2027'den itibaren yolcular, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımların etkisi sürerken, Rus yapımı 258 uçağın kiralanması ve işletilmesinin finansmanı için iç hat uçuşlarında 500 ruble, uluslararası uçuşlarda ise 1.000 ruble ek ücret ödeyecek.
Rusya, zor durumdaki sivil havacılık sektörünü desteklemek amacıyla 2027'den itibaren uçak biletlerine ek vergi getirmeyi planlıyor. Devlet Duması'nın Bütçe ve Vergi Komitesi'ne göre, iç hat yolcularından bilet başına 500 ruble (5,4 euro), uluslararası uçuşlarda ise bin ruble (10,8 euro) ek ücret alınacak.
REKLAM
REKLAM
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatı doğrultusunda söz konusu düzenleme üzerinde çalışıyor. Elde edilecek gelir, Uçak Üretimini Genişletmeye Yönelik Kapsamlı Program kapsamında 258 uçağın kiralanması ve işletilmesi için kullanılacak. Programda MS-21, Tu-214, SJ-100 ve Il-114-300 modelleri yer alıyor.
Rusya'nın sivil havacılık sektörü, 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalin başlamasından bu yana seri üretim kapsamında yeni bir uçak teslim edemedi. Üretim takvimleri de defalarca ertelendi.
2022-2025 yılları arasında Rus hava yolu şirketlerine, planlanan 120 uçağa karşılık yalnızca 13 yeni uçak teslim edildi. Bu uçakların önemli bir bölümü, yaptırımlar öncesinde temin edilen parçalar kullanılarak üretildi.
Üretim takvimi birçok kez revize edildi. 2026 yazında, büyük ölçekli üretime geçiş hedefi 2030'dan 2035'e ertelendi.
MS-21 ve SJ-100 modellerinin sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması ve seri üretime başlanması için 2027 yılı hedefleniyor. Sertifikasyon sürecini tamamlayan Il-114-300 modelinin teslimatlarının ise Aralık 2026'da başlaması öngörülüyor.
Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı devam ederken ülkenin sivil hava yolu filosu da küçülüyor. Yaşlanan yabancı yapımı uçaklar filodan çıkarılırken yerlerine yenileri konulamıyor. Yedek parça tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle parça bulmak giderek zorlaşıyor ve maliyetler artıyor. Rusya, uçak kiralama ihtiyacını karşılamak amacıyla Vietnam'a da yönelmiş durumda.
Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalin ardından uygulanan Batı yaptırımları, Rusya'nın Batılı ülkelerden uçak satın almasını veya kiralamasını, yedek parça temin etmesini ve bakım hizmetlerinden yararlanmasını engelledi. Ancak Moskova, hava yolu şirketlerinin yabancı şirketlerden kiraladığı 400'den fazla Batı yapımı uçağı sahiplerine iade etmek yerine Rusya'da yeniden tescil ettirmesine olanak tanıyan bir yasa çıkardı.
Uluslararası havacılık hukukuna göre bir uçağın aynı anda iki ülkede tescilli olması yasak. Bu nedenle Rusya'nın söz konusu yeniden tescil işlemleri yasa dışı kabul ediliyor. Ancak Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'nün (ICAO), uçakların sahiplerine iade edilmesini zorunlu kılacak bir yaptırım mekanizması bulunmuyor.
Uçak kiralama şirketleri, uğradıkları zararı karşılamak amacıyla toplamda yaklaşık 8 milyar dolar (7,1 milyar euro) tutarında sigorta tazminatı talebinde bulundu. Davaların büyük bölümü ise halen devam ediyor.
Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgal öncesinde Rusya'nın yaklaşık 900 ticari uçağının 850'si ABD ve Avrupa üretimi Boeing ve Airbus modellerinden oluşuyordu. Bu uçakların yaklaşık yüzde 85'i yabancı şirketlerden kiralanmıştı.
Batılı yedek parça ve teknik bakım hizmetlerine yönelik yaptırımların ardından Rus hava yolu şirketleri, el koydukları uçakları yedek parça kaynağı olarak kullanmaya başladı.
Bu süreçte Rus havacılık sektörünün başlıca üretim kapasitesi askeri uçaklara yöneldi. Resmi üretim verileri gizli tutulurken sektör gözlemcileri, yıllık üretimin onlarca uçak seviyesinde olduğunu tahmin ediyor.