Steve Witkoff'un Avrupa ve Rusya temsilcilerinin yakında aynı müzakere masasında buluşabileceği yönündeki açıklaması umutları artırırken, Moskova bu ihtimali küçümsedi ve Avrupa'nın Ukrayna'ya yönelik askeri desteğini durdurması gerektiğini savundu.
Rusya, ABD'li özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'in, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeye yönelik barış görüşmelerine Avrupa ülkelerinin de katılmasını kabul ettiği yönündeki açıklamalarını yalanladı. Moskova yönetimi, Avrupa'nın müzakerelere katılabilmesi için öncelikle Ukrayna'ya sağladığı askeri desteği durdurması gerektiğini savundu.
REKLAM
REKLAM
Witkoff ve Kushner, Avrupa ülkelerinin de uzun süredir gündemde olan çok taraflı müzakere formatına dahil edilmesi konusunda Putin'in onayını almak amacıyla perşembe günü Moskova'ya gitti. Şimdiye kadar süreç, ABD'nin arabuluculuğunda Ukrayna ve Rusya arasında üçlü formatta yürütülüyor.
Witkoff ve Kushner'in ziyareti, Moskova heyetinin Avrupa heyetiyle aynı masaya oturmayı reddettiği Abu Dabi'de iki gün süren görüşmelerin ardından gerçekleşti. Reuters haber ajansının aktardığına göre Witkoff, görüşmenin sonunda gazetecilere yaptığı açıklamada, "Avrupalılar bir sonraki toplantıya katılacak. Bunu çok önemli bir gelişme olarak görüyoruz çünkü onlar bizim ortaklarımız ve görüşmelere katılmaları bizim için önemli," dedi.
Kushner ise tüm başlıkların ele alındığı görüşmeleri "oldukça kapsamlı ve ayrıntılı" olarak nitelendirerek, bu temasların "umut verici bir şekilde" çok taraflı müzakere formatına geçişe katkı sağlayacağını söyledi.
Ancak Putin'in danışmanı Yuri Uşakov, Rusya ve Avrupa temsilcilerinin aynı masada buluşması ihtimaline ilişkin temkinli konuştu. Uşakov, Avrupalıların öncelikle Ukrayna'ya verdikleri askeri desteğe atıfta bulunarak "barış" ile "savaş" arasında bir tercih yapmaları gerektiğini söyledi.
Moskova, müttefik ülkelerin Kiev'e sağladığı silah ve mühimmat nedeniyle Avrupa'yı uzun süredir savaşın taraflarından biri olarak nitelendiriyor.
Uşakov, "Şimdiye kadar attıkları tüm somut adımlar, tercihlerinin ikinci yönde olduğunu gösteriyor," ifadelerini kullandı.
Görüşme sırasında Putin, asıl ilgisinin Avrupa kıtasının güvenlik mimarisinin yeniden şekillendirilmesi olduğunu açıkça ortaya koydu. Avrupa ülkeleri ise bu konunun gündeme getirilmesini, Ukrayna'daki savaştan dikkati başka yöne çekme ve Rusya'nın büyük güç olma hedeflerini gerçekleştirme girişimi olarak değerlendiriyor. Bu hedefler arasında Moskova'nın NATO'nun gelecekteki üyelik kararları üzerinde veto hakkı elde etme isteği de bulunuyor.
Rusya Devlet Başkanı, ABD Başkanı Donald Trump'ın "tüm Avrupa'yı kapsayabilecek büyük ve kapsamlı bir anlaşma" planına atıfta bulunarak bu konudaki yaklaşımını dile getirdi.
Putin, Witkoff ve Kushner'e, "Başkan Trump, Avrupa güvenliğinin bütünü için bazı mekanizmalar üzerinde anlaşmayı öneriyor," dedi.
Putin, "Avrupalılardan ne duyuyoruz? Hayır, ancak Ukrayna'da barış sağlandıktan sonra" ifadelerini kullandı. Rus liderin bu sözleri, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın, güvenlik mimarisine ilişkin görüşmelerin Ukrayna'da ateşkes sağlanması şartına bağlı olması gerektiği yönündeki açıklamalarına yanıt olarak değerlendirilirken, Putin sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ancak Ukrayna'da barış sağlandıktan sonra bu kez de oraya asker konuşlandırmayı planlıyorlar. Bu da savaşın devam etmesi anlamına gelir."
Witkoff ve Kushner, şu ana kadar esir takasları dışında sınırlı ilerleme kaydedilen barış sürecinin ilerletilmesi için Avrupa'nın müzakerelerde yer almasının gerekli olduğunu savundu.
Kushner ise güvenlik mimarisinin ele alınmasını müzakerelere katılımı teşvik edecek bir unsur olarak gündeme getirdi.
Putin'e konuşan Kushner, "Avrupalılar bu savaşın gerçekten sona ermesini ve ardından uzun süreli bir barış döneminin başlamasını istiyor," dedi.
Kushner, "Rusya, Ukrayna ve Avrupa arasındaki uzun vadeli güvenliğin nasıl sağlanacağı konusunda onlarla görüşmelere başladık," ifadelerini kullandı.
Öte yandan Dublin'de bir araya gelen Avrupalı liderler, Putin'in güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme girişimine karşı çıktı. Liderler, onlarca yıldır yürürlükte olan güvenlik anlaşmalarını ihlal eden tarafın Moskova olduğunu savunarak, güvenlik düzenlemelerine ilişkin her türlü görüşmede Avrupa'nın da masada bulunması gerektiğini vurguladı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, "Rusya'nın müzakere masasına gelmesi ve görüşmelere hazır olması önemli," dedi.
AB liderlerinin cuma günü, diplomatik süreç için özel bir temsilci atanması ihtimalini ele alması bekleniyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ise liderlerden ay sonuna kadar ortak bir temsilci belirlemelerini istedi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, böyle bir atamanın Avrupa'nın müzakerelere katılması için ön koşul olduğunu söyledi. Peskov, "Avrupalılar kavanozdaki örümcekler gibi birbirleriyle çekişiyor. Rus tarafıyla temas kurmak için inisiyatif alan kişiler dışlanmayla karşı karşıya kalıyor," ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte Rusya'nın Avrupa'nın katılımına yönelik itirazı mutlak bir ret anlamına gelmiyor. Putin, geçen ay Finlandiya ve Norveç liderleriyle 90 dakika süren bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti.