OECD'ye göre, AB'de öğretmenler ve sağlık çalışanları işe alınması en zor gruplar arasında. Uzmanlar, bazı işleri doldurmanın neden daha zor olduğunu açıklıyor.
Avrupa genelinde öğretmenlik, sağlık ve bilişim alanındaki işler doldurulması en zor pozisyonlar arasında yer alırken, işverenler genellikle işçileri ve yemek hazırlama yardımcılarını işe almayı daha kolay buluyor. Ancak tablo ülkeden ülkeye değişiyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne (OECD) göre örneğin İspanya'da yemek hazırlama yardımcılarında büyük bir açık var.
REKLAM
REKLAM
Gençler daha zorlu bir iş piyasasıyla karşı karşıya olmasına rağmen bu açıklar devam ediyor. OECD, analiz ettiği ülkelerde genç mezunlarla daha geniş çalışma çağındaki nüfus arasındaki işsizlik farkının büyüdüğünü tespit etti. Avrupa Merkez Bankası (AMB) ise euro bölgesindeki gençlerin iş bulma imkanlarının 2023'ten bu yana zayıfladığını ortaya koydu.
OECD'nin Mapping Skill Shortages in OECD Countries raporunda kapsanan AB ülkeleri arasında, ortalama olarak doldurulması en zor meslek öğretmenlik. Bunu sağlık profesyonelleri ile bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) uzmanları izliyor. Tıbbi teknisyenler ve bazı hemşirelik personelini de kapsayan sağlık alanındaki yardımcı meslek mensupları ile iş ve idare uzmanları, ilk beşi tamamlıyor.
Öte yandan, en kolay işe alınanlar işçiler. Bunları basit işlerde çalışanlar, yemek hazırlama yardımcıları, satış elemanları ve montaj işçileri izliyor.
undefined
OECD'nin endeksi, her bir ülke içinde meslekleri karşılaştırıyor. Pozitif skorlar göreli açıkları, negatif skorlar ise göreli fazlaları gösteriyor. Bu skorlar, işlerin aynı ülkedeki diğer mesleklere kıyasla ne kadar zor doldurulduğunu ortaya koyuyor. Boş pozisyonları ya da eksik çalışan sayısını göstermiyor. Veriler, çoğu ülke için 2024 yılına ait.
Norveç, İsviçre, Türkiye ve İngiltere'nin de aralarında bulunduğu 27 Avrupa ülkesindeki eğilimler, hangi mesleklerin en sık olarak doldurulması en zor ya da en kolay beş meslek arasında yer aldığını ortaya koyuyor.
Doldurulması en zor beş meslek
Öğretmenler, 13 ülkede doldurulması en zor beş meslek arasında yer alıyor. Sağlık profesyonelleri ile BİT uzmanları, 12'şer ülkede onları izliyor. Yedi ülkede yöneticiler ilk beşe girerken, sağlık alanındaki yardımcı meslek mensupları, kişisel bakım çalışanları ve iş ile idare uzmanları, altı ülkede ilk beş arasında yer alıyor.
Doldurulması en kolay beş meslek
İşçiler, 14 ülkede doldurulması en kolay beş meslek arasında yer alıyor. Yemek hazırlama yardımcıları 12 ülkede, diğer büro çalışanları ise 11 ülkede bu gruba giriyor. Basit işlerde çalışanlar 10 ülkede, montaj işçileri ise sekiz ülkede listede yer alıyor.
OECD, en yüksek ve en düşük beş skorun ötesine bakarak meslekleri, aynı ülkedeki diğer mesleklerle karşılaştırıldığında ne kadar zor doldurulduklarına göre beş kategoriye ayırıyor. Bu sınıflandırma, sağlık, öğretmenlik ve BİT alanındaki işlerin çoğu ülkede doldurulmasının zor olduğunu gösteriyor.
Avrupa'da neden doktor ve hemşire açığı var?
27 ülkenin 23'ünde sağlık profesyonellerine ulaşmak zor. Sağlık alanındaki yardımcı meslek mensupları da 21 ülkede yetersiz. Sağlık alanındaki yardımcılar, 21 ülkede bulunması zor meslekler arasında yer alıyor.
Avrupa Hemşireler Birlikleri Federasyonu (EFN) yetkilileri Paul De Raeve ve Manuel Ballotta, "AB ve Avrupa'daki sağlık sistemleri, bakımın ön saflarındaki hemşireleri elde tutamıyor ve yeni hemşireler istihdam edemiyor. Bu durum, her yerde yaygın hemşire açıklarına yol açıyor," dedi.
De Raeve ve Ballotta, yüksek hasta-hemşire oranlarının, güvensiz çalışma koşullarının ve yaygın ruh sağlığı sorunlarının hemşireliği daha az cazip hale getirdiğini söyledi. Ayrıca düşük ücretlere, sınırlı kariyer imkanlarına, mesleki tanınma eksikliğine ve sık yaşanan taciz ile şiddete maruz kalmaya dikkat çektiler.
Avrupa Doktorlar Daimi Komitesi (CPME) Başkanı Dr. Ole Johan Bakke, çalışma koşullarının kötüleştiğine dikkat çekti.
Bakke, "Avrupa genelinde doktorlardan giderek artan biçimde, sistematik işgücü açıklarını aşırı çalışma saatleri ve artan iş yükleriyle telafi etmeleri bekleniyor. Doktorların giderek daha sık karşılaştığı bir olgu haline gelen sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, bu sorunları daha da ağırlaştırıyor," diye konuştu.
Bakke, bu baskıların tükenmişliğe yol açtığını ve tıbbı ömür boyu sürdürülecek bir kariyer olarak daha az cazip hale getirdiğini söyledi.
Öğretmen açığı, ücretin ötesine geçiyor
Öğretmenleri bulmak 21 ülkede zor. Diğer altı ülkede (Almanya, Yunanistan, İtalya, Norveç, İspanya ve Türkiye) OECD, öğretmenlik mesleğini genel olarak dengede sınıflandırıyor.
Avrupa Eğitim İşverenleri Federasyonu Genel Sekreteri Daniel Wisniewski, "Öğretmen açığı artık yalnızca boş kadroların doldurulması meselesi değil. Giderek daha fazla, öğretmenlik mesleğinin uzun vadeli cazibesi ve sürdürülebilirliğiyle ilgili bir sorun haline geliyor," dedi.
Wisniewski, rekabetçi maaşların hâlâ hayati önem taşıdığını, ancak okullar dijital araçları benimserken, sınıfları daha kapsayıcı hale getirirken ve öğrencilerin iyi oluşundan daha fazla sorumluluk üstlenirken öğretmenlerin de artan taleplerle karşı karşıya kaldığını söyledi. Öğretmenler aynı zamanda daha fazla idari iş yüküyle karşılaşıyor.
Wisniewski, öğretmen açığının arkasındaki nedenlerin ücretin çok ötesine geçtiğini, ancak rekabetçi maaşların temel bir unsur olmaya devam ettiğini vurguladı. Okullar dijital araçları benimserken, sınıfları daha kapsayıcı hale getirirken ve öğrencilerin iyi oluşuna daha fazla odaklanırken öğretmenlik, giderek daha karmaşık bir meslek haline geldi. Öğretmenler ayrıca daha fazla idari görev üstlenmek zorunda kalıyor.
Wisniewski, "İnsanların öğretmenlik mesleğine girip girmemesinde ve meslekte kalmasında, öğretmenlerin çalışma koşullarının, mesleki özerkliklerinin, kariyer gelişimi imkanlarının ve okul liderliğinin kalitesinin eşit derecede önemli olduğunu kabul etmemiz gerekiyor," dedi.
Yapay zeka BİT işlerini doldurmayı kolaylaştıracak mı?
BİT uzmanları ile iş ve idare uzmanlarını bulmak, 18'er ülkede zor. OECD ekonomisti Isabel Skak Olufsen, dijitalleşmenin BİT uzmanlarına olan talebi artırdığını söyledi. Olufsen, yapay zekadaki (AI) gelişmelerin ise özellikle kariyerin başlangıç düzeyindeki pozisyonlarda, gelecekte bazı BİT uzmanlarına olan talebi azaltabileceğini belirtti.
Düşük vasıflı ve rutin işler doldurulması en kolay işler
İşçiler, 21 ülkede kolay bulunuyor. Yemek hazırlama yardımcıları 17 ülkede, basit işlerde çalışanlar ise 16 ülkede kolay bulunuyor. Satış elemanları ve diğer büro çalışanları da 15'er ülkede kolay bulunan meslekler arasında.
undefined
Bazı ülkeler Avrupa genelindeki eğilimin tersine gidiyor
Norveç'te işçiler, işe alınması en zor çalışanlar. Oysa incelenen ülkelerin 21'inde nispeten kolay bulunuyorlar. İspanya'da ise Avrupa'nın büyük bölümünde kolay bulunmalarına rağmen yemek hazırlama yardımcıları işe alınması en zor grup. Fransa'da en zor işe alınanlar basit işlerde çalışanlar.
Birçok kuzey ve batı Avrupa ülkesi, BİT işlerinde genel eğilimin dışına çıkıyor. OECD, BİT uzmanları için işgücü piyasasını Danimarka, Finlandiya, Almanya, Hollanda, Norveç ve İsveç'te genel olarak dengede, Avusturya, İsviçre ve İngiltere'de ise işgücü fazlası bulunan bir piyasa olarak sınıflandırıyor.
Açıklar ekonomik yapıya göre değişiyor
Olufsen, "En büyük açıklarla karşı karşıya olan meslekler, çeşitli nedenlerle ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Mesleklere yönelik talep, ülkelerin ekonomik yapısına bağlı," dedi.
Olufsen, büyük imalat sektörlerinin, montaj işçileri ve makine operatörleri gibi orta beceri düzeyindeki birçok meslekteki açıkları açıklamaya yardımcı olduğu Güney Kore ve Almanya'yı örnek gösterdi.
Olufsen, çalışan arzının da ülkeden ülkeye değiştiğini söyledi. Öğretmenlere ve sağlık profesyonellerine nispeten iyi ücret ödeyen ülkeler, bu mesleklerde daha az açıkla karşılaşabilir.
Becerilerin eşleştirilmesi ve eğitim
Avrupa Çalışma Otoritesi (ELA) Sözcüsü Pia-Johanna Fallström, "Avrupa'daki işgücü açıkları giderek geçici değil yapısal bir hal alıyor. Demografik değişim, beceri uyumsuzlukları, iş kalitesi ve sınırlı işgücü hareketliliği, hepsi bu tabloda rol oynuyor," dedi.
Fallström, Avrupa'nın daha iyi eğitimlere, daha iyi çalışma koşulları sunan işlere ve çalışanların becerileriyle işverenlerin ihtiyaçları arasında daha iyi bir eşleşmeye ihtiyaç duyduğunu söyledi. Ayrıca, işgücü fazlası olan ülkelerdeki çalışanların ihtiyaç duyulan yerlerde iş bulmasına yardımcı olmak için adil işgücü hareketliliği çağrısında bulundu.
Fallström, "ELA'nın analizleri, bir ülkede açık olduğu bildirilen birçok mesleğin başka yerlerde fazla olabildiğini gösteriyor," diye ekledi.