Mısır’ın Eni bağlantılı son doğal gaz keşifleri, arama-üretim sektörünün yeniden canlanacağına dair umutları artırdı; ancak analistlere göre ithalat baskısının yakın zamanda hafiflemesi beklenmiyor.
Mısır, son iki ayda, 15 yıldır Batı Çölü'ndeki en büyük keşfiyle taçlanan bir dizi önemli doğalgaz sahası keşfetti; İran savaşının enerji talebini rekor seviyelere taşıması, Kahire'yi yeniden başlıca bir gaz ihracat merkezi rolüne dönmeye hazırlıyor.
REKLAM
REKLAM
“Yeni keşiflerin Mısır'ın zorlayıcı enerji dengesizliklerini hafifletmeye yardımcı olacağını, ancak dönüştürücü bir etki yaratmasının pek olası olmadığını düşünüyorum” dedi Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü gaz araştırmaları başkanı Bill Farren-Price.
“Artan elektrik talebi, muhtemelen yine de yukarı akım tarafındaki kazanımların önüne geçecek. Yine de reformlar, daha fazla uluslararası şirketi çekme ve ülkede hâlihazırda faaliyet gösterenleri canlandırma potansiyeline sahip” diye ekledi.
İki aylık bir süre içinde Mısır, tamamı İtalyan petrol ve gaz devi Eni ile bağlantılı üç önemli gaz keşfini duyurdu. Eni, keşifleri yapan şirketlerde ya operatör ya da kurucu ortak konumunda ve 1954'ten bu yana Mısır'da faaliyet gösteriyor.
Rekor keşifler
Nisan ayında Eni ve BP, Akdeniz açıklarında yaklaşık 2 trilyon fitküp gaz içerdiği tahmin edilen Denise West keşfini açıkladı.
“Sahadaki 2 trilyon fitküp gaz hacmiyle Denise West, Chevron'un 2023'teki Nargis keşfinden bu yana Mısır'daki en büyük doğalgaz keşfi” dedi Wood Mackenzie'nin Kuzey Afrika yukarı akım baş analisti Martijn Murphy.
“Eni tarafından işletilen mevcut altyapıya yakınlığı, hızlandırılmış bir geliştirme için imkân sunuyor.”
Mayıs ayının başında, Eni ve BP'nin ortak girişimi Petrobel tarafından işletilen Nil Deltası'ndaki Batı Abu Madi bölgesinde yer alan Nidoco N-2 keşfi geldi; bu sahadan günde yaklaşık 50 milyon fitküp ek üretim bekleniyor.
Mayıs'ın ilerleyen günlerinde ise Eni ile devlet şirketi EGPC'nin ortak girişimi Agiba Petroleum, Batı Çölü'nde South Bostan-1X keşfini duyurdu. İlk tahminler, sahada 330 milyar fitküp gaz, 10 milyon varil kondensat ve ham petrol ve toplamda yaklaşık 70 milyon varil petrol eşdeğeri rezerv bulunduğuna işaret ediyor.
Murphy, South Bostan'ın Denise West'ten daha küçük olduğunu ancak karadaki Batı Çölü'nde yapılan bir keşif için yine de kayda değer sayıldığını, olgun sahaların mevcut altyapıya yakın, daha düşük maliyetli fırsatlar sunabildiğini söyledi.
“Her iki keşif de zayıflayan yurtiçi gaz üretimini güçlendirecek ve pahalı ithal LNG kargolarına duyulan ihtiyacı azaltacak” dedi.
Üç keşfin de mevcut altyapıya yakın olması, analistlere göre, sahaların daha hızlı ve daha düşük maliyetle üretime alınmasının anahtarı.
Toplu olarak bakıldığında, bunlar, yıllardır gerileyen yurtiçi üretim ve enerji ithalatının Mısır'ın döviz rezervleri üzerindeki baskısını artırmasının ardından sondaj faaliyetlerinde yeniden ivme kazanıldığını gösteriyor.
Hızlı keşifler, yavaş yansıyan etkiler
Mısır açısından zamanlama kritik. Ülke, bir dönem Zohr gibi büyük sahalar ve İdku ile Damietta'daki LNG tesisleri sayesinde bölgesel bir gaz ihracat merkezi olarak görülüyordu.
Ancak azalan üretim ve artan iç tüketim, Kahire'yi, Doğu Akdeniz gazı için geleceğin güzergahı olarak kendini pazarlamayı sürdürmesine rağmen, yeniden LNG ithal etmeye zorladı.
Kahire Amerikan Üniversitesi petrol ve enerji mühendisliği bölümü başkanı Prof. Abdelaziz Khlaifat, söz konusu keşiflerin stratejide bilinçli bir değişime işaret ettiğini, dev bir Zohr sahasının peşinden koşmak yerine mevcut altyapıya yakın, daha hızlı ve daha düşük maliyetli projelere öncelik verildiğini söyledi.
“Bu sahaların hiçbiri Zohr ile aynı ölçeğe ulaşmıyor, ancak birlikte ele alındığında, altyapı odaklı arama, daha hızlı proje geliştirme ve ithalata bağımlılığı azaltma ekseninde şekillenen daha pragmatik bir Mısır stratejisini yansıtıyorlar” dedi.
Murphy ise daha açıksözlüydü. “Arz-talep dengesi, aradaki basit bir açığı aşarak artık koca bir uçuruma dönüştü” dedi. “Mısır'ın gaz ithalatını kayda değer biçimde hafifletmek için gerçekten dönüştürücü ölçekte arama başarıları gerekiyor.”
Sondajı canlandırmak için borçların kapatılması
Bu keşifler bir anda ortaya çıkmadı. Mısır, son bir yıldır yabancı enerji şirketlerine olan borçlarını kapatmaya çalışıyor; yıllardır sessizce yukarı akım faaliyetlerini boğan ödemelerdeki gecikmeleri temizliyor.
Murphy, bu borç ödeme hamlesinin tek tek keşifler kadar önemli olduğunu söyledi. “Biriken borçların azaltılması, Mısır'da arama faaliyetlerinin yeniden ivme kazanmasının en büyük itici güçlerinden biri. Hükümet yıl ortasına kadar temiz bir sayfa açmayı önceliklendirirken, borç bakiyesi kayda değer ölçüde geriledi.”
Khlaifat, bunun işletmeci şirketlerin güveni üzerinde somut bir etkisi olduğunu dile getirdi. “Daha iyi ödeme disiplini ve daha esnek ticari şartlar, Eni, BP ve Shell gibi operatörler arasında güvenin yeniden tesis edilmesine yardımcı oldu.”
İhracat meselesi
Yine de analistler, Mısır'ın LNG ihracat hedeflerinin yalnızca yurtiçi keşiflere bağlı olmayacağı görüşünde. Kahire, İsrail ve Kıbrıs'tan gelebilecek gaz akışlarının Mısır altyapısı ve LNG tesislerine yönlendirilmesiyle bölgesel bir gaz merkezi olarak konumlanmayı sürdürüyor.
Yakın zamanda onaylanan 35 milyar dolarlık (30 milyar avroluk) bir anlaşma, İsrail'in Leviathan sahasından Mısır'a gaz ihracatını 2026'dan 2040'a kadar kapsayacak şekilde artıracak.
İlave boru hattı gazı, Mısır'ın daha pahalı LNG ithalatına bağımlılığını azaltmasına yardımcı olabilir. Ancak yurtiçi arz açığı, düzenli ihracata dönüşün her şeyden önce iç talebin tamamen karşılanmasına bağlı olduğu anlamına geliyor.
Kıbrıs da gazını pazara ulaştırmak için Mısır güzergahına yöneliyor. Nisan ayında Aphrodite sahasındaki ortaklar, gazı Mısır'ın devlet doğalgaz alıcısına satmak üzere 15 yıllık bir anlaşma imzaladı.
Geçen hafta ExxonMobil ve QatarEnergy, Kıbrıs'ın Glaucus ve Pegasus keşiflerinden çıkarılacak gazın mevcut LNG altyapısı üzerinden Mısır'a taşınmasının incelenmesi için ayrı bir anlaşma imzaladı.
“Orta vadede Kıbrıs ve İsrail gazının Mısır'ın LNG ihracatına olan güvenin yeniden tesis edilmesine yardımcı olup olmayacağını görmek en ilginç mesele olacak” dedi Farren-Price.
Ancak üçüncü taraflardan gelen gaz, acil sorunu çözmüyor. “Bunlar, üretime geçtiklerinde Mısır'ın devasa iç piyasası tarafından hızla emilecek, orta ölçekli keşifler” dedi Murphy.
“Mısır bu hedeflerini gerçekleştirecekse, önce yurtiçi talebin karşılanması gerekiyor.”