Pazartesi sabahı petrol fiyatları, Katar’daki görüşmeler Hürmüz’ün yeniden açılacağı umudunu canlandırınca düştü; ancak Trump yeni saldırı tehdidini sürdürürken, Netanyahu’nun salı günkü ara seçim sonrası İran’ı vurmasını istediği bildirildi.
Petrol haftaya zayıf başladı; küresel gösterge olan Brent petrolü pazartesi sabahı varil başına yaklaşık 108,5 dolar seviyesinden işlem görerek, cuma günkü kapanışına göre yaklaşık yüzde 2,8 geriledi. Aynı saatlerde İranlı müzakereciler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir plan üzerinde Katar'da görüşmeler yürütüyordu.
REKLAM
REKLAM
ABD göstergesi West Texas Intermediate de yüzde 3 düşerek varil başına 100 doların altına indi.
Ancak piyasadaki bu hareketin ardında kayda değer bir atılım işareti görülmedi.
ABD Başkanı Donald Trump askeri seçenekleri masada tutarken, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun, salı günkü ara seçimlerde Amerikalılar oy verdikten hemen sonra İran'ı vurması için Trump'a baskı yaptığı bildirildi.
İran ile Umman arasındaki dar su yolu olan ve normalde dünya petrolünün yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz taşımacılığı, savaşın şubat sonlarında başlamasından bu yana ağır şekilde kesintiye uğradı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, hafta sonu Telegram'da yayımlanan bir röportajda, üzerinde konuşulan planın, Washington'un bir dizi koşulu karşılaması halinde boğazın en fazla iki gün içinde yeniden açılabileceğini söyledi.
Araghchi, Tahran'ın ABD ile doğrudan görüşme yürütmediğini, sonucun Washington'un İran'ın sorularına nasıl yanıt vereceğine bağlı olacağını da belirtti.
İranlı yetkililer daha önce, İran limanlarına yönelik ABD deniz ablukasının sona erdirilmesini, petrol ihracatına uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve bölgedeki tüm cephelerde çatışmaların durmasını talep etmişti.
Washington'dan karışık mesajlar
Trump, cumartesi gecesi Florida'daki Mar-a-Lago tatil tesisinde düzenlenen Cadılar Bayramı partisinde gazetecilere yaptığı açıklamada, müzakerelerin "iyi gittiğini" söyledi, ancak İranlıları "pek güvenilir değil" diye nitelendirdi.
Trump, "Donanımlarını saf dışı bıraktık, hava kuvvetlerini saf dışı bıraktık, bu açıdan bakınca o kadar da acelemiz yok" dedi. Ancak ABD'nin hâlâ, "ben bir ya da iki tesis derim", bunlarla da "10 dakikada" ilgilenilebileceğini ekledi.
Bu hafta yeniden savaşa girip girmeyeceğinin beklendiği sorulduğunda Trump, "Diyelim ki giriyorum. Size söyler miydim?" diye yanıt verdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da cumartesi günü, askeri harekata yeniden başlanması konusunda henüz bir karar alınmadığını söyledi.
Geçen hafta Wall Street Journal, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in, barış görüşmelerini canlandırmak amacıyla Trump'ın talimatıyla İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi sekreteri Mohsen Rezaei'ye mektup yazdığını bildirdi.
Trump ise bunun doğru olmadığını, temasın İran'ın ihtiyaç duyduğu tıbbi malzemelerle ilgili olduğunu söyleyerek iddiayı reddetti.
Haber sitesi Axios'a göre Benjamin Netanyahu, cumartesi günü yaptığı telefon görüşmesinde Trump'ı ara seçimlerin hemen ardından saldırılara yeniden başlamaya çağırdı; Trump ise diplomasiyi biraz daha sürdürmek istiyor.
Trump görüşmeyi "çok iyi" olarak nitelendirdi.
Netanyahu, 27 Ekim'deki seçimde bloku İsrail parlamentosu Knesset'teki 120 sandalyeden 53'ünü kazanarak çoğunluk için gereken 61 sandalyenin altında kaldığı, eski ordu komutanı Gadi Eisenkot'un liderliğindeki muhalefet bloğunun ise 48 sandalye aldığı için, siyasi geleceği için de mücadele ediyor.
Netanyahu'nun Likud partisi, herhangi bir kanıt sunmadan, seçimin çalındığını iddia ediyor.
Hâlâ savaş primi fiyatlara yansıyor
Goldman Sachs, pazartesi günü yatırımcılara gönderdiği bir notta, varil başına yaklaşık 27 dolar düzeyindeki jeopolitik risk priminin, Brent'i kısa süreliğine 118 dolara taşıyan ekim ayındaki petrol fiyatlarındaki yükselişin "artık büyük bölümünü açıkladığını" belirtti.
Banka, yıl sonu Brent petrol fiyatı tahminini varil başına 90 dolardan 105 dolara yükseltti ve piyasaların ABD ara seçimlerinden sonra tırmanma riskine daha fazla ağırlık verdiğini söyledi.
Arz riskleri de devam ediyor.
Bölgedeki deniz taşımacılığını izleyen Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları merkezi, pazar günü Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye bir mühimmatın isabet ettiğine dair bir rapor aldığını bildirdi.
İran, cuma günü de gemilere yönelik çoklu saldırılar bildirmişti; bu da deniz ticaretinin dar boğazındaki gerilimin azalmadığını gösteriyor.