Ruh ve madde arasındaki ilişki, ölümden sonraki yaşam ve ruhlar âleminin varlığına ilişkin sorular, Finlandiya Ulusal Galerisi bünyesinde düzenlenen 'Arcana Borealis – Kuzeyli Kadınlar ve Ezoterizm' sergisinin temel temalarını oluşturuyor.
Latince arcana ve borealis sözcükleri sırasıyla “gizli bilgi” ve “kuzey” anlamına geliyor. Bu iki kavram, Finlandiya Ulusal Galerisi'nin yeni sergisinin odağında yer alıyor.
“Arcana Borealis - Northern Women and Esotericism” başlıklı sergi, İskandinav ülkeleri ve Sápmi bölgesinden kadın sanatçıların 19. yüzyıldan günümüze ezoterizm, maneviyat ve alternatif bilgi sistemleriyle kurdukları ilişkiyi ele alan ilk büyük ölçekli müze sergisi olma özelliğini taşıyor.
50 sanatçının 200'den fazla eserini bir araya getiren sergide, Hilma af Klint, Tyra Kleen ve Tove Jansson gibi tanınmış isimlerin yanı sıra sanat tarihinde daha az görünür olmuş kadın sanatçıların eserleri de yer alıyor.
Modern sanat ile ezoterizm, okültizm ve büyü arasındaki ilişki bugüne kadar ağırlıklı olarak tanınmış erkek sanatçılar üzerinden incelendi. Ateneum Sanat Müzesi Baş Küratörü ve serginin eş küratörü Dr. Marja Lahelma'ya göre, bu alandaki anlatılar uzun süre erkek sanatçılara ve bireysel deha kavramına odaklandı.
Lahelma, Euronews Kültür'e yaptığı açıklamada, “Uzun bir süre boyunca sanat tarihine, erkek sanatçılara ve bireysel deha kavramına odaklanan anlatılar hâkim oldu. Bizim odağımız kadınlar. Aynı zamanda topluluk fikrine ve birlikte çalışmaya da dikkat çekiyoruz” dedi.
Sanat, maneviyat ve el işi
Turku Üniversitesi'nden serginin eş küratörü Dr. Nina Kokkinen ise “Arcana Borealis”in sanat ile maneviyat, güzel sanatlar ile zanaat, nesne ile süreç ve bireysel sanatçılık ile kolektif üretim arasındaki sınırların nasıl bulanıklaştığını ortaya koyduğunu belirtti. Kokkinen, serginin bu dönüşümü kadın sanatçılar ve ezoterizm perspektifinden ele aldığını söyledi.
Sergide tekstil, seramik, metal gravür, vitray ve mozaik gibi kutsal sanatın geleneksel üretim biçimlerini de kapsayan oldukça geniş bir malzeme yelpazesi kullanılıyor.
El işi geleneği, aynı zamanda bilginin ve becerilerin bir kadından diğerine aktarıldığı kuşaklar arası bir aktarım biçimini temsil ediyor. Geleneksel Sami el sanatları geleneği olan Sami duodji ise maneviyatı, nesiller boyunca aktarılan örtük bilgiyi ve doğayla kurulan ilişkiye dair değerleri bir araya getiriyor.
Sergide eserlerine yer verilen bazı sanatçılar, üretim süreçlerinde melekler, rehber ruhlar ya da doğadan gelen bir kaynak gibi insan dışı varlıkların kendilerine yol gösterdiğine inandıklarını ifade ediyor.
Cadılar Bayramı mı, Kekri mi?
Ateneum Sanat Müzesi Baş Küratörü Dr. Marja Lahelma, serginin Cadılar Bayramı ya da Finlandiya'da geleneksel olarak kutlanan adıyla Kekri döneminde ziyaret edilebileceğini belirtti.
Lahelma, “Ezoterizm ışık ve karanlıkla ilgilidir. Ölüm gibi temaları ezoterik bir perspektiften sanat aracılığıyla keşfedebiliriz. Bazen ezoterizmin merkezinde yer alan gizli bilgiye, ışık yerine karanlığı keşfederek ulaşmak mümkündür” dedi.
“Arcana Borealis - Northern Women and Esotericism” sergisi, Finlandiya Ulusal Galerisi bünyesindeki Ateneum Sanat Müzesi'nde 28 Şubat 2027'ye kadar ziyaret edilebilir.