QatarEnergy'nin son iptalleri kasım başına dek sürüyor. Avrupa ve Asya alıcıları ikame kargo buluyor ya da tükettikleri gazı azaltıyor; LNG'nin Hürmüz Boğazı'ndan ne zaman normal akacağı bilinmiyor.
Hürmüz Boğazı’ndan yapılan düzenli LNG sevkiyatının büyük ölçüde durması nedeniyle QatarEnergy, Avrupa ve Asya’daki müşterilerine sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) teslimatlarında mücbir sebep ilanını uzattı.
REKLAM
REKLAM
İtalyan enerji şirketi Edison (kaynak İngilizce), QatarEnergy’nin eylül sonu ile kasım başı arasına planlanan beş LNG kargosunu daha teslim edemeyeceğini açıkladı.
Böylece Nisan’dan bu yana Edison’un sözleşmesi kapsamında etkilenen kargo sayısı 29’a, yani yaklaşık 3,8 milyar metreküp doğal gaza yükseldi.
Edison, bunlardan 21 kargoyu – yaklaşık 2 milyar metreküp gaza karşılık gelen miktarı – şimdiden ikame ettiğini ve müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirmeye devam edebileceğini belirtti.
QatarEnergy’nin Pakistan’daki alıcılara iptallerin ekim ayına kadar süreceğini, Bangladeş’e yönelik sevkiyatların ise eylül sonrasına kadar aksayacağını bildirdiği aktarılıyor. Diğer Avrupa alıcılarına da benzer bildirimler ulaşmaya başladı.
QatarEnergy ilk olarak mart ayında mücbir sebep ilan etti ve kesintinin alıcıların başlangıçtaki beklentilerini aşması üzerine o tarihten bu yana kararı ay be ay yeniliyor.
Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nde küresel araştırmacı olarak görev yapan Anne-Sophie Corbeau, “Siyasi bir çözüm bulunmadığı ya da başlıca taraflardan birinin geri adım attığı bir senaryo olmadığı sürece, bu durumun daha epey bir süre devam etmesi muhtemel” dedi.
Corbeau, QatarEnergy’nin mücbir sebep kararını ay bazında uzatmasının nedeninin, ihracatın ne zaman normale döneceğine dair hâlâ güvenilir bir tarih olmaması olduğunu söyledi.
QatarEnergy, Euronews’in yorum talebine yanıt vermedi.
Alıcılar Katar LNG’sinin yerine ne koyuyor?
Kesinti, Katar LNG’sinin büyük bölümünü küresel piyasadan çekmiş durumda. ICIS verilerine göre Katar, savaşın ilk altı ayında yalnızca 18 kargo ihraç etti; oysa bir yıl önce aynı dönemde bu sayı 509’du.
Bu düşüşün, kaçan satışlar nedeniyle Katar’a yaklaşık 24 milyar dolar (20,7 milyar euro) gelir kaybına mal olduğu tahmin ediliyor.
Boşluğun bir kısmı diğer ihracatçılar tarafından dolduruldu. Corbeau, son bir yıl içinde devreye giren tesislerin de katkısıyla ABD ve Kanada’dan daha fazla LNG sevkiyatı yapıldığını söyledi. Nijerya ve Malezya’da da üretim artmış durumda.
Ancak ikame tedarik, açığın tamamını kapatabilmiş değil. Bazı Asya piyasaları tüketimi kısmış ya da başka yakıtlara yönelmiş durumda; Avrupa ise pahalı spot kargolar için agresif biçimde rekabet etmek yerine depolardaki gazı daha fazla kullanıyor.
Corbeau, “Mevcut kargolar, teklif veren alıcılara gidiyor” diyerek, LNG fiyatlarının yüksek olmasına rağmen Güneydoğu Asya’daki bazı alıcıların piyasada aktif kalmayı sürdürdüğünü belirtti.
Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden LNG arzındaki uzun süreli kaybın, başka bölgelerde üretim artsa bile 2026’da küresel ticarette düşüşe yol açabileceğini ifade etti.
Avrupa ile Asya farklı risklerle karşı karşıya
Etki, ithalatçı ülkeler arasında homojen değil. Avrupa Birliği’nin LNG ithalatı nisan ile ağustos ayları arasında geçen yıla kıyasla daha düşük seyretti. Çin’in ithalatı da geriledi, ancak düşüş aylar arasında değişkenlik gösterdi.
Corbeau, en büyük risk altında olanların Katar veya Emirlik LNG’sine büyük ölçüde bağımlı olup yeterli ikame kargo sağlayamayan ülkeler olduğunu söyledi. Kısa vadeli alımlara bel bağlayanlar özellikle kırılgan durumda.
Corbeau, Pakistan, Bangladeş ve Hindistan’ı özellikle savunmasız ülkeler olarak sıraladı. Japonya’nın ise daha iyi korunduğunu, çünkü Katar’dan nispeten az LNG aldığını ve petrol ya da ABD gaz fiyatlarına endeksli geniş bir uzun vadeli sözleşme portföyüne sahip olduğunu belirtti.
Corbeau, Çin’in şu ana kadar kaybettiği önemli miktardaki Katar LNG’sini yönetebildiğini, Avrupa’nın ise depolardaki gazı daha fazla kullanarak durumu kısmen idare ettiğini, bunun da stokları aşağı çektiğini söyledi.
ABD, Kanada, Avustralya ve Nijerya’da inşa halindeki yeni LNG ihracat kapasitesinin, zamanla piyasaya daha fazla Katar dışı arz getirmesi bekleniyor.
Ancak küresel piyasada, daha önce 2026 ortası için öngörülen görece rahat arz-talep dengesine geri dönülmesi 2028’i bulabilir.
Hürmüz’ün yeniden açılması yalnızca ilk adım olur
Hürmüz Boğazı, İran savaşından önce küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapıyordu. Bazı petrol tankerleri boğazı kullanmaya devam etse de LNG gemileri daha az bulunuyor, daha özel operasyon gerektiriyor ve ikame edilmeleri daha zor; bu da Katar’ın gazını ihraç edebilmesi için pratik olarak çok az alternatif bırakıyor.
Corbeau, QatarEnergy’nin boğazın güvenli olduğundan emin olduktan sonra hasar görmemiş 12 LNG üretim ünitesindeki üretimini yaklaşık iki ay içinde eski seviyesine çıkarmayı öngördüğünü söyledi.
QatarEnergy (kaynak İngilizce), Ras Laffan’daki saldırılarda hasar gören iki başka ünitenin onarımının ise üç ila beş yıl sürebileceğini bildirdi.
ABD ile İran arasında haziranda imzalanan mutabakatın ardından sınırlı LNG sevkiyatı yeniden başladı, ancak saldırıların tekrar artmasıyla deniz taşımacılığındaki riskler yükselince toparlanma kalıcı olmadı.
Corbeau, kısa süreli yeniden başlamanın Katar’ın hasar görmemiş tesislerinden ihracatı nispeten hızlı şekilde toparlayabileceğini gösterdiğini, ancak bunun sadece gemilerin Hürmüz’den güvenli ve kesintisiz geçiş yapabilmesi durumunda mümkün olduğunu vurguladı.
“En önemli mesele, boğazın gerçekten açık olduğundan emin olmak” diyerek, “ve bunun zor olduğu ortaya çıktı” ifadesini kullandı.