Almanya'nın yurt dışına yaptığı çocuk yardımı ödemelerinde en büyük payın Polonya vatandaşlarının çocuklarına ait olduğunu ortaya koyan yeni veriler, bazı siyasetçilerin ülke dışında yaşayan ailelere yönelik ödemelerin sınırlandırılması yönündeki çağrılarını yeniden alevlendirdi.
Almanya'da çalışan veya serbest meslek sahibi olan ebeveynlere Federal Aile Yardımları Dairesi (Familienkasse) tarafından ödenen Kindergeld adlı çocuk yardımı, 2026 yılında çocuk başına aylık 259 euro olarak uygulanıyor. Polonya'daki 800+ aile desteğine benzer nitelik taşıyan bu yardım, Avrupa Birliği kuralları kapsamında aynı tür sosyal yardım olarak değerlendiriliyor. Mevcut ödeme tutarı yaklaşık 1.140 Polonya zlotisine karşılık geliyor.
Sojusz Sahry Wagenknecht (BSW) tarafından Federal İş Ajansı'ndan (Bundesagentur für Arbeit – BA) talep edilen ve ilk olarak Bild gazetesinde yayımlanan verilere göre, 2025 yılı sonu itibarıyla Almanya dışında yaşayan 291 bin 292 çocuk için Kindergeld ödemesi yapıldı.
Federal İş Ajansı verileri, bu sayının son 14 yılda yaklaşık üç katına çıktığını ortaya koyuyor. Buna göre, 2011 yılında Almanya dışında yaşayan 103 bin 559 çocuk için yardım ödenirken, 2015 yılında bu sayı 158 bin 169'a yükseldi.
Yurt dışında yaşayan çocuklar, Almanya'nın çocuk yardımı ödediği toplam 17,6 milyon çocuğun yaklaşık yüzde 1,66'sını oluşturuyor.
Verilere göre, Almanya dışında yaşayan 291 bin 292 çocuktan 112 bin 384'ünün ebeveyni Kindergeld almaya hak kazanan Polonya vatandaşı. Bu rakam, yurt dışında yaşayan çocukların yaklaşık yüzde 39'una karşılık geliyor.
İkinci sırada, ebeveynlerinden biri yurt dışında çalışan aileleri de kapsayabilecek şekilde, Alman vatandaşlarının 36 bin 727 çocuğu bulunuyor. Die Welt gazetesinin aktardığı verilere göre, bu ülkeleri 33 bin 872 çocukla Çekya ve 32 bin 459 çocukla Romanya takip ediyor.
Yurt dışındaki banka hesaplarına yapılan Kindergeld ödemeleri arttı
Alman haber portalı Merkur.de'nin haberine göre, Kindergeld ödemelerinin yurt dışındaki banka hesaplarına aktarılmasında da belirgin bir artış yaşandı.
2025 yılında yurt dışındaki banka hesaplarına yaklaşık 528 milyon euro gönderilirken, bu tutar 2011 yılında yalnızca 45,7 milyon euro seviyesindeydi. Böylece söz konusu dönemde yurt dışına yapılan transferler 11 kattan fazla arttı.
Ancak bu tutarları doğrudan Almanya dışında yaşayan çocuklar için yapılan yardımlarla eş tutmak mümkün değil. Zira yurt dışında yaşayan bir çocuk için ödenen Kindergeld, Almanya'daki bir banka hesabına yatırılabileceği gibi Almanya'da yaşayan çocukların aileleri de ödemelerini yurt dışındaki hesaplar üzerinden alabiliyor.
Ayrıca çocuk yardımının yıllar içinde artırılması da toplam transfer tutarını etkiliyor. Bu nedenle yurt dışındaki banka hesaplarına yapılan ödemelerdeki artış, yardım alan kişi sayısının da aynı oranda yükseldiği şeklinde yorumlanamıyor.
Almanya neden yurt dışında yaşayan çocuklar için yardım ödüyor?
Almanya'nın yurt dışında yaşayan çocuklar için aile yardımı ödemesinin temelinde, Avrupa Birliği'nin sosyal güvenlik sistemlerinin koordinasyonuna ilişkin düzenlemeleri bulunuyor. Bu kurallara göre, çocuk başka bir AB ülkesinde yaşıyor olsa bile aile yardımlarından sorumlu ülke Almanya olabiliyor.
Kindergeld alma hakkı, çocuğun nerede yaşadığına değil, ebeveynin Almanya'da çalışmasına dayanıyor. Bunun en yaygın örneklerinden biri, ebeveynlerden birinin Almanya'da çalışırken ailesinin Polonya gibi başka bir ülkede yaşamaya devam etmesi.
Birden fazla ülkenin aile yardımlarından sorumlu olduğu durumlarda ise öncelik kuralları devreye giriyor. Bu kurallarda ebeveynlerin nerede çalıştığı ve çocuğun hangi ülkede yaşadığı gibi unsurlar dikkate alınıyor. Bazı durumlarda Almanya, yardımın tamamını değil, diğer ülkede ödenen daha düşük tutarla arasındaki farkı karşılıyor.
Dolayısıyla bir çocuğun yurt dışında yaşıyor olması, yapılan yardım ödemesinin haksız olduğu anlamına gelmiyor. Öte yandan istatistikler, sınır ötesi ödemelerde ne sıklıkta usulsüzlük yapıldığına ilişkin de herhangi bir bilgi sunmuyor.
Almanya'da çalışan Polonya vatandaşları da Kindergeld yardımından yararlanabiliyor. Bunun nedeni, Alman çocuk yardımının çocuğun nerede yaşadığına bakılmaksızın ödenebilmesi.
Polonya'da uygulanan 800+ çocuk yardımının alınması da Almanya'dan Kindergeld alma hakkını ortadan kaldırmıyor. Ancak Polonya'dan alınan yardımın Almanya'daki başvuru sırasında beyan edilmesi gerekiyor.
Başvuru, Almanya'da en az dört ay çalıştıktan sonra yapılabiliyor.
Alman siyasetçiler konuyu mercek altına aldı
Alman basınında yer alan haberlere göre, CDU/CSU ve AfD'li siyasetçiler, Alman bütçesinden yurt dışına yapılan aile yardımı ödemelerinden "derin endişe" duyuyor. Söz konusu ödemelerin Almanya'da çalışan ebeveynlerin çocukları için yapıldığını kabul eden siyasetçiler, buna karşın ülkeler arasındaki yaşam maliyeti farklılıklarına dikkat çekiyor.
CDU/CSU'nun Federal Meclis'teki grup başkan yardımcılarından Günter Krings, "Almanya, diğer AB ülkelerine çocuk yardımı aktaran başlıca ülke konumunda" dedi.
Krings, şu ifadeleri kullandı:
"Almanya'daki yaşam maliyeti, çocukların yaşadığı ülkelerdeki yaşam maliyetinden önemli ölçüde daha yüksek. Ancak AB mevzuatı, ebeveynlerin Almanya'da çalışması koşuluyla, yurt dışında yaşayan bir çocuk için de Almanya'da yaşayan bir çocukla aynı miktarda çocuk yardımı ödememizi zorunlu kılıyor. Üstelik bu düzenleme, Almanya'daki yaşam maliyetinin söz konusu ülkelerin birçoğuna kıyasla çok daha yüksek olduğu gerçeğini tamamen göz ardı ediyor. (...) Baba Almanya'da çalışıyor, çocukları Polonya, Romanya veya Çekya'da yaşıyor ve Alman çocuk yardımından yararlanıyor. Oysa ilk çocuk için aylık 259 euro olan mevcut yardım, örneğin Timișoara'daki yaşam maliyetinin oldukça altında kalıyor. Romanya'da yaşam maliyeti ortalama olarak Almanya'dan yaklaşık yüzde 40 daha düşük."
BSW'nin kurucusu Sahra Wagenknecht ise konuyla ilgili en kapsamlı kısıtlamayı savunan isim olarak öne çıkıyor. Wagenknecht, Kindergeld ödemelerinin prensip olarak Almanya dışında yaşayan çocuklar için tamamen durdurulmasını talep ediyor.
Bild gazetesine verdiği röportajda, Almanya'da insanların gıda bankalarına (Tafeln) muhtaç olduğu bir dönemde devletin yurt dışına para aktarmasını eleştiren Wagenknecht, X hesabından yaptığı paylaşımda da şu ifadeleri kullandı:
"Bitterfeld'de insanlar gıda bankalarından yardım alabilmek için kuyrukta beklerken, vergi mükelleflerinin parası Bükreş'e gidiyor. Alman devleti adeta Noel hindisi gibi yolunuyor. Siyasetçiler yeniden Bükreş'ten çok Bitterfeld'i düşünmeli. Almanya'da hiç yaşamayan çocuklar için artık hiçbir yardım ödenmemeli!"
AfD ise Federal Meclis'e sunduğu önergeyle, AB ülkelerinde yaşayan çocuklar için ödenen aile yardımlarının, ilgili ülkelerdeki yaşam maliyetlerine göre belirlenmesini talep etti.
AfD'li Federal Meclis üyesi René Springer, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Çocuk yardımlarının tamamının yurt dışındaki banka hesaplarına aktarılması adil değil. Romanya çocuk başına 58 euro ödeme yaparken biz 250 euro gönderiyoruz. Bu çocukların gerçekten var olup olmadığını bilen var mı? Hiç kimse kontrol etmiyor. Dokuz yıldır bunun mümkün olmadığı söyleniyor. Şimdi konu bir eylem planına girdi ancak bu da bir gün AB'ye konuyu soracağımıza ilişkin muğlak bir vaat olmaktan öteye gitmiyor.
Avrupa Birliği bizim çıkarlarımızı temsil etmeyecek. Bunu kendimiz yapmak zorundayız. İktidara geldiğimizde çocuk yardımlarını düşüreceğiz. AB bunun kabul edilemeyeceğini söyleyip bize dava açsa bile ödemeleri daha düşük tutardan yapmaya devam edeceğiz. Biz, AB'nin en büyük net katkı sağlayan ülkesiyiz. Bu politika, Alman vergi mükelleflerinin çıkarlarını esas alıyor."
AB Adalet Divanı: Yardımların ülkeye göre uyarlanması AB hukukuna aykırı
Bu tür bir düzenlemenin ulusal düzeyde hayata geçirilmesi kolay görünmüyor. AB'nin aile yardımlarının koordinasyonuna ilişkin düzenlemeleri, belirli koşullar altında üye ülkelerin sınır ötesi yardım taleplerini tanımasını zorunlu kılıyor. Dolayısıyla yardımların yurt dışında yaşayan çocuklar için tamamen kaldırılması, AB düzeyinde mevzuat değişikliği yapılmasını gerektiriyor.
Nitekim geçmişte Kindergeld ödemelerinin sınırlandırılmasına yönelik girişimler de gündeme geldi. Birkaç yıl önce Almanya'daki iktidar koalisyonu, yurt dışında yaşayan çocuklar için ödenen Kindergeld tutarını sınırlandırmayı planladığını açıklamıştı. Ancak böyle bir düzenleme, bu tür bir uygulamaya izin vermeyen AB kurallarının değiştirilmesini gerektiriyordu.
Avusturya'nın girişimi bu konuda örnek teşkil ediyor. Viyana yönetimi, 1 Ocak 2019 itibarıyla aile yardımlarını çocukların yaşadığı ülkedeki yaşam maliyetlerine göre uyarlamaya başladı. Ancak AB Adalet Divanı, Haziran 2022'de aldığı kararla bu uygulamanın AB hukukuyla bağdaşmadığına hükmetti.
Mahkeme, söz konusu düzenlemenin nesnel bir gerekçeye dayanmaksızın vatandaşlık temelinde dolaylı ayrımcılığa yol açtığına karar verdi.
Karar, aralarında CDU'lu Avrupa Parlamentosu üyesi Daniel Caspary'nin de bulunduğu bazı siyasetçiler tarafından eleştirildi. Caspary, Kindergeld'in ücretin bir parçası olmadığını, çocukların yaşadıkları yerde desteklenmesini amaçlayan bir devlet sosyal yardımı olduğunu savundu.
AB Adalet Divanı, 2026 yılında da Bavyera'da uygulanan aile yardımının miktarının çocuğun yaşadığı ülkeye göre belirlenmesinin AB hukukuna aykırı olduğuna hükmetti.
Yurt dışındaki çocuklara yapılan harcamalar toplamın yüzde 1'ini oluşturuyor
SPD'li Parsa Marvi ise konuya farklı bir perspektiften yaklaştı. Die Welt gazetesine verdiği röportajda, aile yardımlarında eşit muamelenin AB'de çalışanların serbest dolaşım hakkının önemli unsurlarından biri olduğunu hatırlattı.
Marvi, "Burada çalışan ve toplumumuzun finansmanına katkıda bulunan kişiler, çocuklarının nerede yaşadığı gerekçe gösterilerek ayrımcılığa uğramamalı," dedi.
Sol Parti Federal Meclis Grup Başkan Yardımcısı Janine Wissler ise tartışmanın ekonomik boyutuna dikkat çekerek, "Çocuk yardımlarına yönelik toplam harcamaların yaklaşık yüzde 1'inden söz ediyoruz," ifadelerini kullandı.
Federal İş Ajansı'nın verileri de benzer bir tablo ortaya koyuyor. 2025 yılında toplam 55,32 milyar euro Kindergeld ödemesi yapılırken, yurt dışındaki banka hesaplarına aktarılan 528 milyon euro, toplam harcamaların yaklaşık yüzde 0,95'ine karşılık geldi.