Nakit kullanımı azalırken ve nakdin dijital euroyla değiştirildiği inancı güçlenirken, Avrupa Merkez Bankası yeni banknotlarla şu mesajı veriyor: Nakit hayatımızdan çıkmayacak.
Avro makyaj tazeliyor. Soyut motiflerin yerini tanıdık imgelerin alması, daha sıkı güvenlik özellikleri ve vatandaşlara daha yakın hissettirecek şekilde tasarlanmış bir tasarım; işte yeni avro banknotlarının ayırt edici özellikleri.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Merkez Bankası (ECB), Temmuz ayında, halihazırda dolaşımda olanlardan net biçimde kopan yeni banknot tasarıları sundu. ECB, Avrupalıların cüzdanlarında ilk kez bu kadar belirgin bir kopuşa imza atmış oluyor.
"Avro banknotlarının ilk kapsamlı görsel yenileme sürecindeyiz; yeni temalar, motifler ve tasarımlarla gelecekteki banknotları Avrupalılara daha da yakınlaştırmayı hedefliyoruz" dedi ECB Banknotlar Direktörü Doris Schneeberger Euronews'e.
Sunulan finalist tasarımlar arasında iki ana tema öne çıktı: Avrupa kültürü ve doğanın zenginliği.
İlk seçenekte ECB, sanat, müzik, bilim ve edebiyat tarihine damga vurmuş isimlerin betimlenmesini öneriyor. Diğerinde ise nehirler ve kuşlar yer alıyor.
Banka, nihai seçeneği vatandaşların belirlemesine olanak tanımak için bir kamuoyu yoklaması (kaynak İngilizce) başlattı. Ancak yeni banknotların dolaşıma girmesi birkaç yılı bulacak. Bankacılık sektöründen bir kaynak Euronews'e, yeni banknotların tedavüle girişinin 2029'a kadar sarkabileceğini söyledi.
Schneeberger, anketin şimdiden "milyonlarca Avrupalıdan" yanıt aldığını Euronews'e aktardı. Kazanan tasarım Aralık 2026'da açıklanacak.
Nakit ortadan kalkacak mı?
"Yakın zamanda yıkılması planlanan bir evi kimse tadilat yaptırmaz" diyen Schneeberger, yeni banknot tasarımlarına paralel bir örnek verdi.
Ödemelerin giderek daha çok nakitsiz yapılmasıyla birlikte ECB, banknotların vatandaşların erişebildiği başlıca "kamusal para" biçimi olarak rolünü pekiştirmeye çalışıyor.
Kamusal para, merkez bankası tarafından ihraç edilen parayı ifade eder: halka yönelik banknot ve madeni para gibi fiziksel nakit ile bankalar için merkez bankasında tutulan ticari banka rezervleri. "Kamusal" olarak adlandırılmasının nedeni, kamu otoritesi tarafından yaratılması ve onun güvencesi altında olmasıdır.
Özel para ise ticari bankalar tarafından yaratılır ve ağırlıklı olarak vadesiz ve tasarruf hesaplarındaki mevduat şeklini alır; havale, EFT ve kartlı ödemeler gibi günlük işlemlerde kullanılan paranın büyük bölümünü bunlar oluşturur.
ECB, 2029'dan itibaren kullanıma sunulması öngörülen, kamu parasına dayalı yeni bir elektronik ödeme aracı olan dijital avronun devreye girmesiyle birlikte, nakdin bu yeni dijital para birimi lehine ortadan kalkacağı yönünde yayılan yanlış iddiaların da önüne geçmek istiyor.
"İster nakitle ister dijital avroyla olsun, kamu parasını kullanarak ödeme yapmanın her zaman bir seçenek olarak kalmasını sağlamaya kararlıyız. Dijital avro, nakdi tamamlayacak, onun yerine geçmeyecek. Tüm Avrupalılar, nakit, dijital avro ya da başka bir ödeme aracıyla ödeme yapma özgürlüğüne sahip olmaya devam edecek" dedi Schneeberger Euronews'e.
Şimdiye kadar yalnızca bir kez yenilendi
Avro banknotları, ortak para biriminin doğuşundan bu yana yalnızca bir kez değişti; genel tasarım ise büyük ölçüde aynı kaldı.
"2002'de ilk kez dolaşıma girdiklerinden bu yana avro banknotlarının taşıdığı tema, pencereler, kapılar ve köprülerle sembolleştirilen 'Çağlar ve üsluplar'dı. 2013-2019 yılları arasında tedavüle verilen Avrupa serisiyle tasarım yenilense de genel görsel yaklaşım benzer kaldı" dedi Schneeberger.
Schneeberger, mevcut avro banknotlarının gerçekte var olmayan soyut anıtları tasvir ettiğini anlattı. Yeniden tasarımın amacı, her yaştan Avrupalının kendini yakın hissedebileceği ve kullanmaktan gurur duyacağı banknotlar yaratmak.
ECB Banknotlar Direktörü sözlerini şöyle tamamladı: 'Tasarım önerileriyle artık banknotları gerçek insanlar, gerçek kuşlar ve gerçek binalar kullanarak insanlara daha yakın hale getirme fırsatına sahibiz.'