Bize Ulaşın
Reklam

İtalya'nın kemer sıkma mirası: HSBC'ye göre G7'nin mali rol modeli

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, 13 Kasım 2026 Cuma günü Dublin'deki AB Zirvesi'nde grup fotoğrafı öncesinde el hareketi yapıyor.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Dublin'deki AB Zirvesi'nde Cuma, 13 Kasım 2026'da grup fotoğrafı öncesinde el hareketi yapıyor. -  ©  Virginia Mayo/Copyright 2026 The AP. All rights reserved
© Virginia Mayo/Copyright 2026 The AP. All rights reserved
By Piero Cingari
Yayınlanma Tarihi •Son güncelleme
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

HSBC, borcu istikrara kavuşturmak için her G7 üyesinin İtalya tarzı birincil fazlaya ihtiyaç duyacağını söylüyor; seçim yılı bütçesi öncesinde Roma, Paris’ten daha ucuza borçlanıyor.

1992'nin eylül ayında İtalya, Avrupa finans dünyasının ibretlik örneğiydi. Lira Avrupa döviz kuru mekanizmasının dışına itilmişti, para birimi çökmüştü ve Roma, faturalarını hâlâ ödeyebileceğini yatırımcılara kanıtlamak zorunda kalmıştı.

REKLAM
REKLAM

Ardından gelen süreç, İtalyanların hâlâ tartıştığı, otuz yılı aşkın kemer sıkma dönemiydi. Devlet, borcu üzerindeki faiz ödemeleri hariç tutulduğunda, her yıl harcadığından daha fazla gelir topladı.

Ekonomistler bunu birincil bütçe fazlası olarak adlandırıyor. IMF verilerine göre İtalya, 1992'den bu yana geçen 34 yılın 28'inde böyle bir fazla verdi.

Şimdi, dünyanın en büyük bankalarından biri, G7'nin geri kalanının da aynı yolu izlemek zorunda kalacağını söylüyor.

HSBC'nin küresel baş ekonomisti Janet Henry, geçen hafta "Turning Italian?" başlıklı notunda, "G7'nin her üyesi İtalya'yı izlemek zorunda kalacak," dedi.

Henry'nin argümanı basit bir aritmetiğe dayanıyor. Bir hükümetin borcu için ödediği faiz oranı, ekonomisinin büyüme hızının üzerinde kaldığında, hükümet faiz öncesi gelirinden daha az harcamadığı sürece, borç ekonominin toplam üretimine oranla artmaya devam ediyor.

Gelişmiş ekonomilerde borçlanma maliyetleri yüksek seyrederken Henry, bu farkın sürmesini bekliyor.

İtalya'nın ağır bedel ödeyerek öğrendiği ders

Henry, İtalya'yı örnek bir öğrenciye dönüştürmemeye özen gösterdi.

Henry, "İtalya örnek ülke değil: borç stoku hâlâ yüksek, ancak 1992'deki ağır döviz ve borç kriziyle zorunlu hale gelen ve yıllardır süren bir birincil bütçe fazlası veriyor," dedi.

Ona göre fark, Roma'nın bu çabayı onlarca yıldır sürdürmesi, diğerlerinin ise işe henüz yeni başlamış olması.

Henry, "İtalya'nın aksine, diğerlerinin hiçbiri uzun soluklu bir ayarlama süreci için doğru yolda değil," dedi.

Henry, son bir yılda açıklarını azaltmaya çalışanın, ancak İngiltere gibi tahvil piyasalarından baskı gören ülkeler olduğunu da ekledi.

Sorundan Amerika Birleşik Devletleri bile muaf değil. Henry, ABD'nin mali denetim kurumu Congressional Budget Office'in (CBO) direktörünün hesabını aktardı; buna göre mevcut faiz düzeylerinde ABD borcunun yalnızca büyüme yoluyla istikrara kavuşması, yıllık yüzde 7-8'lik nominal büyüme gerektiriyor.

Henry ayrıca kolay çıkış yollarının kapandığı uyarısında bulundu. Hükümetler, euro bölgesi krizinin ardından Yunanistan ve Portekiz'in yaptığı gibi harcamaları sert biçimde kesemiyor; yapay zekadan kaynaklanacak verimlilik artışlarının da kolayca daha yüksek vergi gelirine dönüşmeyebileceğini söyledi.

Henry, "Önümüzde zorlu siyasi tercihler var," dedi.

G7 içinde yalnızca bir ülke topladığından az harcıyor

IMF'nin güncel rakamları, İtalya'nın ne kadar yalnız bir konumda olduğunu gösteriyor.

Kurumun ekim ayındaki Fiscal Monitor raporuna göre İtalya, bu yıl GSYH'nin yüzde 1'i oranında bir birincil bütçe fazlası vermeye hazırlanıyor; bu oran 2027'de yüzde 1,2'ye çıkacak. Birincil fazla vermesi beklenen tek G7 ekonomisi de İtalya.

Fransa bu yıl GSYH'nin yüzde 2,9'u oranında bir birincil açık vermeye gidiyor. Uzun süredir euro bölgesinin mali disiplin bekçisi olan Almanya'nın ise savunma ve altyapı harcamalarını artırırken yüzde 3,4'lük bir birincil açık vermesi öngörülüyor.

ABD'nin yüzde 4,9, Kanada'nın yüzde 2,6 ve Japonya ile İngiltere'nin ayrı ayrı yaklaşık yüzde 1,2 oranında birincil açık vermesi bekleniyor.

Diğer ülkelerin ne kadar yol kat etmesi gerektiği ise tartışma konusu. Ekonomist Zsolt Darvas, mart ayında IMF'nin Finance & Development dergisinde kaleme aldığı yazıda, Fransa ile ABD'nin borçlarını istikrara kavuşturmak için GSYH'nin yüzde 1,3'ü, İngiltere'nin ise yüzde 1,8'i oranında bir birincil fazla vermesi gerektiğini hesapladı.

Fransa için bu, bütçesini GSYH'nin dört puanından fazla iyileştirmek anlamına geliyor. Darvas, Paris'in son 50 yılda bu seviyeye yalnızca altı kez ulaşabildiğini kaydetti.

Açık olmak gerekirse, asıl ağır yük hâlâ İtalya'nın omuzlarında. IMF, ülkenin kamu borcunun bu yıl GSYH'nin yüzde 137,9'una ulaşmasını, yani euro bölgesindeki en yüksek seviyeye ve Yunanistan'ın yüzde 136'lık oranının üzerine çıkmasını bekliyor. Fransa ise yüzde 118,5 düzeyinde.

Tahvil piyasaları fikrini çoktan değiştirdi

Yatırımcılar da HSBC ile benzer bir sonuca varmış gibi görünüyor.

Pazartesi günü saat 13.26 CET itibarıyla İtalya'nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi yüzde 4,43, Fransa'nın eşdeğer OAT'si ise yüzde 4,93 düzeyindeydi.

Bu, Roma'nın on yıllık borçlanmayı Paris'ten yarım puan daha düşük faizle yaptığı anlamına geliyor. TradingView verilerine göre fark, cuma günü 50 baz puana kadar açıldı ve bu, en az 1999'dan bu yana İtalya lehine en geniş seviye.

Bu tersine dönüş hızlı gerçekleşti. 2025'in başında İtalya, Fransa'dan 34 baz puan daha fazla faiz ödüyordu. Getiri eğrileri 2025 eylülünde kesişti ve o tarihten bu yana aradaki fark açılmaya devam etti.

İtalya artık, 10 yıllık 'gilt'in getirisinin yüzde 5,35 olduğu İngiltere'den ve 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisinin yüzde 5,12 olduğu ABD'den de daha ucuza borçlanıyor.

Euro bölgesinin gösterge ülkesi Almanya'ya karşı bakıldığında BTP-Bund farkı 106 baz puan seviyesinde. Bu fark, yatırımcıların Alman borcu yerine İtalyan borcu tutmak için talep ettiği ek getiriyi gösteriyor. Fransa'nın eşdeğer farkı ise 156 baz puanda; bu, yıl başındaki 71 baz puanın iki katından fazla.

İtalya bu yılki satış dalgasından bağışık kalmadı. Orta Doğu'daki savaşın enerji fiyatlarını, enflasyon beklentilerini ve Avrupa genelinde borçlanma maliyetlerini yükseltmesiyle birlikte, ülkenin farkı şubat sonundaki yaklaşık 60 baz puandan genişledi.

Pantheon Macroeconomics'te görev yapan ekonomistler Claus Vistesen ve Melanie Debono, bu hareketin tersine döneceğini öngörüyor.

Claus Vistesen ve Melanie Debono, Perşembe günü yayımladıkları notta, "BTP-Bund farkının gelecek yıl düşeceğini ve böylece bu yılki genişlemesini fazlasıyla tersine çevireceğini düşünüyoruz," dediler. Ardından, "Şu anda 100 baz puanın biraz üzerinde olan BTP-Bund farkının 2027 ortasında 20 baz puana gerilemesini bekliyoruz," diye eklediler.

Gerekçelerinin bir kısmı Fransa'ya dayanıyor. Ülkenin daha ciddi mali sorunlarının ve gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin belirsizliğin, yatırımcıları İtalyan tahvillerine yöneltmeye devam edeceğini savunuyorlar.

Buna rağmen göreli olarak ucuzlayan borçlanma, İtalya'nın borcunu ucuz hale getirmeyecek. Vistesen ve Debono, "Getiriler yüzde 3'ün biraz üzerinde, yüksek seviyelerde kalacak ve şimdilik İtalyan hükümetinin borç maliyetlerini yukarıda tutmayı sürdürecek," dediler.

Seçim yılı bütçesi modeli sınavdan geçiriyor

İtalya için asıl büyük sınav ise muhtemelen bizzat Roma'dan gelecek.

Giorgia Meloni hükümeti, yaklaşık 26 milyar euro tutarındaki 2027 bütçesini 28 Ekim'de onayladı; paket şu anda Parlamento'da görüşülüyor.

Paketin önemli bir kısmı vergi indirimlerinden oluşuyor.

2027 yılı için yalnızca, yüzde 33'lük gelir vergisi dilimi, 50 bin euroluk sınırdan 55 bin euroya kadar olan kazançları kapsayacak şekilde genişletilecek.

1997 sonrası doğan ve 28 bin euroya kadar gelir elde eden genç özel sektör çalışanları, 2 bin 500 euroya kadar maaş artışları için sabit yüzde 1 vergi ödeyecek. Yenilenen iş sözleşmelerinden kaynaklanan zamlar ise geliri 33 bin euroya kadar olan çalışanlar için sabit yüzde 5 oranında vergilendirilecek.

Serbest meslek sahipleri, ciro sınırının 85 bin eurodan 100 bin euroya çıkarılmasıyla, 100 bin euroya kadar tek oranlı vergi rejiminde kalabilecek.

Araç vergisi, her bir malik için sigortalı gücü 80 kilovata kadar olan bir otomobilde kalıcı olarak kaldırılacak ve iki ya da daha fazla çocuğu olan, 40 bin euroya kadar gelir elde eden annelere ayda vergiden muaf 100 euro ödenecek.

Paketin bir kısmının finansmanı için bankalar ve sigorta şirketleri, iki yıl boyunca kurumlar vergisinde üç puanlık artışla karşı karşıya kalacak. Enerji şirketleri daha yüksek bölgesel iş vergisi ödeyecek; finansal işlemler vergisi ise yüzde 0,8'e çıkarılarak iki katına çıkacak.

Kamu harcamalarını denetleyen İtalya Sayıştayı, 9 Kasım'da milletvekillerine, vergi indirimlerinin önemli bir kısmının 2027 sonunda sona ereceğini ve finansmanın yaklaşık yüzde 70'inin yenilenmeyeceğini, mali yükün bir sonraki Parlamento'ya bırakılacağını söyledi.

Hükümetin ekim ayında yayımlanan mali planı, bu yıl bütçe açığını GSYH'nin yüzde 2,9'u olarak öngörüyor; AB kuralları uyarınca izin verilen ilave savunma ve enerji harcamaları da hesaba katıldığında, bu oranın 2027'de yüzde 3,4'e yükselmesini bekliyor.

Kamu borcunun ise gelecek yıl GSYH'nin yüzde 138,5'ine kadar yükselmesi tahmin ediliyor.

Sonucu kestirilemeyen bir seçim yarışı

Bütçe, İtalya'nın 2027 sonbaharına kadar yapılması gereken genel seçime doğru ilerlediği bir dönemde gündeme geliyor; Roma'da ilkbaharda erken sandığa gidilebileceğine dair söylentiler artıyor.

9 Kasım'da yayınlanan ve La7 televizyonu için SWG tarafından yapılan son anket, merkez sol muhalefeti yüzde 44,9'da, Meloni'nin merkez sağ koalisyonunu ise yüzde 44'te gösterdi; fark hata payı içinde.

Meloni'nin İtalya'nın Kardeşleri partisi yüzde 28,9 ile en büyük tek parti konumunu korurken, katılımcıların yüzde 29'u tercihini belirtmedi.

Pantheon'un temel senaryosu, iktidar koalisyonunun seçimden galip çıkacağı ve bunun da farkın 2027 boyunca dar kalması için ek bir gerekçe olacağı yönünde.

1992'de İtalya'nın kemer sıkmaktan başka seçeneği yoktu. Otuz dört yıl sonra, G7'nin geri kalanına da aynı şeyi yapması söyleniyor; tam da İtalya kendi kemerini gevşetmeye teşvik edilirken.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Fransa yeniden daralmaya giriyor, Avrupa’nın büyümesi yavaşlıyor: Ne kadar kötüleşebilir?

Fransa'nın kamu borcu krizi: Tehlike ne kadar büyük?

Avrupa tahvil faizleri satış dalgası sonrası gevşiyor, ABD konut kredileri Trump döneminde zirvede