Dört ülkede 844 binden fazla kişiyle yapılan bir çalışma, yalnızca vücut kitle indeksine (VKİ) dayanmanın obeziteyi hem fazla hem de eksik değerlendirebildiğini ve hastaları uygunsuz tedavilere maruz bırakabileceğini ortaya koydu.
Obezite tanısının, araştırmacılara göre, Çin, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve İspanya'dan 844.108 yetişkinin sağlık verilerinin analiz edilmesinin ardından, yalnızca tek tip vücut kitle indeksi (VKİ/BMI) temelli bir tanımın ötesine geçmesi gerekiyor.
REKLAM
REKLAM
Çarşamba günü Nature (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan bulgular, mevcut obezite tanılama yöntemlerinin, fazla vücut yağına bağlı sağlık sorunları yaşayan kişiler ile artmış sağlık riski taşımasına rağmen organ işlevlerinde bozulma belirtisi olmayan kişiler arasında ayrım yapamayabileceğini öne sürüyor.
“Obezitesi olan kişiler, herkes gibi, ihtiyaçlarına uygun bakım almayı hak eder: ne daha azını ne de daha fazlasını,” dedi çalışmanın kıdemli yazarı ve King's College London'da Metabolik ve Bariatrik Cerrahi kürsü başkanı Profesör Francesco Rubino, bir basın bülteninde (kaynak İngilizce).
Halihazırda obezite, kişinin kilosu ve boyundan hesaplanan bir ölçü olan vücut kitle indeksi (VKİ/BMI) kullanılarak sınıflandırılıyor. Ancak VKİ, bir kişinin ne kadar vücut yağına sahip olduğunu, bu yağın vücutta nerede dağıldığını ya da sağlığını etkileyip etkilemediğini hesaba katmıyor.
Ocak 2025'te, The Lancet Diabetes & Endocrinology (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan bir Komisyon raporu, yalnızca VKİ'ye dayanan yaklaşımın ötesine geçen yeni bir obezite tanı çerçevesi önerdi. Raporda, iki kategori arasında ayrım yapılması tavsiye edildi: fazla vücut yağının organ fonksiyonunu ya da günlük aktiviteleri bozduğu klinik obezite ve fazla vücut yağının sağlık risklerini artırdığı, ancak normal vücut işlevlerinin korunduğu preklinik obezite.
King's College London'dan araştırmacılar ve uluslararası bir işbirliği ekibi, önerilen çerçevenin obeziteyi belirlemede ve sağlık sonuçlarını öngörmede daha isabetli bir yol sunup sunmadığını test etmeye koyuldu.
Analizleri, yalnızca VKİ kullanımının incelenen dört toplumda da obeziteyi hem olduğundan fazla hem de olduğundan az tahmin ettiğini gösterdi. VKİ değerlendirmelerine bel çevresi ve bel-boy oranının eklenmesi, bu sınıflandırma hatalarını azalttı; yalnızca VKİ kullanılması, katılımcıların %8.6'sında obezite düzeyindeki vücut yağını gözden kaçırırken, %3.1'ini de yanlış biçimde obez olarak sınıflandırdı.
Araştırmacılar ayrıca klinik obezitenin tüm obezite vakalarının %23 ile %31'i arasında değişen bir kısmını oluşturduğunu ve toplam nüfusta görülme sıklığının %5.6 ile %10.9 arasında olduğunu tespit etti.
Önemli olarak, bu iki kategori çok farklı sağlık sonuçlarıyla ilişkili bulundu. Klinik obezite, ölüm riskinde belirgin şekilde daha yüksek bir artışla bağlantılıyken, preklinik obezite daha ılımlı bir risk artışı taşıyordu.
Çalışmanın başlangıcında preklinik obezite olarak sınıflandırılan kişilerin çoğu, kohortlar genelinde %77 ile %91 arasında değişen oranlarda, 10 yıllık süre içinde klinik obeziteye ilerlemedi.
“Vücut kitle indeksi tek başına, birinin halihazırda hasta mı yoksa hastalık riski altında mı olduğunu ya da ne tür bir bakıma ihtiyaç duyduğunu bize söyleyemez, bu da insanları hem yetersiz tedaviye hem de gereğinden fazla tedaviye karşı savunmasız bırakıyor,” dedi Rubino.
“Bu nedenle preklinik obezite, otomatik olarak aktif bir hastalık gibi tedavi edilmemeli ama zararsız da sayılmamalı. Bazı kişilerin önleyici tedaviye ihtiyacı olabilir, ancak bu tedavinin yoğunluğu bireysel riskleriyle uyumlu olmalıdır,” diye ekledi.
Araştırmacılar, bu ayrımın sağlık çalışanlarının mevcut bir hastalık nedeniyle tedaviye ihtiyaç duyanları, önleyici müdahalelerden fayda görebilecek kişilerden daha iyi ayırt etmesine yardımcı olabileceğini, böylece yüksek VKİ'ye sahip herkese aynı yaklaşımın uygulanmasından kaçınılabileceğini savunuyor.
“Klinik ve preklinik obezite arasındaki belirgin prognoz farklılıklarının, ülkeler ve etnik gruplar arasında tutarlı biçimde gözlemlenmesi, obezite bakımını ve politikalarını dünya genelinde iyileştirmek için yeni çerçevenin küresel ölçekte benimsenmesini destekliyor," dedi Çin'in Wuhan kentindeki Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden, çalışmanın ilk yazarı Profesör An Pan.