Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier’in, yatırımcılar ve yabancı heyetleri ağırlayan Taşkent’e gitmesi bekleniyor; gündem Avrupa bağlantıları, ABD iş çevreleri, yapay zekâ ve uzun vadeli yatırım.
Beşinci Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu'nun (TIIF) yatırım oturumları, iş görüşmeleri ve ekonomik diplomasiden oluşan bir haftalık programla başlamasıyla, yabancı liderler, yatırımcılar, şirket yöneticileri ve uluslararası finans kuruluşları Özbekistan'ın başkentinde bir araya geldi.
REKLAM
REKLAM
İlk günkü oturumlarda yatırımlardan ve altyapıdan teknolojiye, yapay zekâya ve finansmana erişime uzanan başlıklar ele alındı.
Forum, Taşkent'te diplomatik temasların yoğunlaştığı daha geniş bir haftanın parçası olarak düzenleniyor. Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier'in, ticaret, sanayi işbirliği, yeşil teknolojiler, ulaşım ve lojistiğe odaklanan resmî bir ziyaret için çarşamba günü kente gelmesi bekleniyor.
Forum programının yanı sıra Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev, kente gelen liderler ve iş heyetleriyle bir dizi ikili görüşme gerçekleştirdi.
Arnavutluk Avrupa bağlantılarını öne çıkarıyor
En dikkat çeken temaslardan biri, Özbekistan ile Arnavutluk arasında yapılan ilk zirve oldu.
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ile Arnavutluk Cumhurbaşkanı Bajram Begaj, ticaret, yatırım, yeşil enerji, dijital teknolojiler, turizm ve tarım alanlarında işbirliğinin genişletilmesini ele aldı.
Özellikle, Arnavutluk'un Dıraç (Durrës) Limanı'nın Güney Avrupa ve Akdeniz pazarlarına yönelik Özbekistan ihracatı için bir lojistik merkez olarak kullanılma olasılığına odaklanıldı.
Taraflar, ekonomik ve yatırım alanındaki işbirliğini ilerletmeyi amaçlayan bir hükümetlerarası komisyon kurulması konusunda da mutabık kaldı.
ABD'li şirketlerin varlığı artıyor
Açılış gününün öne çıkan etkinliklerinden biri Amerika-Özbekistan İş Forumu oldu.
Yatırım Bakanı Laziz Kudratov, katılımcılara hitaben “Bugün Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu'nda 193 Amerikan şirketi temsil ediliyor. Bu, Amerikan iş dünyasının Özbekistan'ı yalnızca bir pazar değil, aynı zamanda uzun vadeli bir yatırım ortağı olarak gördüğünü gösteriyor” dedi.
Forum, Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev'in Boeing, Visa, JP Morgan, Meta, Air Products ve Franklin Templeton gibi büyük Amerikan şirketleri ile finans kuruluşlarının üst düzey yöneticileriyle yaptığı yuvarlak masa toplantısının ardından düzenlendi.
Görüşmelerde kritik mineraller, enerji, yapay zekâ, dijital teknolojiler ve sanayi gelişimine ilişkin projeler ele alındı.
ABD İhracat-İthalat Bankası ve ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu ile yapılan ayrı görüşmelerde ise altyapı, enerji modernizasyonu ve veri merkezleri ile lojistik tesisler de dâhil olmak üzere teknoloji projelerinin finansmanı masaya yatırıldı.
Görüşmeler, Özbek ve Amerikalı ortaklar arasında işbirliği anlaşmalarının imzalanmasıyla tamamlandı.
Yatırım kararlarını şekillendiren başlıklar
İkili temaslar ve iş dünyasıyla yapılan yuvarlak masa toplantılarının ötesinde, forumun ilk günü uluslararası piyasalarda yatırım kararlarını şu sıralar etkileyen pek çok konuya ışık tuttu.
Çok sayıda oturumda ülkelerin uzun vadeli özel sermayeyi nasıl çekebileceği, kurumsal yönetimi nasıl iyileştirebileceği ve yatırımcı güvenini nasıl güçlendirebileceği tartışıldı. Katılımcılar, büyük ölçekli altyapı ve sanayi projelerine yatırım çekilmesinde siyasi riskin, karma finansman modellerinin ve ihracat kredi ajanslarının rolünü ele aldı.
Diğer oturumlarda ise serbest ve özel ekonomik bölgelerin geleceği, sorumlu iş yapma standartları ve çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) ilkelerinin uluslararası yatırımcı çekmedeki artan önemi değerlendirildi. Konuşmacılar, sermayeye erişimin giderek yalnızca büyüme beklentilerine değil, aynı zamanda şeffaflığa, hesap verebilirliğe ve öngörülebilir düzenlemelere bağlı hâle geldiğini vurguladı.
Program aynı zamanda daha geniş ekonomik eğilimleri de yansıttı. Oturumlarda İslami finansın yaygınlaşması, şehirler arasında yatırım ve yetenek çekme yarışı ile kadınların sahip olduğu işletmelerin ekonomik büyümeyi desteklemedeki rolü ele alındı. Katılımcılar, Özbekistan'da girişimcilerin yaklaşık yüzde 40'ını kadınların oluşturmasına rağmen toplam kredilerin sadece yüzde 14'ünü alabildiklerine dikkat çekerek, forumda üzerinde durulan finansman açıklarından birine işaret etti.
Yapay zekâ hedefleri ve yatırım öncelikleri
İkili görüşmelerde gündeme gelen yapay zekâ, enerji, altyapı ve finansmana erişim gibi başlıklar, forum programının geneline de damgasını vurdu.
Euronews'e konuşan Dijital Teknolojiler Bakanı Şerzod Şermatov, Özbekistan'ın artan yenilenebilir enerji kapasitesini dijital altyapı ve veri merkezlerine yönelik yatırımlarla birlikte geliştirmeyi hedeflediğini söyledi.
_"_Yapay zekâ için işlem gücüne, işlem gücü için de enerjiye ihtiyaç var" dedi.
“Enerjiyi ham şekilde ihraç etmek yerine, yapay zekâ veri merkezi hizmetleri şeklinde ihraç etmek istiyoruz” diye konuştu.
Benzer temalar, teknoloji, sanayi gelişimi ve gelecekteki büyümeyi destekleyecek altyapıya ilişkin tartışmalarda da öne çıktı.
Sermaye piyasaları gün boyunca bir diğer tekrar eden gündem başlığıydı.
Franklin Templeton Orta Asya CEO'su Marius Dan, Euronews'e “Yatırımcılar ülkenin sermaye piyasalarına katılmaya son derece istekli” dedi.
Dan, ülke ekonomik reformlarını sürdürürken uluslararası yatırımcıların Özbekistan'daki fırsatlara giderek daha fazla ilgi gösterdiğini belirtti.
Birçok katılımcı, uzun vadeli sermaye çekmek için yalnızca yatırım fırsatlarının yeterli olmadığını savundu.
“Güven olmalı” diyen Asya Kalkınma Bankası Özbekistan Ülke Direktörü Kanokpan Lao-Araya, yatırımcıların uzun vadeli taahhütlerde bulunurken hâlâ siyasi istikrar, hukuki öngörülebilirlik ve öngörülebilir iş ortamı aradıklarını vurguladı.
Açılış günü, büyük ölçüde, Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in hükümetin ekonomik önceliklerini açıklamasının beklendiği çarşamba günkü genel oturum öncesinde tartışma ve temaslar için bir platform işlevi gördü.
Önümüzdeki günler, bu görüşmelerin yatırım anlaşmalarına ve yeni iş projelerine dönüşüp dönüşmeyeceğine dair daha net bir tablo ortaya koyacak.