemin hava koşullarını da inceledi ve gökyüzünün Van Gogh’un bu gök cisimlerini gözlemlemesine elverişli olabileceği sonucuna vardı.
Kim, 2019’da Fransa’ya yaptığı ziyaretlerde haziran ve temmuz aylarındaki gökyüzünü karşılaştırdığını, temmuzda şafak öncesi yükselen parlak yıldızların dikkatini çektiğini anlattı.
Araştırmacılar arasında görüş birliği yok
Van Gogh’un tablosunun kesin tarihine ilişkin yeni öneri, uzmanlar tarafından ilgi çekici bulunsa da henüz kesinleşmiş bir sonuç olarak değerlendirilmiyor.
Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi’nden fizikçi Jose Luis Aragon, yeni çalışmada ele alınan meselenin gerçek bir bilmece olduğunu belirtti. Aragon, haziran ortasında Ay’ın Van Gogh’un resmettiği kadar ince bir hilal şeklinde görünmemesinin önemli bir soru işareti yarattığını söyledi.
Bununla birlikte araştırmacı, temmuz tarihinin şimdilik kesin bir yanıt değil, dikkat çekici bir varsayım olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Aragon’a göre Van Gogh’un hastanedeki atölyesinde eskizlerden ve belleğinden yararlanarak çalıştığı düşünüldüğünde, tablodaki gökyüzü tek bir gecenin birebir kaydı olmayabilir. Birden fazla geceden gözlemlerin bir araya getirilmiş olması da mümkün.
Araştırmacı, çalışmanın en ikna edici yönünün tablonun bütünüyle hayal ürünü olmadığını göstermesi olduğunu belirterek Van Gogh’un gerçek gökyüzünü dikkatle gözlemlediğine işaret etti.
Van Gogh’un yaşamındaki kritik dönem
Van Gogh, “Yıldızlı Gece”yi yaptığı dönemde Saint-Remy-de-Provence’daki akıl hastanesinde kalıyordu. Ressam, birkaç ay önce ressam Paul Gauguin ile yaşadığı tartışmanın ardından sol kulağının bir bölümünü kesmişti.
Kim ve ekibi, ressamın kardeşlerinden biriyle yazışmalarını da inceleyerek Van Gogh’un temmuz ayındaki nöbetinin daha önce düşünüldüğünden geç gerçekleşmiş olabileceğini savundu. Mektuplarda geçen ağustosböceklerine yapılan göndermeler de araştırmacılara göre daha sıcak olan temmuz ayını işaret eden ipuçları arasında.
Ekip, geliştirdiği yöntemi Van Gogh’un diğer tablolarındaki gökyüzü tasvirleri üzerinde de test etti. Aragon, astronomi, sanat tarihi ve tarihsel belgeleri bir araya getiren çalışmayı dikkatli ve disiplinler arası bir araştırma olarak nitelendirdi.
Buna rağmen yeni çalışma, “Yıldızlı Gece”nin belirli bir gecede görülen gökyüzünün doğrudan kopyası olduğunu kanıtlamıyor. Araştırmacılar, tablonun hangi gözlemlerden ve ne ölçüde belleğe dayalı bir yorumdan oluştuğu sorusunun hâlâ açık olduğunu kabul ediyor.
İlginç bir ayrıntı ise çalışmanın başındaki Kim’in, tüm araştırmalarına rağmen tabloyu New York’taki Modern Sanat Müzesi’nde (MoMA) henüz görmemiş olması. Kim, araştırmasının yayımlanmasının ardından eseri yerinde görmesi gerektiğini söyledi.