Gösterge niteliğindeki Hollanda TTF doğal gaz fiyatı, Pazartesi günü megavatsaat başına 70 euronun üzerine çıktı; ABD-İran gerilimi Basra Körfezi’nden LNG ihracatında yeni gecikme endişelerini artırdı.
Avrupa'nın referans noktası olan Hollanda TTF doğal gaz fiyatı, Körfez'den gelen LNG arzına ilişkin belirsizliğin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmasıyla pazartesi günü megavatsaat başına 70 euronun üzerine çıktı.
REKLAM
REKLAM
Pazar günü ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yakınındaki İran roket rampalarını vurdu; İran ise Ürdün'deki ABD kuvvetlerine füze atarak misilleme yaptı. Bu tırmanma, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normalde geçtiği Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı kalması nedeniyle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatında yeni kesintiler yaşanması riskini artırıyor.
Bu kesinti, Avrupa'nın kış öncesi gaz depolama tesislerini yeniden doldurmak için LNG sevkiyatlarına kritik ölçüde ihtiyaç duyduğu bir döneme denk geliyor.
Gas Infrastructure Europe (GIE) verilerine göre AB'nin gaz depoları yüzde 64,7 doluluk oranına sahipti; bu da stokların yılın bu dönemine ait tarihsel seviyelerin altında kaldığı anlamına geliyor.
Yüksek piyasa fiyatları pek çok ülkede dolum sürecini yavaşlatarak, Hollanda ve Almanya'nın sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 70'lik gaz depolama hedeflerine 1 Kasım son tarihine kadar ulaşamayabileceği endişesini doğurdu.
Bunun nedeni, mevcut fiyatlarla kış fiyatları arasındaki farkın çoğu zaman gaz depolamanın maliyetini ve riskini karşılayamayacak kadar düşük, hatta negatif olması. Normalde tedarikçiler, yaz aylarında gazı düşük fiyattan alıp depoluyor ve kışın daha yüksek fiyattan satıyor.
Depo seviyelerinin düşük olması, bir ülkenin kışın yeterli gazı olmayacağı anlamına gelmiyor. Ancak yetersiz rezervler, AB ülkelerini dalgalı piyasa fiyatlarına veya küresel arz kesintilerine karşı daha kırılgan hale getirebilir.
Bu durum, özellikle Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya'daki işletmeler için endişe kaynağı.
Euronews Business'a konuşan Alman Gaz Depolama Birliği INES'in genel müdürü Sebastian Heinermann, "Gaz depolama tesislerindeki doluluk oranının düşük kaldığı bir dönemin çok soğuk bir kışla çakışması halinde Almanya normal gaz talebini artık tamamen karşılayamayabilir" uyarısında bulundu.
"Eğer gaz fiyatları sanayi tüketicilerinin karşılayabileceği seviyenin üzerine çıkarsa şirketler üretimi kısmak zorunda kalır" diyen Heinermann, bunun ciddi ekonomik zarara yol açabileceğini de sözlerine ekledi.
Depolama seviyesi Avrupa'nın en yüksekleri arasında olmasına rağmen, İtalya da gaz arzı açısından risklerle karşı karşıya.
Reuters'a göre KatarEnergy, geçen perşembe günü Avrupa'daki en büyük müşterilerinden İtalyan kamu hizmeti şirketi Edison'a, ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle sıvılaştırılmış doğal gaz teslimatlarına yönelik mücbir sebep kaynaklı askıya almayı kasım ayı başına kadar uzattığını bildirdi.
İtalya'nın yıllık gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 10'una denk gelen miktar normalde uzun vadeli Edison-Katar sözleşmesi kapsamında sağlanıyor. Edison, ikame tedarik kaynakları bulduğunu ve müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirebileceğini açıkladı.
AB, Orta Doğu'dan doğrudan nispeten az gaz ithal ediyor. Katar, 2025'te blokun toplam gaz ithalatının yüzde 3,7'sini karşıladı. Ancak Körfez'deki aksamalar yine de Avrupa'da fiyatların yükselmesine neden olabiliyor.
Analistler, Körfez'den LNG ihracatında uzun süreli bir kesintinin, mevcut kargolar için Avrupalı alıcıları Asyalı alıcılarla daha sert rekabete zorlayabileceği ve bunun da Avrupa'da gaz fiyatları üzerinde ilave yukarı yönlü baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Goldman Sachs'a göre olası bir teklif savaşı toptan satış fiyatlarını 100 €/MWh seviyesine yaklaştırabilir.
Geçen hafta bankanın analistleri Samantha Dart ve Laura Cyr, Bloomberg'in aktardığı bir notta, "Orta Doğu'dan enerji ihracatının 2027'ye kadar ancak kademeli olarak normale döndüğü bir senaryoda, Aralık 2026 vadeli TTF fiyatının muhtemelen 100 €/MWh'nin üzerine çıkması gerekeceğini tahmin ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Fatura artışları hanehalkına ne kadar hızlı yansıyabilir?
Mevcut fiyat seviyesi kısa ömürlü kalırsa, bu sıçramanın hanehalkı faturalarına etkisi sınırlı olabilir. Buna karşılık, gerilimin hafifleyeceğine dair net bir işaret olmadığı için, fiyatların uzun süre yüksek seyretmesi Avrupa genelinde hanelerin enerji faturalarına zamanla yansıyabilir.
Oxford Economics'in önceki bir tahminine göre, toptan fiyatlardaki değişimlerin tüketici fiyatlarına tam olarak yansıması ortalama altı ay sürüyor, ancak bu sürenin uzunluğu AB genelinde büyük farklılık gösteriyor.
Fransa, İtalya ve İspanya'da fiyatlar birkaç ay içinde tepki verebilirken, Hollanda'da neredeyse anında yansıyor; Almanya ve Avusturya'da ise zirveye ulaşması neredeyse bir yılı bulabiliyor.
Fiyatların nispeten hızlı yansıması ve ülkenin gaza yüksek ölçüde bağımlı olması nedeniyle, depolama tesisleri şu anda Avrupa'daki en dolu ülkeler arasında yer alsa da Oxford Economics, İtalya'yı Avrupa'nın büyük ekonomileri içinde en kırılgan ülke olarak görüyor.