Fransa yıl başından beri büyümedi; GSYH Temmuz-Eylül’de %0,1 daraldı. Hükümet, piyasaları yatıştırma kapasitesi sorgulanırken, partilere 2027 bütçesini onaylama çağrısı yapıyor.
Beklentilerin altında kalan bir sonuç. Fransa'nın gayrisafi yurtiçi hasılası üçüncü çeyrekte yüzde 0,1 geriledi, ikinci çeyrekteki durgunluğun ve ilk çeyrekteki yüzde 0,2'lik düşüşün ardından, diye cuma günü Ulusal İstatistik ve Ekonomik Çalışmalar Enstitüsü (Insee) bildirdi (kaynak Fransızca).
REKLAM
REKLAM
Bu yeni darbe, Fransa'nın borçlanma faizlerinin geçen hafta finans piyasalarında yüzde 5'in üzerine çıktığı ve sosyal iklimin patlamaya hazır kaldığı bir dönemde hükümeti vuruyor; hayat pahalılığına karşı ve gençliğin taleplerine destek için düzenlenecek yeni bir ulusal seferberlik gününün arifesinde.
Faaliyetteki bu düşüş, euro bölgesinin ikinci büyük ekonomisini fiilen resesyonun eşiğine getiriyor. Aynı zamanda enflasyon ekimde yıllık yüzde 3,4'e yükselerek hızlandı; bu oran eylülde yüzde 3,1'di. Insee'ye göre, bu seviye Ocak 2024'ten bu yana görülen en yüksek enflasyon.
Uzmanlar için bu kötü veriler, özellikle elverişsiz bir makroekonomik ortamda sürpriz değil. "Fransa, önümüzdeki çeyreklerde teknik bir resesyona girme riskiyle ciddi biçimde karşı karşıya", diyor BCA Research'te Avrupa için baş stratejist olan Jérémie Peloso Euronews'e.
"Bu senaryo, son bütçe sarsıntıları ve tahvil piyasasındaki hezimetten önce bile muhtemeldi", diye ekliyor.
"Duvara çarpacağız"
Hükümet darbenin etkisini hissediyor ve çoğunluğun bulunmadığı bir parlamentoda 2027 bütçesinin zamanında kabul edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Ekonomi ve Maliye Bakanı Roland Lescure, Franceinfo stüdyosuna konuk olduğunda Fransız ekonomisini "durmuş durumda" olarak tanımladı. Ayrıca, "toparlanma" bütçesi kabul edilmezse ülkenin "duvara çarpacağını" uyardı.
Parlamentodaki görüşmelerin başarısız olması halinde hükümet, bir metnin oylama yapılmadan kabul edilmesine olanak tanıyan, ancak bir güvensizlik önergesi kabul edilirse düşen Anayasa'nın 49.3 maddesine başvurmamayı dışlamıyor. Diğer bir seçenek de, Beşinci Cumhuriyet'in 1958'de kurulmasından bu yana bir bütçenin kabulü için hiç kullanılmamış olan bir prosedür, kararname yoluyla yasa çıkarılması.
"Fransız ekonomisi için asıl risk bütçenin yokluğu değil"
Paris-Dauphine Üniversitesi'nde iktisat profesörü ve "La finance au cœur de nos vies" (kaynak Fransızca) blogunun yazarı Jérôme Mathis'e göre, bir bütçenin kabulü "belirleyici" değil; çünkü bunun, "herhangi bir kaldıraç etkisiyle kısa vadede faaliyeti mucizevi bir biçimde yeniden canlandırmasını beklemek mümkün değil".
"Aksine, bir bütçe uyum planı genellikle ilk aşamada büyüme üzerinde baskı yaratma eğilimindedir." Araştırmacı, meselenin hükümet metnini geçmekten ibaret olmadığını, yatırımcılara Fransız kamu maliyesinin gidişatı hakkında orta ve uzun vadeli bir öngörü kazandırmak olduğunu vurguluyor.
Fransa piyasadan giderek daha yüksek faizle borçlanıyor. Jérôme Mathis, "Her faiz artışı, kademeli olarak devlet bütçesine yansıyor, gelecekteki manevra alanını daraltıyor ve sonunda özel yatırımlar üzerinde baskı oluşturuyor", diye hatırlatıyor. Bütçe belirsizliği, faaliyetin önünde bir engel haline gelebilir, diye uyarıyor. "Şirketler bazı yatırımları erteliyor, haneler bazı harcamaları geciktiriyor ve piyasalar daha yüksek bir risk primi talep ediyor."
Bu cuma günü, Fransız 10 yıllık devlet tahvillerinin getirisi yüzde 4,9 seviyesinde bulunuyor; bu oran 22 Ekim'de görülen zirvenin 0,17 puan altında. İki ülkenin borçlanma faizleri arasındaki farkı ölçen Fransız-Alman spread'i ise yaklaşık 1,55 puan düzeyinde.
BCA müşterileri için Jérémie Peloso tarafından kaleme alınan ve Euronews'in gördüğü bir strateji notunda, "Dün yapılan AMB toplantısı, nispeten sürprizsiz geçerek, bu gevşemeye muhtemelen katkıda bulundu; her ne kadar başkanı Christine Lagarde Fransız durumunu yorumlamayı reddetmiş olsa da", deniyor.
Jérôme Mathis, "Fransız ekonomisi için asıl risk bütçenin yokluğu değil. Asıl risk kamu maliyesinin gidişatına ilişkin görünürlüğün yokluğu", diye ısrar ediyor. Bu bağlamda, "mevcut kilitlenmenin başlıca ekonomik maliyeti, oylanmayacak önlemlerin içeriğinden ziyade belirsizliğin uzamasıdır".
Bütçenin kararname yoluyla kabul edilmesi olasılığına gelince, profesör bunu "açık bir ekonomik çözüm" olarak görmüyor. Ona göre piyasa, siyasi kararların hızına önem verdiği kadar bunların _"meşruiyeti"_ne ve _"kalıcılığı"_na da önem veriyor. Araştırmacı, kararnameyle kabul edilen bir bütçenin kısa vadede belirsizliği azaltabileceğini, ancak uzun vadede bütçe güvenilirliğini yeniden tesis etmeye yetmeyeceğini belirtiyor.
Jérôme Mathis, "Piyasalar genellikle, uzun süre alınmayan bir karardan ziyade tartışmalı bir kararı tercih eder. Ancak kararnameyle kabul edilen bir bütçe, kırılgan olarak algılanırsa, cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra sorgulanmaya açık görülürse ya da siyasi sistemin kalıcı biçimde çoğunluklar oluşturma kapasitesinden yoksun olduğunun göstergesi sayılırsa, güven üzerindeki olumlu etki sınırlı kalabilir", diye açıklıyor.
Ona göre, mevcut durumu "daha klasik" bütçe krizlerinden ayıran da bu. Piyasalar, Fransa'nın teknik olarak vergi toplama ya da borcunu geri ödeme kapasitesinden kuşku duymuyor. "Daha çok, bunun artış hızını yavaşlatma kapasitesinden kuşku duyuyorlar."
"Bu soru işareti sürdüğü sürece, bütçenin hangi kurumsal araçla kabul edildiğinden bağımsız olarak, faiz oranları üzerindeki baskı devam etme riski taşıyor", diye sözlerini tamamlıyor.