Bize Ulaşın
Reklam

ABD kızamıksız ülke statüsünü 26 yıl sonra kaybetti: hastalık yeniden endemik

Bir hemşire 20 Ekim 2026'da Pensilvanya'daki bir klinikte kızamık aşısı hazırlıyor.
Bir hemşire, 20 Ekim 2026’da Pennsylvania’daki bir klinikte kızamık aşısı hazırlıyor. -  ©  Matt Rourke/AP Photo
© Matt Rourke/AP Photo
By Gabriela Galvin
Yayınlanma Tarihi
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

Kızamığın endemik olduğu ülkelerde, virüs bir yıl veya daha uzun süre kişi kişiye kesintisiz bir zincir halinde yayılır.

Amerika Birleşik Devletleri'nin, 26 yıl sonra kızamıksız statüsünü kaybettiği bildiriliyor. 2025'in başlarında Teksas'ta başlayan bir kızamık salgınının ülke geneline yayıldığı belirtiliyor.

REKLAM
REKLAM

ABD'de bu yıl şu ana kadar 5 bin 739 kızamık vakası kaydedildi. Johns Hopkins University'nin hazırladığı izleme aracına göre bu sayı, 2025'te kaydedilen 2 bin 286 vakanın oldukça üzerinde. Vakaların neredeyse tamamı aşısız kişilerde ya da aşı durumu bilinmeyenlerde görüldü. Eyalet sağlık departmanları, 2026'da kızamıkla bağlantılı 10 ölüm bildirdi.

Geçen hafta (kaynak İngilizce) Pan Amerikan Sağlık Örgütü'nden (PAHO) bir uzman grubu, ABD'nin kızamığı ortadan kaldırmış bir ülke olarak statüsünü görüşmek üzere toplandı. Grup, kızamığın 2000'den bu yana ilk kez ABD'de yeniden kalıcı hale geldiği sonucuna vardı; ülke o yıl kızamık eliminasyon statüsü kazanmıştı.

Infectious Diseases Society of America Başkanı ve doktor Wendy Armstrong, kızamıksız statünün kaybedilmesinin "halk sağlığında onlarca yıllık kazanımların resmen geri çevrilmesi" anlamına geldiğini söyledi.

Bulaşıcı hastalık uzmanlarının geniş ölçüde beklediği PAHO kararı, ilk olarak The Wall Street Journal (kaynak İngilizce) tarafından bildirildi.

Peki kızamık eliminasyon statüsü nedir, ülkeler bunu nasıl kaybediyor ve bundan sonra ne olacak?

Ülkeler kızamık eliminasyon statüsünü nasıl kaybediyor?

Kızamığın endemik olduğu ülkelerde virüs, bir yıl ya da daha uzun süre insanlar arasında kesintisiz bir zincir halinde kişiden kişiye yayılıyor.

Kızamığı ortadan kaldırmış ülkelerde ise yeterli sayıda kişi aşılı olduğu için virüs sürekli olarak yayılmıyor. Uluslararası seyahatle bağlantılı, zaman zaman görülen salgınlar yine yaşanabiliyor, ancak halk sağlığı kurumları bunları yeterince hızlı şekilde kontrol altına alabiliyor.

Bir ülkede kızamık geri döner ve en az bir yıl boyunca kesintisiz biçimde yayılmaya devam ederse, ülke PAHO (kaynak İngilizce)'ya göre eliminasyon statüsünü kaybediyor. Kuruluş, kızamık salgınlarının aynı genotip ve soy çizgisine sahip aynı viral suşa bağlı olup olmadığını izliyor.

ABD, geniş çaplı aşılama kampanyaları yürütmesi ve milyonlarca çocuğa ücretsiz aşı sağlamak için bir program oluşturmasının ardından 2000 yılında kızamıksız ülke ilan edilmişti.

Ancak 2025'in başlarında Batı Teksas'ta başlayan bir salgın, o tarihten bu yana diğer eyaletlere yayıldı. ProPublica (kaynak İngilizce)'nın analizine göre birbirine yakın virüsler 2026 Mayısına kadar Utah'ta insanları enfekte etmeye devam etti. Bu yayılma zincirinin, ABD'nin kızamıksız statüsünü kaybetmesine yol açtığı düşünülüyor; bu da kızamığın artık ülkede endemik kabul edildiği anlamına geliyor.

Kızamıksız statüsünü kaybeden başka hangi ülkeler var?

ABD bu konuda yalnız değil. Kuzey komşusu Kanada, 2025'te 10 eyalet ve bölgeye yayılan ve 6 bin 400'den fazla vaka (kaynak İngilizce)ya yol açan bir salgın sırasında kızamıksız statüsünü kaybetti.

Ocak ayında Dünya Sağlık Örgütü'nün Avrupa bölgesindeki altı ülke, Ermenistan, Avusturya, Azerbaycan, İspanya, İngiltere ve Özbekistan, 2024'te vakaların artmasının ardından kızamıksız statüsünü kaybetti.

Kızamık, Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, Romanya ve Avrupa ile Orta Asya'daki birkaç başka ülkede zaten endemik kabul ediliyordu. Bölge genelinde 2025'te yaklaşık 34 bin kızamık vakası görüldü, DSÖ (kaynak İngilizce)'ye göre.

Sağlık yetkilileri, geride kalan aşılama oranlarının kızamığa yayılma fırsatı verdiğini söylüyor. Hastalık o kadar bulaşıcı ki, salgınların önlenmesi için bir topluluğun en az yüzde 95'inin aşılı olması gerekiyor. Kızamık aşısının iki dozu, hastalığa karşı yüzde 97'ye varan koruma (kaynak İngilizce) sağlıyor.

Ülkeler kızamıksız statülerini nasıl geri kazanabilir?

ABD ve diğer ülkeler, hastalığın yayılmasını en az bir yıl boyunca kesintiye uğratabilirse kızamıksız statülerini yeniden kazanabiliyor.

Kanada'nın kızamıksız statüsünü kaybetmesine neden olan salgını bastırması neredeyse iki yıl sürdü; Ekim 2024'te (kaynak İngilizce) başladı ve Ekim 2026'da (kaynak İngilizce) resmen sona erdi. Kanada'nın halk sağlığı kurumuna göre yerel sağlık çalışanları, bulaşan kişileri ve temas ettikleri kişileri tespit ederek, kızamığın yayılımını izlemek için laboratuvar testleri yaparak ve aşılamayı teşvik ederek bulaşmayı durdurdu.

Avrupa'daki sağlık yetkilileri, ülkelerin hastalık sürveyansını, salgınlara verdikleri yanıtı ve yeterince aşılanmamış topluluklara ulaşma çabalarını geliştirmesi gerektiğini söyledi.

ABD'de Armstrong, hükümete eyalet ve yerel sağlık departmanlarını finanse etme, bulaşıcı hastalıklar alanındaki iş gücüne yatırım yapma ve kızamık aşısını teşvik etme çağrısında bulundu.

Armstrong, "Kızamığın tehlikeli seviyelerde yeniden ortaya çıkması, kısa sürede ülke çapındaki topluluklar için bir tehdit haline geldi," dedi.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Düzenli kahve tüketimi: bağırsak hareketliliği ve mikrobiyomdaki değişikliklerle ilişkilendirildi

Uyku ve büyüme hormonu arasındaki şaşırtıcı ilişki ortaya çıktı

ABD kızamıksız ülke statüsünü 26 yıl sonra kaybetti: hastalık yeniden endemik