Bu hafta OECD'nin PISA raporu 15 yaşındakilerin matematik ve okuma becerilerinin dünya çapında gerilediğini ortaya koydu; peki yetişkinler ne kadar iyi durumda?
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), her üç yılda bir 15 yaşındaki öğrencilerin okuma, matematik ve fen becerilerini standart bir testle ölçüyor.
REKLAM
REKLAM
Salı günü yayımlanan son rapor, özellikle matematik ve okuma becerilerinde dünya çapında endişe verici bir düşüş olduğunu ortaya koydu. Yapay zeka (YZ), akıllı telefonlar ve sosyal medya katkıda bulunan etkenler arasında gösteriliyor.
“Özet aslında çok basit: Spor izleyerek forma girmezsiniz. Forma, spor yaparak girersiniz,” diye konuştu OECD’nin dünyaca tanınan PISA testlerinin kurucusu Andreas Schleicher, Euronews’e.
“Öğrenme için de aynı şey geçerli. Öğrenme içerik tüketerek değil; fikirlerle aktif olarak uğraşıp onları karşılaştırıp tartarak gerçekleşir. Ve yapay zeka, tam da bu sürecin içini boşaltabilir. Bizim gözlemlediğimiz de bu.”
Peki ya yetişkinler? Biz daha iyi durumda mıyız? Reading Agency’nin 2024 tarihli bir araştırmasına göre Birleşik Krallık’taki yetişkinlerin yarısı keyif için kitap okumuyor; aynı yıl yapılan bir Eurostat anketi ise AB vatandaşlarının neredeyse yarısının son 12 ayda tek bir kitap bile okumadığını ortaya koydu.
Şu soruyu akla getiriyor: PISA’ya giren 15 yaşındakilerden ne kadar daha iyi olurduk?
Şimdi bunu görme sırası sizde — aşağı kaydırarak OECD’nin sorularından oluşan örnek teste göz atın. Yanıtlar sayfanın en altında yer alıyor (kopya çekmek yok!).
Matematik
Soru 1: Alex kırmızı ve mavi üçgenlerden oluşan aşağıdaki deseni çizdi.
Desenin ilk dört sırası aşağıda gösteriliyor.
Alex’in deseninin ilk dört sırasında yer alan üçgenlerin yüzde kaçı mavidir?
A) %37,5
B) %50,0
C) %60,0
D) %62,5
Soru 2: Görseldeki grafikte yer alan bilgiler, aşağıdaki ifadeleri destekliyor mu? Her ifade için Evet ya da Hayır diye yanıt verin.
- Satılan DVD sayısı 2008’den 2014’e kadar yaklaşık yüzde 50 azaldı
- Satılan DVD sayısı 2008’den 2014’e kadar her yıl aynı miktarda azaldı
- Doğrunun eğimi, 2008–2014 arasında satılan DVD sayısındaki yıllık ortalama düşüşü gösteriyor
Fen
Soru 1: Pek çok kişi, giysilerin üretilmesi ve elden çıkarılmasının küresel çevresel etkileri konusunda endişeli.
Pamuk lifleri, pamuk bitkisinin tohumlarının dış katmanından elde edilir. Sentetik liflerle karşılaştırıldığında pamuk liflerinin işlenmesi daha az uğraş gerektirir ve daha kolay biyolojik olarak parçalanır.
Pamuklu tekstil üretimi çok miktarda su, gübre, pestisit ve diğer zararlı kimyasallar gerektirir. Bu sorunları azaltmak için sürdürülebilir pamuk üretim yöntemleri geliştiriliyor.
Pamuklu tekstil üretiminin olumsuz çevresel etkilerini azaltmak için aşağıdaki hangi önlemler alınabilir? Tüm doğru yanıtları işaretleyin.
- Suyu daha verimli kullanmak
- Üretilen pamuklu tekstillerin kalitesini düşürmek
- Pamuk tarlalarında çalışan personel sayısını artırmak
- Yalnızca hedef alınan zararlı türüne zarar veren pestisitler kullanmak
- Kimyasal atıkları pamuk üretimi yapılan yerlerden çok uzak bölgelere boşaltmak
Soru 2: Yıldırım düştüğünde, gözlemci hemen bir ışık çakması görür. Gök gürültüsü aynı anda oluşur, ancak gözlemci onu biraz daha sonra duyar.
Gözlemcinin gök gürültüsünü duyması için geçen süre; gözlemci ile yıldırımın düştüğü yer arasındaki mesafe gibi etmenlere bağlıdır.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, yıldırımın neden gök gürültüsünden önce görüldüğünü en iyi şekilde açıklar?
- Işığın havadaki hızı, sesin havadaki hızından daha fazladır.
- Işığın görülebilmesi için havadan geçmesine gerek yoktur, ancak sesin duyulabilmesi için havadan geçmesi gerekir.
- Işık parçacıkları ses parçacıkları kadar ağır değildir, bu yüzden saptanmaları daha kolaydır.
- Gözler ışığı, kulakların sesi algıladığından daha hızlı algılar
Okuma
Soru 1: Bu testte bazı cümleler okuyacak ve anlamlı olup olmadıklarına karar vereceksiniz. Cümle mantıklıysa EVET, mantıksızsa HAYIR yazın.
- Kırmızı arabanın lastiği patlamıştı
- Uçaklar köpeklerden yapılmıştır
- Öğrenci dün gece kitabı okudu
Soru 2: Yakın zamanda tavuk yetiştirmek için bir çiftliğe taşınan akrabalarınızı ziyarete gidiyorsunuz. Teyzenize “Tavuk yetiştirmeyi nasıl öğrendiniz?” diye soruyorsunuz.
O da şöyle diyor: “Tavuk yetiştiren pek çok kişiyle konuştuk. Ayrıca internette çok sayıda kaynak var. Örneğin sık sık girdiğim bir Tavuk Sağlığı forumu bulunuyor. Tavuklarımdan birinin bacağı incindiğinde yakın zamanda benim için çok faydalı oldu. Sana yaptığım yazışmayı göstereceğim.”
Ivana_88 ne öğrenmek istiyor?
- Yaralanmış bir tavuğa aspirin verip veremeyeceğini
- Yaralanmış bir tavuğa aspirini ne sıklıkta verebileceğini
- Yaralanmış bir tavukla ilgili bir veterinerle nasıl iletişim kurabileceğini
- Yaralanmış bir tavuğun ne kadar acı çektiğini tespit edip edemeyeceğini
Finansal okuryazarlık
Greg bir bisiklet satın alıyor. Ödemek için bisiklet mağazasının kendi finans şirketinden kredi çekiyor. Greg’in ödemesi muhtemelen ne kadar tutacak?
- 600 zedden az
- 600 zedden fazla
- Tam olarak 600 zed
Yanıtlar:
Matematik 1. A, 2. Evet, Hayır, Evet.
Fen 1. “Suyu daha verimli kullanmak” ve “Yalnızca hedef alınan zararlı türüne zarar veren pestisitler kullanmak”. 2. “Işığın havadaki hızı, sesin havadaki hızından daha fazladır.”
Okuma 1. Evet, Hayır, Evet. 2. “Tavuğuma aspirin verip veremeyeceğimi.”
Finansal okuryazarlık 1. Greg’in ek masraflar ödeyeceğini belirten açıklamayla birlikte ikinci ya da üçüncü yanıt.
OECD’nin PISA testinin tamamını burada bulabilirsiniz. https://www.oecd.org/en/about/programmes/pisa/pisa-test.html (kaynak İngilizce)