Portekiz son 5 yılda 725 ultra zengini çekti: Kimler ve neden geldiler?

Portekiz'de bugün, beş yıl öncesine göre 725 ultra zengin daha var. Peki bu insanlar kim? Servetleri nereden geliyor? Ve neden yaşam ve yatırım için hâlâ Portekiz'i tercih ediyorlar?

REKLAM

REKLAM

Bu yıl nisan ayında yayımlanan Britanyalı Knight Frank şirketinin Prime International Residential Index (PIRI) adlı Uluslararası Konut Endeksi, ultra zenginlerin, yani yaklaşık 25 milyon eurodan fazla net servete sahip bireylerin (ultra high net worth individuals, İngilizce kısaltmasıyla UHNWI) sayısının Portekiz'de son beş yılda neredeyse yüzde 50 arttığını ortaya koydu. 2021'de ülkede 1.462 ultra zengin vardı. Şirketin tahminlerine göre bu sayı 2026'da 2.187'ye yükselecek.

Bu ultra zenginlerin önemli bir bölümünün, çeşitli nedenlerle Portekiz'i yaşamak veya yatırım yapmak için seçen yabancılardan oluştuğu genel kabul görüyor.

Yaşam kalitesi, iklim, güvenlik ve yaşam tarzının yanı sıra Portekiz son yıllarda, golden visa olarak bilinen oturum vizeleri ve Olağan Olmayan Yerleşik (RNH) rejimi gibi vergi teşvikleri sayesinde de cazip hale gelmişti.

2009'da yürürlüğe giren RNH rejimi, nitelikli yabancı profesyonelleri ve emeklileri ülkeye çekmek için 10 yıllık vergi avantajları sağlıyordu. Bugün ise yalnızca belirli bilimsel ve yüksek nitelikli faaliyetlere uygulanıyor.

Golden Visa programında ise gayrimenkul satın alımı artık oturma izni almak için geçerli bir yol değil.

Knight Frank'in çalışmasına göre bu değişiklikler uluslararası talebi bir miktar zayıflatabilir, ancak tamamen ortadan kaldırmıyor.

Ultra zenginler sadece yabancılardan oluşmuyor

Net serveti 25 milyon euronun üzerinde olan kişiler arasında (orijinal raporda 30 milyon dolar) çok sayıda Portekizli de var; bunların çoğu iş insanı.

“Bu düzeyde servete sahip bir kişinin başlıca kaygıları servetin korunması, vergi yükü ve miras planlamasıdır” diye Euronews'e açıklıyor Banco Carregosa'nın Özel Bankacılık bölüm koordinatörü Helena Seruca.

Banco Carregosa, yüksek servete sahip müşterilere odaklanan bir Portekiz servet yönetimi (wealth management) kurumudur. Öne çıkan müşteri profili; ayakkabı, tekstil, cam, plastik, ahşap gibi sanayi kollarının yanı sıra yeni teknolojiler ve hizmet sektörleriyle bağlantılı, ülkenin kuzey ve merkezinde faaliyet gösteren Portekizli iş insanıdır.

Son beş yılda UHNWI sayısındaki artış Helena Seruca'yı şaşırtmıyor; yeni servet yaratımında belirleyici anın pandemi sonrası dönem olduğunu vurguluyor. “Özellikle Covid sonrasından bu yana, şirket satışları sayesinde bu müşterilerin servetlerinde belirgin bir artış gözlemledik” diyor.

Euronews'e verdiği demeçte kurumun Özel Bankacılık bölüm koordinatörü, şirketlere yoğun biçimde giren risk sermayesi fonlarının pek çok iş insanının eline son derece büyük nakit tutarları geçmesini sağladığını anlatıyor.

“O iş insanı bir anda 100 milyon euro aldı”

Borsada işlem görmeyen şirketlere orta ve uzun vadede değerini artırmak amacıyla yatırım yapan özel sermaye fonları (private equity), son yıllarda Portekiz piyasasında güçlü bir ağırlık kazandı ve ülkedeki ultra zengin sayısının artmasına katkıda bulundu.

Birçok şirket sahibi, işlerini büyütmek veya öz sermayeye başvurmadan yeni pazarlara girmek için hisselerini satıyor.

“Private equity işi, özünde, bir risk sermayesi fonu aracılığıyla bir şirkete ortak olmaktan ibarettir; fon yönetimde söz sahibi olabilir de olmayabilir de. Her şey, alınan payın büyüklüğüne ve yatırımcının hedeflerine bağlıdır” diye açıklıyor aynı bankanın Özel Bankacılık direktörü Bruno Minoya Perez.

Şirket sahiplerinin yaşlanması da bu tür işlemleri, şirketlerin tamamen satılmasını içeren operasyonlar dahil, tetikliyor. “50’li, 60’lı yaşlarında olup artık işin başında kalmak istemeyen ya da çok cazip teklifler alıp satışa yönelen insanlar var. Son beş yılda bu türden pek çok işlem yapıldı” diyor.

Örnek olarak Bruno Perez, Portekiz'deki varlığını güçlendirmek isteyen büyük bir Fransız grup tarafından satın alınan, ülkenin orta bölgesinde faaliyet gösteren bir fırıncılık şirketini anıyor. “O iş insanı bir anda 100 milyon euro aldı” diyerek, tek bir işlemin bile birini ultra zenginler listesine sokmaya yetebileceğini gözler önüne seriyor.

Bruno Perez, pazar payını büyütmek isteyen büyük grupların daha küçük oyuncuları satın aldığı cenaze hizmetleri ve hukuk büroları gibi sektörlerde de benzer süreçler yaşandığını vurguluyor.

Helena Seruca ayrıca pandemi döneminde uzaktan çalışmanın yaygınlaşmasıyla sayıları artan “dijital göçebelerin” hareketliliğine dikkat çekiyor.

“Uzaktan çalışmak için Portekiz'e gelen çok sayıda yabancı oldu ve ülkeyi sevdikleri için sonunda burada yerleştiler. Bunlar da finansal imkânları olan, girişimci ruhlu insanlar ve zamanla yeni işler kuruyorlar” diye anlatıyor.

Dijital göçebelerin gelişine ek olarak Helena Seruca, stratejik sektörlerde yabancı yatırımların artan ağırlığını vurguluyor. “Portekiz'de özellikle gayrimenkul ve turizm alanlarında kayda değer yatırımlar yapan çok sayıda yabancının varlığı hissediliyor” diye tamamlıyor.

Banco Carregosa'nın Özel Bankacılık direktörü, tipik müşterisi olmasa da Portekiz'de yaşayan ve servetinin merkezi burada olan iş insanlarının da gayrimenkule yatırım yapmak için kendilerine geldiğini söylüyor. “İsrailli ve Türk müşteriler Portekiz'de yatırım yaptıklarında çoğunlukla kendi ülkelerinde gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren kişiler oluyor. Portekiz'e, özellikle Lizbon ve Porto gibi şehirlerde, iyi fiyatlarla satın alıp yenileyebilecekleri gayrimenkul fırsatları buldukları için geliyorlar” diye açıklıyor.

Bu ultra zenginlerden bazıları Portekiz'de tam zamanlı ya da yılın belli dönemlerinde ikamet ediyor, bazıları ise yalnızca yatırım yapmayı tercih ediyor.

Bruno Perez, yaşam tarzı ve golf gibi boş zaman aktiviteleri sayesinde ülkenin gayrimenkul yatırımı için cazip bir destinasyon olduğunun altını çiziyor. “Çok zengin insanlar Portekiz'e sık sık yalnızca hafta sonu için geliyor; özellikle Cascais, Comporta ve Algarve gibi bölgelerde golf oynamak için. Bazıları özel jetle geliyor, birkaç gün geçirip deneyimi seviyor ve sonunda burada ev satın alıyor” diyor.

Verilen örneklerden biri, Haziran 2023'te açılan ve David McLay-Kidd'in Avrupa kıtasındaki ilk sahası olan “Terras da Comporta” (The Dunas Course) golf sahasıydı; saha, aralarında “Dünyanın En İyi Yeni Golf Sahası” ve “Avrupa'nın En İyi Yeni Golf Sahası” unvanlarının da bulunduğu ödüllere layık görüldü.

Proje, arsa ve lüks konutlara uluslararası alıcıları çeken, bölgedeki gayrimenkul değer artışının “motoru” haline geldi.

Portekiz'de lüks konut yatırımı büyüyor

Lüks konutlarda yaklaşık 50 ülkede faaliyet gösteren Christie’s International Real Estate ağının en son küresel araştırması da Portekiz'in uluslararası lüks gayrimenkul pazarında öne çıkan bir konuma sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Portekiz'deki Porta da Frente Christie’s'in CEO'su João Cília, Euronews'e yaptığı açıklamada lüks pazarının, hem birinci konut hem de yazlık veya servet çeşitlendirme amacıyla yüksek servete sahip yatırımcıları cezbettiğini ve talebin segmentlere göre farklılık gösterdiğini söylüyor.

Gayrimenkulde üst segment ile ultra lüks segment ayrılıyor: üst segmentte başlangıç düzeyindeki bir dairenin metrekare fiyatı yaklaşık 6.494 euro iken, pazarın yalnızca yüzde 2'sini oluşturan lüks segmentte fiyatlar metrekarede 11 bin euro civarında.

Ultralüks segmenti, Cascais, Lizbon şehir merkezi, Comporta ve “Algarve'nin altın üçgeni” olarak bilinen Vilamoura, Vale do Lobo ve Quinta do Lago gibi seçkin lokasyonlarla tanımlanıyor.

Üst segmentte ise daha fazla arz var; daha kompakt alanlara sahip modern konutlar bulunuyor ve bunlar mutlaka ultra zenginler tarafından satın alınmıyor.

“Lizbon çevresindeki Miraflores, Alta de Lisboa veya Belas Clube de Campo gibi bölgelerde ya da güney yakadaki Alcochete ve Aroeira'da yer alan, spor salonu ve havuzlu yeni projeler genellikle Portekizli müşteriler tarafından satın alınıyor.”

“Üst segment giriş seviyesinden söz ediyorsak, şu anda müşterilerin %95'i Portekizli. Ama yalnızca lüks ve ultralüks segmentine bakarsak, muhtemelen müşterilerin yaklaşık %65'i yabancı” diyor ve bunların çoğunun Amerikalı ve Brezilyalı olduğunu ekliyor.

Ultralüks konut pazarında Portekizlilerin payı daha düşük, yaklaşık %35 ve bunlar esas olarak 10 ila 15 yıllık geçmişi ve kayda değer net kârı olan orta ölçekli şirketlerin sahipleri. João Cília, “futbolcu topluluğunun” da bu dilim içinde yer alabildiğini söylüyor.

João Cília'ya göre, birçok yabancı alıcı Portekiz'i artık sadece yaşanacak bir yer olarak değil, aynı zamanda yatırım destinasyonu olarak görüyor. “Bu insanlar Portekiz'e giderek daha fazla bağlanıyor ve burada yalnızca konutlarının ötesine geçen yatırımlar yapmaya başlıyor. Bu son derece önemli, çünkü ülkede kayda değer bir servet biriktirmeye başlıyorlar ve bu da doğal olarak Portekiz'e bağlılıklarını artırıyor” diyor.

João Cília, RNH rejiminin sona ermesinin beklenen ölçüde olumsuz etki yaratmadığını da belirtiyor. “Portekiz artık geçmişe kıyasla vergi açısından o kadar avantajlı olmasa da, başka Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında hâlâ insanları buraya çekmeyi başarıyoruz” diye konuşuyor.

Portekiz, “branded residences” segmentinde Avrupa lideri

Portekiz'de büyüyen bir diğer segment de “branded residences” olarak adlandırılan ve otel markalarına bağlı konut birimlerini ifade eden model, diye açıklıyor.

Rapora göre Portekiz, yaklaşık 1.200 birimle Avrupa'da bu segmentin lideri konumunda; bu birimler lüks pazarın %30 ila %50'sini oluşturuyor.

João Cília, bu ürünün çoğunlukla uzun süreli yurt dışı konaklamaları seven yabancı müşterileri cezbettiğini anlatıyor: “Bu seçenek, müşterilerin dairelerine geldiklerinde otelle bağlantılı tüm hizmetlerden yararlanmasını, ayrıldıklarında ise zahmete girmeden, gelire dönüşebilecek şekilde konutlarını otel işletmesine devretmelerini sağlıyor” diyor.

Lizbon ve Cascais, Avrupa bağlamında öne çıkıyor

Lüks konutlar UHNWI alıcıları cezbediyor ve Lizbon ile Cascais bugün Avrupa ölçeğinde rekabet edebilen bir üst pazar dilimine sahip.

Christie’s ağının güncel verilerine göre Lizbon ve Cascais, Avrupa'da incelenen lüks konut stokunun %26'sından fazlasını temsil ediyor. Cascais, şu anda ağ içinde Avrupa'nın en güçlü ikinci pazarı; Londra ve Madrid'in önünde.

Örnek olarak, Cascais'in Guia semtinde bulunan, 1.198 m² brüt özel alana sahip dokuz odalı bu villa 20,4 milyon euroya satışta ve Madrid'deki pazar tavanının üzerine çıkıyor.

Orta Doğu'daki çatışma Portekiz'e yatırımcı çekiyor

João Cília'nın işaret ettiği en hızlı yükselen pazar Orta Doğu, özellikle de ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın ardından Portekiz'i potansiyel yatırım destinasyonu olarak görmeye başlayan Katar.

“Şu anda daha güvenli yatırım alternatifleri arıyorlar ve dünyada istikrarsızlık arttıkça bu pazar daha da önem kazanıyor; çünkü burası avro bölgesinde, siyasi açıdan istikrarlı, Avrupa Birliği içinde yer alan ve daha kırılgan piyasalara göre mükemmel bir alternatif” diye açıklıyor.

Bununla birlikte, önümüzdeki yıllarda Portekiz'e daha fazla ultra zenginin geleceği ve pazarın büyüyeceği öngörülse de, CEO bu kadar dar bir pazarda arzın sınırlı olmasından endişeli. “Bu tür insanlar, bambaşka standartlarda inşa edilmiş, çok ayrıcalıklı bölgelerde yer alan konutlar istiyor ve Portekiz de öyle çok büyük bir ülke değil” diyor.

Gelecek ne gösteriyor?

2025 Prime International Residential Index, Portekiz'deki UHNWI sayısının daha da artacağını ve 2031'de 2.452 ultra zengine ulaşacağını öngörüyor.

Rapora göre, birden fazla ülkede, sabit ikametgâh olmadan yaşamayı tercih eden ve sürekli yer değiştiren bu ultra zenginlerin, yani “dip-in, dip-out lifestyle” olarak tanımlanan hayat tarzının, büyümede payı var.

Ayrıca Banco Carregosa yetkililerine göre bugün yatırım araçlarına erişim geçmişe kıyasla çok daha kolay. Eskiden yalnızca çok zengin veya profesyonel yatırımcıların ulaşabildiği özel sermaye fonları ve hisse senetleri gibi ürünler, artık cep telefonu üzerinden neredeyse herkesin kullanımına açık.

Özel Bankacılık direktörü Bruno Perez, “Eskiden birinin borsadan para kazanması için mutlaka bir aracı kurumu olması gerekirdi; şimdi ise her şey telefon mesafesinde. Herkes Apple, Meta, Nvidia hissesi ya da bir hisse senedi endeksini izleyen ETF satın alabiliyor” diye örnek veriyor.

Portekiz'deki ultra zengin sayısındaki artış; ülkenin yaşam kalitesi ve istikrarından küresel servetin artan hareketliliğine kadar iç ve dış çok sayıda etkenin birleşimiyle açıklanıyor. Vergi politikaları cazibe gücünün bir kısmını yitirmiş olsa da, Portekiz, küresel yatırım ve lüks gayrimenkul haritasında hâlâ önemli bir destinasyon olarak konumlanmaya devam ediyor.