İklim değişikliğinin, etkileriyle mücadele çabalarından çok daha hızlı ağırlaştığı için küresel sağlık acil durumu ilan edilmesi gerektiği uyarısı yapıldı.
Lancet Countdown’un yayımladığı son rapora göre, iklim değişikliği, Paris Anlaşması’nın 2016’da yürürlüğe girmesinden bu yana sağlık riskleri ve etkilerinin hızla artmasıyla birlikte giderek tırmanan kronik bir küresel sağlık acil durumuna dönüştü.
REKLAM
REKLAM
Bu nedenle raporun yazarları, Dünya Sağlık Örgütü’nü (DSÖ) ve Birleşmiş Milletler’i iklim değişikliğini resmen küresel sağlık acil durumu ilan etmeye çağırıyor.
Onlara göre böyle bir resmî acil durum ilanı, küresel iklim eylemini yavaş, gönüllü taahhütlerden zorunlu ve eşgüdümlü bir acil durum yönetimine dönüştürecek.
Bu yaklaşım, sağlık gözetimi ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesini, kaynakların hızla seferber edilmesini, yasal açıdan bağlayıcı hesap verebilirlik mekanizmalarının kurulmasını ve koruyucu halk sağlığı önlemlerinin hayata geçirilmesini sağlayacak.
Yazarlar, bunun tehdidin boyutlarını daha iyi yansıtacak bir adım olacağını düşünüyor.
“Nüfuslar büyüyüp yaşlandıkça, bugün risk altındaki kişi sayısı on yıl öncesine göre daha fazla; bu da uyum sürecinin kapsamını ve aciliyetini daha da artırıyor” diye yazdılar.
Rapordaki göstergeler, Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinden bu yana iklimle bağlantılı sağlık riskleri ve etkilerinin yalnızca artmakla kalmayıp, önceki on yıla kıyasla birçok alanda hızlandığını ortaya koyuyor.
Bunlar arasında sıcakla ilişkili bazı sağlık riskleri, kuraklık sıklığı, aşırı yağış olayları ve dang hummasının bulaşması için iklimsel elverişlilik yer alıyor. Bu değişikliklerin hızlanması, mevcut önlemlerin halk sağlığını korumak için yetersiz kaldığına işaret ediyor.
Önerilen diğer adımlar arasında yeni fosil yakıt arama ve çıkarma faaliyetlerinin derhal küresel ölçekte yasaklanması, kömürle çalışan elektrik üretiminin 2035’e kadar tamamen sona erdirilmesi ve ağırlıklı olarak bitki temelli beslenme biçimlerine geçiş yer alıyor.
İklimle bağlantılı sağlık tehditleri büyümeye devam ediyor
İklim değişikliğiyle mücadele çabalarına rağmen sera gazı emisyonları rekor düzeylere ulaşmaya devam ediyor. İklim değişikliği giderek daha fazla sağlığı etkiliyor ve dünya genelinde yaşamları tehdit ediyor; olası bir yıkıcı gelecekten kaçınmak için kalan fırsat penceresi hızla daralıyor.
Rapora göre son 11 yıl, kayıtlara geçen en sıcak dönem oldu; aynı yıllar içinde sıcağa bağlı yıllık ölümler son on yıllarda neredeyse yüzde 36 oranında arttı.
Sadece 2023’te, sıcakla ilişkilendirilen 710 bin ölümle rekor kırıldı; bu ölümlerin yüzde 70’inden fazlasının insan kaynaklı iklim değişikliğine atfedildiği belirtiliyor.
İklim değişikliği ayrıca dang ve Zika dahil vektörle bulaşan hastalıkların yayılması için koşulları daha elverişli hale getiriyor.
Aşırı hava olayları ve orman yangınları da insan sağlığını giderek daha fazla tehdit ediyor; özellikle kırılgan topluluklarda ve iklim kaynaklı etkilere yanıt verme kapasitesi sınırlı bölgelerde bu riskler belirginleşiyor.
Bu tablo karşısında yazarlar, “rotayı değiştirmek ve bugünün ve geleceğin kuşaklarının sağlık ve yaşamını korumak” için acilen yaklaşım değişikliğine ihtiyaç olduğunu vurguluyor.