Avrupa'da milyonlarca kişinin kullanılabilir gelirinin yüzde 40'ından fazlası konuta gidiyor. Euronews Business, en çok etkilenen ülkeleri ve nedenlerini uzmanlarla inceliyor.
AB'de konut fiyatları, Eurostat'a göre, 2015 ile 2026'nın ikinci çeyreği arasında ortalama %69 arttı. Bazı üye devletlerde fiyatlar iki kattan fazla yükseldi. Kiralar ve enerji maliyetleri de artmaya devam etti.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Konseyi, “Avrupa, yükselen konut fiyatları ve artan konut maliyetlerinin tetiklediği bir krizle karşı karşıya” dedi.
Konut krizi, kullanılabilir gelirlerinin %40'ından fazlasını barınmaya harcayan insanlar üzerinde özellikle baskı oluşturuyor. Eurostat buna konut maliyeti aşırı yük oranı adını veriyor. AB'de bu oran 2025'te ortalama %7,7 düzeyindeydi.
ETH Zürich'den Dr Hannah Widmer, Euronews Business'a, “Konut maliyeti aşırı yükünün başlıca itici güçleri, özellikle gelir dağılımının alt dilimlerindekiler için, gelirlerdeki mütevazı artışa kıyasla konut maliyetlerinin (ister kiralar ister birçok şehirde sıçrayan konut fiyatları olsun) yükselmesidir” dedi.
Peki en ağır darbeyi hangi ülkeler alıyor? Avrupa'da konut maliyeti aşırı yük oranının en yüksek olduğu yerler neresi?
Konut maliyetleri nelerdir?
Eurostat'a göre konut maliyetleri, hanelerin evleri için her ay ödediği giderlerdir. Bunlara kira ya da konut kredisi faizi, su, elektrik, gaz ve ısıtma gibi faturalar ile sigorta, bakım, onarım ve vergiler gibi düzenli masraflar dahildir.
Kullanılabilir gelir, bir hanenin vergiler ve sosyal katkılar sonrası toplam gelirini ifade eder. Emekli maaşları gibi sosyal yardımları da kapsar.
Mevcut verilerin olduğu ülkeler arasında, Avrupa'da konut maliyeti aşırı yük oranının en yüksek olduğu ülke Yunanistan. Buna 27 AB üyesi, iki EFTA ülkesi ve beş AB aday ülke dahildir.
2025'te Yunanistan'da insanların %26,4'ü, kullanılabilir gelirlerinin %40'ından fazlasını konuta harcayan hanelerde yaşıyordu. Bu oran, AB ortalaması olan %7,7'nin üç katından fazlasına denk geliyor.
AB ülkeleri arasında Yunanistan'ı %14,7 ile Danimarka izliyor. Almanya (%11,2) ve İsveç (%10,8) de AB ortalamasının oldukça üzerinde.
Konut maliyeti aşırı yük oranı Estonya'da (%8,8), Çekya'da (%8,2) ve Lüksemburg'da (%8,1) da AB ortalamasının üzerinde.
AB dışında ise oran İsviçre'de (%15,3) ve Norveç'te (%13,5) yüksek. Üç aday ülke de AB ortalamasının üzerinde: Türkiye (%10), Karadağ (%8,7) ve Sırbistan (%7,9).
Aalborg Üniversitesi'nden kıdemli araştırmacı Rikke Skovgaard Nielsen, Euronews Business'a, “Çok farklı bağlamlar, özellikle de ekonomi ve refah sistemi açısından, Yunanistan, İsviçre ve Danimarka'daki konut maliyeti aşırı yük düzeyinin açıklamaları aynı değil. Sonuçları da öyle” dedi.
O, insanların kira ödedikten sonra ellerinde kalan paranın, bu üç ülkede ve yine yaşam maliyetlerinin önemli ölçüde farklılık gösterdiğini ekledi. Sonuç olarak, haneler üzerindeki etki de değişiyor.
En düşük oran Kıbrıs'ta. İnsanların yalnızca %2,4'ü kullanılabilir gelirlerinin %40'ından fazlasını konuta harcıyor. Hırvatistan (%3,2), Slovenya (%3,5) ve Slovakya (%3,5) da düşük oranlara sahip.
TU Delft'ten Dr Marietta Haffner, konut fiyatları, kiralar, enerji fiyatları, faiz oranları ve enflasyon gibi konut maliyetleri gelirden daha hızlı arttığında, konut giderlerinin gelir içindeki payının yükseldiğine dikkat çekti. Sonunda, gelirinin %40'ından fazlasını konuta harcayanların payı da artıyor.
“Artan enerji maliyetlerinin, gelecek yıl konut maliyetlerindeki artışın başlıca itici gücü olması muhtemel” dedi.
AB'nin en büyük ekonomileri arasında İspanya (%7,2), Fransa (%6,4) ve İtalya (%5,0) AB ortalamasının altında yer alırken, Almanya (%11,2) genel sıralamada beşinci sırada bulunuyor.
Yük neden ülkeler arasında farklılık gösteriyor?
Widmer, “Muhtemelen konut sahiplik ve kiracılık yapıları (özel kiralık piyasadan kiralayan kiracıların genellikle en yüksek konut maliyeti yüküne sahip olması), refah sistemleri ve daha geniş ekonomik durum arasındaki etkileşim, konut maliyeti aşırı yük oranlarının daha yüksek ya da daha düşük olmasını açıklıyor” dedi.
Ancak, ülkeleri karşılaştırmanın karmaşık olduğu uyarısında bulundu. Konut maliyeti aşırı yükü yaşamak, refah olanakları ve konut kalitesine bağlı olarak İsviçre'de Yunanistan'dakinden çok farklı bir anlama gelebiliyor.
AB'de 34 milyondan fazla kişi etkileniyor
Mutlak rakamlar tabloyu daha net ortaya koyuyor. AB'de 34 milyondan fazla insan, kullanılabilir gelirlerinin %40'ından fazlasını konuta harcayan hanelerde yaşıyor.
Almanya, konut maliyeti aşırı yükünden etkilenen insan sayısında 9,4 milyonla ilk sırada. Onu 8,6 milyonla Türkiye, ardından Fransa (4,4 milyon), İspanya (3,5 milyon) ve İtalya (2,9 milyon) izliyor.
Nüfusu bu ülkelerle karşılaştırıldığında nispeten küçük olmasına rağmen Yunanistan, konut maliyeti aşırı yükünden etkilenen hanelerde yaşayan 2,7 milyon kişiyle altıncı sırada yer alıyor.
Elbette, düşük gelirli insanlar daha sert etkileniyor. AB'de oran, yoksulluk riski altındaki insanlar arasında %29,1'e yükseliyor. Bu grup,eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir geliri, ulusal medyan eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir gelirin %60'ı olarak belirlenen yoksulluk riski eşiğinin altında kalan kişilerden oluşuyor.
2025'te AB'nin medyan eşdeğerleştirilmiş kullanılabilir geliri yılda 22.939 €, ayda ise 1.912 € idi. AB düzeyinde bunun %60'ı ayda 1.147 €'ya karşılık geliyordu.
Listeye Yunanistan yine başı çekiyor. 2025'te Yunanistan'da yoksulluk riski altındaki insanların %82,6'sı, kullanılabilir gelirlerinin %40'ından fazlasını konuta harcayan hanelerde yaşıyordu. Bu da her beş kişiden dördünden fazlasının etkilendiği anlamına geliyor. Danimarka (%59,8) ve İsviçre (%56,1) onu izlerken, oran İsveç'te (%46,8), Norveç'te (%43,8) ve Çekya'da (%43,4) da %40'ın üzerinde.
Almanya (%35,0) %29,1'lik AB ortalamasının üzerinde yer alırken, İspanya (%28,3), Fransa (%25,4) ve İtalya (%21,7) ortalamanın altında.
En düşük oran %7,6 ile Kıbrıs'ta, ardından Arnavutluk (%8,2), Hırvatistan (%14,9) ve Slovakya (%15,4) geliyor.