Bize Ulaşın
Reklam

İsrail savaş gölgesinde 25. büyük ekonomi yolunda: Avrupa'ya teknoloji dersi

Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii'nin (IAI) standı, Paris yakınlarındaki Villepinte'de, Eurosatory savunma ve güvenlik fuarında, 15 Haziran 2026 Pazartesi günü görülüyor.
İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii (IAI) standı, Paris yakınlarındaki Villepinte'de Eurosatory savunma ve güvenlik fuarında 15 Haziran 2026 Pazartesi görüldü. -  ©  AP Photo
© AP Photo
By Nela Heidner
Yayınlanma Tarihi ,Son güncelleme
Paylaş Close Button

IMF’ye göre İsrail’in teknoloji odaklı ekonomisi, yıllar süren savaşa rağmen 2026’da İsveç ve İrlanda’yı geçerek dünyanın 25’inci büyük ekonomisi olacak. Avrupalı ve İsrailli politika yapıcılar bu hafta Kudüs’te daha yakın bağları tartışırken, Avrupa onun inovasyon modelinden ne öğrenebilir?

Uluslararası Para Fonu'na (IMF) göre İsrail, yıl sonuna kadar dünyanın 25. büyük ekonomisi olma yolunda ilerliyor. IMF'nin Ekim 2026 görünümünde, İsrail için yaklaşık 747 milyar dolar düzeyinde nominal gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) öngörülüyor. Bu gerçekleşirse İsrail, küresel sıralamada İsveç ve İrlanda'nın önüne geçecek.

REKLAM
REKLAM

Bu veriler, aralarında 200'den fazla Avrupalı konuğun da bulunduğu 700'den fazla katılımcının 22-24 Kasım tarihlerinde düzenlenen ELNET Jerusalem Summit için bir araya geldiği bir döneme denk geliyor. Zirvede İsrail ile Avrupa arasında güvenlik, teknoloji, araştırma ve ticaret alanlarında daha yakın işbirliği gündemin başında yer alıyor.

Süregelen jeopolitik zorluklara rağmen IMF, 2026'da yüzde 4,5'lik ekonomik büyüme öngörüyor. İsrail Merkez Bankası ise daha iyimser; bu yıl için yüzde 5,6 ve 2027 için yüzde 7,5 büyüme tahmin ediyor, ancak bu daha yüksek tahminlere İsrailli şirketlerin yurt dışındaki üretimi de dahil. Bu faaliyetler hariç tutulduğunda merkez bankası, 2026'da yüzde 3,4 ve 2027'de yüzde 5,1'lik iç büyüme bekliyor.

Yine de bu rakamlar, zorlu güvenlik koşullarına rağmen toparlanma ve genişleme potansiyeli yüksek bir ekonomiye işaret ediyor.

İsrail'in ekonomik başarısının arkasındaki itici güç

İsrail'in ekonomik performansının en önemli açıklamalarından biri teknoloji sektörü.

İsrail, birkaç on yıllık süreçte, özellikle siber güvenlik, yapay zeka, yazılım, yarı iletkenler, tıbbi teknoloji ve savunma bağlantılı yenilikler alanlarında güçlü yönlere sahip, son derece bağlantılı bir inovasyon ekosistemi geliştirdi.

İsrail İnovasyon Kurumu'nun (Israel Innovation Authority) 'State of High-Tech 2026' raporuna göre sektör, 2025 yılında İsrail GSYH'sinin yüzde 18,3'ünü ve ülkenin ihracatının yaklaşık yüzde 58'ini oluşturdu.

Bu rakamlar, teknolojinin İsrail ekonomisi için ne kadar önemli hale geldiğini gösteriyor. Yüksek teknoloji şirketleri yalnızca doğrudan ekonomik faaliyet yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda uluslararası yatırımları çekiyor, yüksek nitelikli istihdam oluşturuyor ve İsrailli işletmeleri dünya genelindeki müşteri ve ortaklarla buluşturuyor.

Bu başarıda araştırma ve geliştirme merkezi bir rol oynuyor.

OECD'nin araştırma ve geliştirme istatistiklerine göre İsrail, 2024'te GSYH'sinin yaklaşık yüzde 6,8'ini Ar-Ge'ye ayırdı; bu oran uluslararası alanda en yüksek paylardan biri. Buna karşılık Avrupa Birliği, Eurostat verilerine göre aynı yıl GSYH'sinin yaklaşık yüzde 2,3'ünü Ar-Ge'ye harcadı.

Bu fark, araştırma yoğun sektörlerin İsrail ekonomisindeki olağanüstü önemini yansıtıyor. Aynı zamanda yeniliğe yönelik sürekli yatırımın, bir ülkenin ekonomik gelişiminin ayırt edici bir özelliği haline gelebileceğini gösteriyor.

Araştırma, iş dünyası ve girişimcilik arasında farklı bir ilişki

İsrail'in inovasyon modeli, üniversiteler, özel şirketler, yatırımcılar ve kamu sektörü arasındaki sıkı bağlantılarla karakterize ediliyor.

Bu sistemin önemli unsurlarından biri, teknolojik araştırmaları, erken aşama şirketleri ve endüstriyel yeniliği destekleyen İsrail İnovasyon Kurumu. Kurumun faaliyetleri, şirketlerin yeni teknolojiler geliştirmesine ve bunları ticarileşmeye daha yakın hale getirmesine yardımcı oluyor.

İsrail ayrıca girişimciliğin ve teknolojik denemelerin yerleşik hale geldiği bir iş kültüründen faydalanıyor. Girişim sermayesi yatırımcıları, ticari başarının garanti olmaktan çok uzak olduğu durumlarda bile yenilikçi fikirlere ve gelecek vadeden genç şirketlere finansman sağlayarak önemli bir rol oynuyor. Bu durum, risk almaya ve yenilikçi fikirlere yatırım yapmaya yönelik güçlü bir istekliliği yansıtıyor.

Bir diğer belirleyici özellik ise İsrail şirketlerinin uluslararası yönelimi.

Görece küçük bir iç pazar nedeniyle İsrailli teknoloji şirketleri çoğu zaman daha erken aşamalarda yurt dışına açılmak zorunda kalıyor. Uluslararası müşteriler, yatırımcılar ve ticari ortaklıklar bu nedenle iş stratejilerinin merkezinde yer alıyor.

Amerika Birleşik Devletleri özellikle önemli bir ortak oldu. 1985'te yürürlüğe giren ABD-İsrail Serbest Ticaret Anlaşması, iki ülke arasında daha yakın ticari ilişkiler için bir çerçeve oluşturulmasına yardımcı oldu.

Savaş, savunma harcamaları ve ekonomik dayanıklılık

İsrail'in teknolojik gelişimi, zor bir jeopolitik ortamda gerçekleşti.

Askeri operasyonlar, yedek askerlerin seferber edilmesi, işgücü sıkıntıları ve iş faaliyetlerindeki aksamalar ekonominin üzerinde baskı oluşturdu. Artan savunma harcamaları da kamu maliyesi üzerindeki yükü büyüttü.

Buna karşın İsrail'in teknoloji sektörü, kayda değer bir uluslararası erişim sergilemeye devam etti.

Ülkenin savunma sanayisi de bu tablonun bir parçası. Elbit Systems, Rafael ve Israel Aerospace Industries gibi şirketler, füze savunması, radar, insansız hava araçları ve askeri elektronik gibi alanlarda gelişmiş kabiliyetler geliştirdi.

Savunma odaklı araştırmalar kapsamında geliştirilen uzmanlığın bir kısmı, özellikle siber güvenlik, iletişim ve ileri mühendislik alanlarında sivil sektörlerde de uygulama alanı bulabiliyor.

Ancak askeri harcamaları ekonomik refahla karıştırmamak gerekiyor. Savunma harcamaları önemli maliyetler içeriyor ve uzun vadeli büyümeyi destekleyen eğitim, ulaşım, sağlık ve diğer yatırımlar için ayrılabilecek kaynakları azaltabiliyor.

OECD'nin 'Economic Survey of Israel 2025' raporu, çatışmayla bağlantılı ekonomik zorlukları ve altyapı, beceriler ve verimliliğe yönelik yatırımların korunması gereğini inceliyor.

İsrail'in karşısında hâlâ ekonomik zorluklar var

Güçlü teknoloji sektörüne rağmen İsrail önemli ekonomik zorluklarla karşı karşıya olmaya devam ediyor. IMF, Temmuz 2026 değerlendirmesinde, şekelin değer kazanmasına rağmen enerji fiyatlarındaki artış ve arz sıkıntıları nedeniyle enflasyonun geçici olarak yükselebileceği uyarısında bulundu.

Yüksek savunma harcamaları ve işgücü kıtlığı da dahil olmak üzere süregelen çatışmaların ekonomik sonuçlarının, orta vadede büyüme üzerinde baskı oluşturması bekleniyor.

IMF'ye göre, özellikle aşırı muhafazakâr Yahudi erkekler ile Arap İsrailli kadınlar arasında görece düşük istihdam oranları şeklinde görülen, uzun süredir devam eden işgücü piyasası sorunları da ülkenin orta vadeli ekonomik büyümesini sınırlayabilir.

Avrupa daha küçük bir ekonomiden ne öğrenebilir?

Bununla birlikte İsrail'in deneyimi, özellikle Avrupa Birliği'nin verimliliği artırmaya, yeniliği teşvik etmeye ve küresel teknoloji pazarlarında daha etkili biçimde rekabet etmeye çalıştığı bir dönemde, Avrupalı politika yapıcılar için çeşitli dersler içeriyor.

Avrupa zaten dünya çapında üniversitelere, bilimsel kurumlara, ileri sanayi kollarına ve büyük bir tüketici pazarına sahip. Karşı karşıya olduğu sorun yalnızca yeni fikirler üretmek değil, bu fikirlerin daha fazlasını uluslararası ölçekte büyüyebilen başarılı işletmelere dönüştürmek.

İsrail'in deneyimi, Avrupa'nın yaklaşımını güçlendirebileceği birkaç alanı işaret ediyor.

İlk olarak, yeniliği uzun vadeli bir ekonomik öncelik haline getirmek. Araştırma ve geliştirme, şirketlerden, yatırımcılardan ve hükümetlerden sürekli bir bağlılık gerektiriyor. Kamu desteği, özellikle ticari getirilerin ortaya çıkmasının yıllar alabileceği teknolojilerde özel yatırımı teşvik edebilir.

İkinci olarak, üniversiteler ile şirketler arasındaki işbirliğini güçlendirmek. Bilimsel keşifler, faydalı ürün ve hizmetlere dönüştürüldüğünde daha fazla ekonomik değer yaratıyor. Avrupa, mevcut araştırma ortaklıklarını geliştirebilir, teknoloji transferi düzenlemelerini iyileştirebilir ve girişimcilerin akademik araştırmaları ticarileştirmesini kolaylaştırabilir.

Üçüncü olarak, start-up'ların büyümesini kolaylaştırmak ve risk almaya yönelik istekliliği artırmak. Avrupa'da çok sayıda yenilikçi genç şirket var, ancak gelecek vadeden işletmeler uluslararası genişleme için gerekli finansmana erişmekte zorlanabiliyor. Girişim sermayesine daha iyi erişim, daha bütünleşmiş finansal piyasalar ve yatırımcıların iddialı fikirlere destek verme konusunda daha güçlü bir isteklilik göstermesi, Avrupa şirketlerinin küresel ölçekte rekabet etmesine yardımcı olabilir. İsrail'in girişimcilik kültürü, yenilik sürecinin bir parçası olarak ticari riskleri kabullenmenin önemini ortaya koyuyor.

Dördüncü olarak, stratejik sektörler arasında işbirliğini güçlendirmek. İsrail'in deneyimi, siber güvenlik, yapay zeka, elektronik ve ileri mühendislik alanlarındaki uzmanlığın ekonominin farklı sektörlerine nasıl fayda sağlayabildiğini gösteriyor. Avrupa, uygun güvenlik önlemlerini sürdürürken üniversiteler, sivil şirketler ve stratejik araştırma programları arasında daha yakın işbirliğini teşvik edebilir.

Son olarak, daha güçlü bir uluslararası iş perspektifini teşvik etmek. İsrailli teknoloji şirketleri çoğu zaman daha en baştan küresel pazarları hedefliyor. Avrupalı şirketler, yaklaşık 450 milyon tüketiciye erişim sağlayan AB'nin tek pazarını uluslararası genişleme için bir temel olarak daha etkin kullanabilir. Düzenleyici ve ulusal farklılıklar sürse de daha bütünleşmiş bir pazar, şirketlerin Avrupa genelinde büyümesine ve dünya çapında daha etkili biçimde rekabet etmesine yardımcı olabilir.

Avrupa için mesaj net: ekonomik rekabet gücü yalnızca bir ülkenin pazarının veya sanayi tabanının büyüklüğüne değil, aynı zamanda bilgiyi ticari açıdan başarılı fikirlere dönüştürme kapasitesine de bağlı.

Avrupa, bunu başarmak için gereken bilimsel uzmanlığın, sanayi kapasitesinin ve finansal kaynakların büyük bölümüne zaten sahip. Zorluk, bu güçlü yönleri daha etkili biçimde birbirine bağlamak, büyüme sürecindeki gelecek vadeden şirketleri desteklemek ve yeniliği ekonomik gelişmenin daha güçlü bir itici gücü haline getirmek.

Bu nedenle amaç, Avrupa ekonomilerini özgün kılan özellikleri korurken İsrail'in başarılarından seçici biçimde ders çıkarmak olmalı.

Avrupa-İsrail işbirliği: siyasi zorluklar

ELNET Jerusalem Summit'e katılacağı açıklanan Avrupalı isimler arasında Fransa'nın eski Başbakanı Manuel Valls, İtalya'nın eski Dışişleri Bakanı ve mevcut AB Özel Temsilcisi Luigi Di Maio, Çekya'nın eski Dışişleri Bakanı Jan Lipavský, İsrail'deki Almanya Büyükelçisi Alexander Graf Lambsdorff ve Polonya Senatosu Başkan Yardımcısı Michał Kamiński yer alıyor.

Yunanistan'ı Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakan Yardımcısı Dimitrios Markopoulos temsil ederken, Litvanya parlamentosu İnovasyon Komitesi Başkanı Jekaterina Rojaka da konuşmacılar arasında yer alıyor. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un konferansta bir konuşma yapması planlanıyor.

Daha yakın ilişkileri savunanlar, siber güvenlik, yapay zeka ve ileri teknolojilerdeki İsrail uzmanlığının Avrupa'nın sanayi ve bilimsel kapasitesiyle birleştirilmesinde fırsatlar görüyor.

Ancak bu ekonomik ilişki, siyasi açıdan hassas bir zemin üzerinde şekilleniyor. AB içinde, İsrail ile ilişkilerin geleceği konusunda farklı görüşler bulunuyor; bazı üye devletler ve parlamenterler ticari kısıtlamalar ya da AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın bazı unsurlarının yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulunuyor. Bu öneriler henüz kabul edilmek için yeterli desteği bulamamış olsa da daha yakın ekonomik işbirliğinin etrafındaki siyasi karmaşıklıkları gözler önüne seriyor.

Bununla birlikte İsrail'in ekonomik gelişimi, özellikle teknoloji ve inovasyon alanındaki başarıları, başlı başına önemli bir konu olmaya devam ediyor ve Avrupalı şirketler ile politika yapıcılar için değerli içgörüler sunuyor.

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir