Elon Musk’ın yapay zekâ ve uzay şirketinin halka arzı, en düşük ücretliler de dahil binlerce SpaceX çalışanını çok daha varlıklı kılabilir.
SpaceX'in uzun zamandır beklenen halka arzına saatler kala, binlerce çalışanın mali kaderi değişmek üzere.
REKLAM
REKLAM
12 Haziran Cuma günü gerçekleşmesi planlanan işlemle birlikte, yalnızca kıdemli mühendisler ve yöneticilerin değil, ücret paketleri kapsamında hisse verilen aşçılar ve kaynakçılar gibi mavi yakalı çalışanların da milyoner olması bekleniyor.
Bu ani servet, ABD'nin en yoksul kentlerinden biri sayılan Teksas'taki Brownsville çevresinde yoğunlaşıyor. SpaceX burada Starbase tesisinde 3 binden fazla kişi istihdam ediyor.
Bu halka arzı, Silikon Vadisi ölçütleriyle bile sıra dışı kılan, hisse senedi hak edişlerinin şirket hiyerarşisinde ne kadar aşağı kademelere kadar inmiş görünmesi.
Bazı tahminlere göre, şirket genelinde yeni milyoner sayısı 4 bine yaklaşabilir. Ancak bu rakamlar bağımsız olarak doğrulanabilmiş değil.
Brownsville merkezli finansal planlamacı Michael Limas, Bloomberg'e şirketin bazı teknik olmayan çalışanlarının da ücret paketleri kapsamında hisse alım opsiyonu kazandığını söyledi.
Limas, “SpaceX, en üstten en alta kadar birçok kademede opsiyon konusunda oldukça cömert davrandı. Bu, bu bölgeye özgü bir durum,” dedi.
Yatırım araştırma platformu Moby'nin aktardığı bir örnek, tabloyu çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Bir kaynakçıya başlangıçta verilen 10 bin dolarlık (8 bin 650 euro) hisse paketi, halka arz öncesinde iddiaya göre bugün yaklaşık 880 bin dolar (762 bin euro) değerine ulaşmış durumda.
Bu bireysel örnekler, çeşitli mecralarda defalarca aktarılan cömert hisse bazlı ücretlendirme tablosunun daha geniş bir resmine işaret ediyor.
Halka arzın kendisi, çoğu şirketin uyguladığı standart 180 günlük bloke süresi yerine kademeli bir kilit açma yapısıyla geliyor.
İzahnameye göre, yapıda birden fazla erken çözülme penceresi bulunuyor. Bunlar arasında, hisse fiyatının art arda on işlem gününün beşinde halka arz fiyatının yüzde 30 üzerine çıkması halinde devreye girecek performansa bağlı bir mekanizma da var. Bu sayede bazı çalışanlar, halka arzdan haftalar sonra yeni servetlerinin bir kısmına erişebilecek.
Brownsville zincirleme etkiler için hazırlanıyor
SpaceX'in bölge üzerindeki etkisi şimdiden dikkat çekici boyutlara ulaştı; halka arzın yaratacağı finansal kazançların bunu daha da büyütmesi bekleniyor.
Resmi verilere göre Brownsville, hane halkı medyan gelirinin ülke ortalamasının yaklaşık üçte bir altında olduğu, ABD'nin ekonomik açıdan en yoksun kentleri arasında uzun süredir yer alıyor.
SpaceX yaklaşık on yıl önce kente geldi ve şehir merkezine yaklaşık 40 kilometre mesafede, Meksika Körfezi kıyısında Starbase fırlatma tesisini kurdu.
O tarihten bu yana yaşanan dönüşüm, başta Kaliforniya olmak üzere ülkenin farklı yerlerinden gelen beyaz yakalı profesyonellerin akınıyla kendini gösterdi. Varlığın belirli bir bölgede yoğunlaşmasıyla sıkça görüldüğü üzere, konut fiyatları da hızla yükseldi.
Bazı emlakçılar ve ekonomistlere göre, geniş Brownsville-Harlingen metropol bölgesinde medyan konut fiyatı 2020'den bu yana yaklaşık yüzde 25 artarak 185 bin dolar (160 bin euro) civarından 233 bin dolara (201 bin euro) çıktı.
Gelirleri görece düşük olan çok sayıda eski sakin, bu baskıyı giderek daha fazla hissediyor.
Birçok çalışan için, kolayca satamadıkları hisselere sahip olmaktan nakde erişebilecek duruma geçmek de kendi içinde sorunlar barındırıyor.
Bloomberg'e konuşan bölgedeki servet yöneticileri, çalışanlar arasında ciddi bir kaygı havası olduğunu aktarıyor; zira pek çoğu bunu kuşaklar boyu sürebilecek bir servet yaratmak için ellerine geçecek tek fırsat olarak görüyor ve zamanlama ile vergi planlamasında yapılacak hataların ağır bedellere yol açabileceğinden endişe ediyor.
Bölgede 100'den fazla SpaceX çalışanı, danışmanlık şirketi Choreo ile toplu şekilde pazarlık yapabilmek için güçlerini birleştirdi. Masaya 1 ila 5 milyar dolar (865 milyon ila 4,33 milyar euro) arasında potansiyel varlık koymaları, daha düşük yönetim ücretleri elde etmelerine yardımcı oldu.
Bölgenin altıncı kuşak sakini olan Brownsville Belediye Başkanı John Cowen ise dönüşümü olumlu bir çerçeveye oturtmaya çalışıyor ve ABD medyasına, kentin yatırım yapılacak bir yer olarak anılmasının Brownsville için son derece faydalı olduğunu savunuyor.
SpaceX'in kendisinin ötesinde, şirketin bıraktığı izden başka sanayi projeleri de doğdu; bunlar arasında Brownsville Limanı yakınlarında bir sıvılaştırılmış doğal gaz ihracat terminalinin inşası da yer alıyor.
Mart ayında, ABD Başkanı Donald Trump da limanda 300 milyar dolar (260 milyar euro) bütçeli bir petrol rafinerisi kurulacağını duyurdu; söz konusu tesisin yaklaşık 500 tam zamanlı iş yaratabileceği belirtiliyor.
Halka arzın vaatlerini nihayetinde yerine getirip getirmeyeceği ve getirirse de meyvelerinin, bugüne dek refahtan çok zorlukla tanınmış bir kente ne kadar adil biçimde yayılacağı ise zamanla ortaya çıkacak.