Fed'in politika faizini sabit tutması bekleniyor ancak enflasyonun yüzde 3,7'ye yükselmesi ve petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, Aralık ayında yeni bir faiz artışı ihtimalini güçlendiriyor. Yatırımcılar, bundan sonraki adımlara ilişkin ipuçları için Fed Başkanı Warsh'ın açıklamalarını bekliyor.
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) çarşamba günü Orta Avrupa Saati'yle (CET) 19:00'da açıklayacağı kararda, gösterge faiz oranını yüzde 3,75-4 aralığında sabit bırakması bekleniyor. Karar, ABD'de seçmenlerin ara seçimler için sandık başına gitmesine bir haftadan az süre kala alınacak.
REKLAM
REKLAM
Ancak enflasyon yüzde 3,7 seviyesinde seyrederken, enerji fiyatları zirvelerde ve aralıkta yeni bir artış olası görülüyor. Bu nedenle yatırımcılar, bundan sonrasına dair ipuçları yakalamak için Fed Başkanı Kevin Warsh’ı dikkatle izleyecek.
Piyasalar faizin sabit kalma ihtimalini yüzde 90'ın üzerinde görüyor. Buna karşılık CME Group'un faiz vadeli işlemlerini izleyen FedWatch aracına göre, Fed'in 8-9 Aralık'taki toplantısında 25 baz puanlık artışa gitme olasılığı yüzde 73 olarak fiyatlanıyor.
Böyle bir artış, Fed'in Eylül ayında gerçekleştirdiği ve üç yılı aşkın sürenin ardından gelen ilk faiz artırımıyla başlayan sıkılaştırma sürecinin devamı olacak. Ancak o tarihten bu yana birçok üst düzey Fed yetkilisi, yeni bir adım atmak için acele edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Başkan Yardımcısı Philip Jefferson, bir konuşmasında uzun vadeli borçlanma maliyetlerindeki sıçramaya dikkat çekerek, “Ben ve meslektaşlarım kendi kanaatimize varmak zorundayız ve bu daha fazla zaman alabilir,” dedi.
New York Fed Başkanı John Williams da Buffalo Üniversitesi’ndeki konuşmasında aynı görüşü dile getirerek “acele etmeye gerek yok” ifadesini kullandı.
Siyaset de kararın zamanlamasını daha hassas hale getiriyor.
Japon bankası SMBC’nin ABD biriminin başekonomisti ve eski Trump yönetimi yetkilisi Joseph LaVorgna, “Fed, seçimden altı gün önce Beyaz Saray’ın gözüne parmak sokmak istemez” dedi.
Ancak Fed içinde faiz artışını savunabilecek isimler de bulunuyor. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ve Dallas Fed Başkanı Lorie Logan, faizlerin enflasyonu kontrol altına almak için hâlâ yeterince yüksek olmadığını düşünüyor. Bu nedenle iki yetkilinin faiz artışı yönünde oy kullanması ihtimali bulunurken, karara üç yetkilinin karşı çıkabileceği değerlendiriliyor.
Büyüme sürerken enflasyon yüksek seyrediyor
Sıkılaştırma yanlısı politika için gerekçeler hâlâ güçlü. ABD’de tüketici fiyatları Eylül'de, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,7 artarak Ağustos ayındaki yüzde 3,4’lük oranın üzerine çıktı. Gıda ve enerjiyi dışlayan çekirdek enflasyon yüzde 2,6’ya yükselirken, toptan fiyatlar yüzde 6,3 sıçradı.
Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, söz konusu veriyi “moral bozucu” olarak nitelendirdi ve bugün gelinen düzeydeki temel enflasyonun “kabul edilemez” olduğunu söyledi.
Son üç aydır galon başına 4 doların üzerinde seyreden benzin fiyatları, ABD Çalışma Bakanlığı’na göre, Eylül'deki fiyat artışının yarıdan fazlasını oluşturdu. Dizel ise eylül sonlarında galon başına 6,53 dolarla rekor kırarak neredeyse tüm ürünlerin nakliye maliyetini artırdı.
Küresel petrol göstergesi Brent ham petrolünün varil fiyatı, pazartesi günü yüzde 6’dan fazla gerileyerek 19 Mart’tan bu yana görülen en yüksek kapanış seviyesi olan yaklaşık 117,4 dolardan düştü; gerileme, İran savaşıyla ilgili diplomasinin ivme kazandığı yönündeki izlenimlerle bağlantılı.
Salı günü bu haber yazılırken Brent, varil başına yaklaşık 110,8 dolar seviyesinden işlem görüyordu; bu rakam, şubat sonunda İran savaşı başlamadan önceki 72 dolarlık seviyenin hâlâ çok üzerinde.
Borçlanma maliyetleri de giderek daha fazla hissediliyor.
ABD’de 30 yıl vadeli ortalama konut kredisi faizi ekim başında yüzde 7,4’e çıkarak son üç yılın zirvesini gördü, ardından geçen hafta yüzde 7,32’ye geriledi; bir yıl önce bu oran yüzde 6,2’nin biraz altındaydı. Araştırma şirketi Oxford Economics, bu yılki artışın 5 milyon ek haneyi ev satın alma imkânının dışına ittiğini tahmin ediyor.
İlave faiz artışı beklentileri, ABD dolarını ana para birimleri karşısında 18 aylık zirvesine yakın tutmaya devam etti.
Bu arada ekonomi, şimdilik kırılmadan, daha çok eğilerek yol alıyor.
İstihdamda Eylülde sadece 29 bin yeni iş yaratılırken işsizlik oranı yüzde 4,2’ye yükseldi. Buna karşın ABD ekonomisi ikinci çeyrekte yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,2 büyüdü; Atlanta Fed’in GDPNow göstergesi ise üçüncü çeyrek için yüzde 3,5 büyümeye işaret ediyor.
Bir sonraki sınav, faiz kararının hemen ardından gelecek.
Perşembe günü CET ile 13:30’da ABD, üçüncü çeyrek büyümesine ilişkin ilk tahmini ve Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksine dair Eylül verilerini açıklayacak.
Capital Economics’in Kuzey Amerika kıdemli ekonomisti Thomas Ryan, yayınladığı notta, “Fed yetkilileri hâlâ politikayı ölçülü bir hızda sıkılaştırma niyetinde görünüyor,” diye yazdı.
Gözler Warsh’ın üzerinde
Warsh, CET ile 19:30’da gazetecilerin karşısına çıkacak ancak şimdiye dek çok az ipucu verdi.
Bu ay Bangkok’ta Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası’nın yıllık toplantılarında yaptığı konuşmada dünya ekonomisinin eylülden bu yana “genel olarak beklentilerimize uyduğunu” söyledi.
“Toplantılar hakkında ön yargıya kapılmam” diyen Warsh, aynı konuşmada “Fed’de fiyat istikrarını sağlayacağımızı çok açık biçimde ortaya koyduk” vurgusunda bulundu.
Piyasaya gelecekteki adımlar hakkında önceden sinyal verme uygulaması olan “forward guidance”a uzun süredir karşı çıkan Warsh, bu aracı kullanmaktan kaçınıyor.
Bank of America’nın ABD ekonomi araştırmaları direktörü Aditya Bhave, sürpriz bir artışın, “piyasalara artık bu yönlendirmeyi dinleyemeyeceklerini göstererek forward guidance’ı fiilen bitirebileceğini” söylüyor. Ancak çoğu ekonomist bunun gerçekleşeceğine inanmıyor.
Fed Başkanı'nın bağımsızlığı da mercek altında.
Warsh, Eylül'de ABD Başkanı Donald Trump’ın faizleri düşürme çağrılarına direnmişti. Ancak Trump daha sonra Warsh’a “artık artırıma oy verebilirsin” dediğini anlattı ve o tarihten bu yana Fed Guvernörü Lisa Cook’u görevden alma baskısını artırdı.
Trump, Cook’un reddettiği mortgage dolandırıcılığı iddiaları nedeniyle görevden alınması için yeterli gerekçe olup olmadığını değerlendirecek üç kişilik bir komite kurdu. Cook’un gelecek hafta komite önüne çıkması bekleniyor.
Warsh cephesine gelince; eğer konuşmasında enflasyonun Fed’in yüzde 2’lik hedefine daha hızlı dönmesi gerektiği vurgusuna ağırlık verirse, yatırımcılar bunu aralıkta yeni bir faiz artışının teyidi olarak okuyacaktır.