Taşkent’teki Central Eurasia Venture Forum verileri, hükümetler sermayeye erişimi iyileştirip pazar açılımını desteklerken start-up, yapay zekâ ve sınır ötesi yatırımların arttığını gösteriyor.
Orta Asya'nın girişim sermayesi pazarı, RISE Research tarafından hazırlanan ve 200'den fazla girişim ile 40'tan fazla yatırımcı ve piyasa uzmanının katıldığı bir anketi temel alan "Orta Asya'da Start-up'lar ve Girişim Sermayesi 2026" raporuna göre, 2025 yılında yaklaşık 320 milyon ABD doları (295 milyon euro) düzeyine ulaştı.
REKLAM
REKLAM
Bulgular, Orta Avrasya Girişim Forumu (CEVF) 2026 kapsamında Taşkent'te tartışıldı. Forum, Orta Asya, Avrupa, ABD, Güneydoğu Asya ve MENA ülkelerinden yatırımcılar, girişim fonları ve teknoloji şirketleri dahil yaklaşık 800 katılımcıyı bir araya getirdi.
Beş etkinlik boyunca forum, 50 ülkeden 5 binden fazla katılımcıyı ağırladı ve 34 milyon doları (31 milyon euro) aşan anlaşmalara zemin hazırladı.
Orta Asya için ekonomik kalkınma müşaviri Charlie Morris'e göre etkinlik, bölgenin ekonomik yapısındaki daha geniş ölçekli değişimleri yansıtıyor.
"Bu, Orta Asya'da özel sektör öncülüğünde ekonomik büyüme için çok iyi bir işaret; bunun bölgenin geleceği açısından hayati önem taşıdığını biliyoruz," dedi.
Özbekistan ve Kazakistan: Yatırım verileri ve piyasa yapısı
Forumda sunulan veriler, hem Özbekistan'da hem de Kazakistan'da yatırım faaliyetlerinin arttığını gösteriyor.
Özbekistan'da doğrudan yabancı yatırımlar, 2026'nın ilk iki ayında 8,3 milyar dolar (7,6 milyar euro) seviyesine ulaştı. Yıl geneli için hedef 53 milyar dolar (48,7 milyar euro) olarak belirlendi.
Girişim ve girişim sermayesi ekosisteminin toplam değeri, 2024-2025 döneminde 3,9 milyar dolar (3,6 milyar euro) olarak hesaplandı.
Hâlihazırda 750'den fazla girişim faaliyet gösterirken, toplam sermayesi 180 milyon doları (165 milyon euro) aşan 15 girişim sermayesi fonu bulunuyor.
Hükümet planları arasında 2030'a kadar girişim sayısını 5 bine çıkarmak, 200 şirketin uluslararası pazarlara açılmasını desteklemek ve girişim sermayesi yatırımlarının hacmini 2 milyar dolara (1,8 milyar euro) yükseltmek yer alıyor.
Euronews'e konuşan Morris, "Sadece İngiltere'den değil, Avrupa, ABD ve Güneydoğu Asya'dan da giderek daha fazla yatırımcının Orta Asya'ya geldiğini görüyoruz. Bu ortaklıklar ve dünyanın geri kalanıyla kurulan bağlar, bölgenin başarısı için vazgeçilmez," dedi.
Forumda aktarılan verilere göre Kazakistan'da girişim sermayesi yatırımları 209 milyon ABD dolarına (192 milyon euro) ulaştı. Start-up'ların toplam değerlemesi ise 2,16 milyar ABD dolarını (2 milyar euro) aştı.
Yapay zekâ, Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma Bakanlığı'na göre, 2023-2025 döneminde bu faaliyetlerin büyük bir bölümünü oluşturdu.
Yapay zekâ alanındaki girişim sermayesi finansmanı yaklaşık 14 milyon dolardan 73 milyon dolara yükselerek, ülkedeki toplam girişim sermayesi yatırımlarının yarısından fazlasını temsil etti.
Yapay zekâ girişimlerinin çoğu, kurumsal yazılım, endüstriyel otomasyon, pazarlama, eğitim ve sağlık gibi alanlarda uygulamaya dönük iş çözümlerine odaklanıyor.
Forum sırasında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Star Venture programının Orta Asya'daki ilk dönemine seçilen 13 finalisti açıkladı.
Seçilen şirketlerin yedisi Özbekistan'dan: Hyper App, IMAN, OSNOVA, Robosell, Tezbor, UYSOT ve Verifix.
Politika çerçeveleri ve ekosistemin geliştirilmesi
Özbekistan'daki yetkililer, fikir geliştirme, ürün oluşturma, pazara giriş ve ölçek büyütmeyi kapsayan dört aşamalı bir destek sistemi hayata geçiriyor.
Bu çerçeve; hibe programlarını, vergi teşviklerini, eş finansman mekanizmalarını ve ihracat desteklerini içeriyor.
Red Team Accelerator'ın kurucusu ve CEO'su Evgeny Frolov, düzenleyici önlemler ile devlet girişimlerinin gelişimin hızını etkilediğini söyledi.
Frolov, girişimin 2024 Kasım ayı sonunda yayımlanan ve bir start-up ekosisteminin geliştirilmesini öngören bir cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayandığını açıkladı.
"Pek çok yeni fon ortaya çıktı ve hem ekosistemin hem de ülkenin bu hareket ve hedeflere hazır olduğu açık" diyen Frolov, bu yıl yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin ekosistemi ileriye taşıdığını da sözlerine ekledi.
Bölgesel yatırım faaliyeti ve ortaklıklar
Yatırım faaliyetleri Orta Asya içinde giderek daha fazla sınır ötesi iş birliğini içeriyor.
Kazakistan merkezli GWM Capital'in kurucusu Arman Bataev, şirketinin Astana Uluslararası Finans Merkezi'ndeki ortaklarıyla birlikte işlemleri yapılandırmak ve pazara girişleri desteklemek için çalıştığını söyledi.
İlk kez bu foruma katıldığını belirten Bataev, benzer etkinliklerin kendisine değerli bağlantılar kurma imkânı sağladığını vurguladı.
Şirketi, Astana Uluslararası Finans Merkezi'ndeki en büyük danışmanlık şirketlerinden biriyle birlikte çalışarak müşterilerine lisans almaları, işlemlerini yapılandırmaları ve Kazakistan borsalarında menkul kıymet ihraç etmeleri konusunda destek veriyor.
Bataev, bölgesel projelerin yatırım ararken giderek daha fazla kendi sınırlarının ötesine baktığını da sözlerine ekledi.
"Şu anda hem Kazakistan'dan hem de tüm bölgeden birçok proje, Özbekistan'daki yerel fonları aktif biçimde inceliyor" diyen Bataev, IT Park Ventures'ın geçen yıl portföyünde 70-80 civarında proje bulunduğunu hatırlattı.
Hackonnect'in kurucu ortağı Madina Zakirova, özel sermayenin rolünün genişlediğini; geleneksel işletmelerin giderek daha fazla start-up ekosistemine girdiğini söyledi.
"CS Angels Club geçen yılı 300 bin dolar (275 bin euro) tutarında yatırımla kapattı," diyen Zakirova, "Daha önce finansmanın ana kaynağı devlet ya da bankalardı; bu yüzden bu gelişme çok umut verici," ifadelerini kullandı.