Batı Afrika’nın Karayipler’e yanıtı sayılan Fildişi Sahili, olağanüstü sahilleri, UNESCO listesinde yer alan kültürü ve Avrupa’dan direkt uçuşlarıyla öne çıkıyor.
Güneş altında önümde uzanan lagün sessiz; yalnızca tropik bir esintinin hışırtısı ve bana doğru ilerleyen teknenin motorundan gelen tıkırtı duyuluyor. Tekne, suyun karşı tarafında, 200 metre ötede uzanan ince bir kum şeridindeki iskeleden az önce ayrıldı. Uzaklardan gelen hafif bir uğultu, hindistancevizi ağaçlarının sallandığı çizginin ötesindeki dalgaların bugün oldukça coşkulu olduğunu haber veriyor.
REKLAM
REKLAM
Beni Karayiplerde sandıysanız haksız sayılmazsınız. Oysa burası, çoğumuzun daha çok son yıllardaki Dünya Kupası futbol yükselişiyle tanıyıp, Atlantik kıyısındaki büyüleyici sahilleri ve UNESCO tescilli kabile kültürleriyle pek az bildiği Batı Afrika ülkesi Fildişi Sahili.
Paris, Brüksel ve İstanbul’dan, Afrika’nın en büyük kentlerinden biri olan Fildişi Sahili’nin fiili başkenti Abidjan’a doğrudan uçuşlar varken, bu ülkeyi seyahat rotanıza eklemenin tam zamanı.
Karayip havası
Abidjan’ın modern gökdelenleri ve bitmeyen enerjisinden sadece bir buçuk saat doğuda, güzel Assinie-Mafia kıyısındayım. Burası huzurlu ve nefes kesici derecede güzel. Oteller, pansiyonlar, balıkçı köyleri ve şık plaj kulüplerinden oluşan eklektik bir sıra, Atlantik Okyanusu’ndan fotoğraflık altın renkli uzun bir kum şeridiyle ayrılan, sakin Aby Lagünü kıyısına dizilmiş.
Galeriyi andıran butik otel La Maison d’Akoula’nın iskelesinden beni suyun karşı kıyısındaki özel plaj kulübüne götürecek tekneyi bekliyorum. Arkamda, çoğu Abidjanlı elitlerden oluşan konuklar, dallarını genişçe açmış bir incir ağacının ve Fildişi Sahilli sanat eserlerinin gölgesinde şampanyalarından yudum alırken, hafif bir sohbet uğultusu ve kadeh sesleri yükseliyor. Hemen yanımda, sarı bir parıltıyla bir dokumacı kuş yuvasına süzülüyor.
Assinie’nin plajları varlıklı Abidjanlılar arasında çok popüler, ancak Avrupa’dan gelen turist sayısı hâlâ az. Burada geçirilen tatiller, herkes keşfetmeden önce siz bir yer bulmuşsunuz hissi veriyor.
Kuş gözlemcileri, küçük balıkçı köylerinin ve lagün kıyısındaki restoranların yanından geçerek koruma altındaki sulak alan Ehotilé Adaları Milli Parkı’nın sık mangrovlarına uzanan Aby Lagünü tekne turlarına bayılacak. Kıyı boyunca batıya doğru 45 dakikalık bir yolculukla ise, yıkık dökük eski sömürge başkent Grand-Bassam’da seramik ustalarını iş başında izleyebilirsiniz.
Bir de La Maison d’Akoula ile en az onun kadar lüks komşusu Hotel Coucoué Lodge’un ışıltılı havuzları, lagün kıyısındaki restoranları ve zarif plaj kulüpleri var. Buradaki günler, gemi turları ve kalabalıklar olmadan olağanüstü bir Karayip kaçamağının tüm özelliklerini taşıyor.
Karayiplerin bazı bölgeleri aşırı turizmle mücadele ederken, Fildişi Sahili’nin ise aslında daha fazla ziyaretçiye ihtiyaç duyduğu söylenebilir.
UNESCO listesinde yer alan kültürler
İki gün önce, ülkenin sakin resmî başkenti Yamoussoukro’ya yakın, iç kesimlerdeki Kondeyaokro köyüne üç buçuk saatlik mesafedeydim. Burada geleneksel bir Goli dansı izliyorum. Fildişi Sahili’nin 60’ı aşkın kabile kültüründen biri olan Baoulé halkını atalarına bağlayan ruhani bir ritüel bu.
Davullar durmaksızın, adeta buyururcasına çalıyor; palmiyenin yapraklarıyla süslenmiş iki maskeli figür, etraflarını saran seyirci çemberinin ortasına geldiğinde ritim doruğa ulaşıyor. Her biri, toz bulutu içinde ayakları inanılmaz bir hızla savrularak, sırayla diğerini dansıyla geçmeye çalışıyor.
Seyirci kalabalığı arttıkça, köyün genç erkekleri favorilerini coşkuyla destekliyor. Ortamda adeta elektrik var. Biz turistler için düzenlenen bir gösteri olarak başlayan dans, kısa sürede tüm köyün sahip çıktığı bir şenliğe dönüşüyor.
Akşam yemeğinde (ve bir iki kadeh tokuştururken) köyün kralı Nana Yao Daniel, burada turizme ihtiyaç duyulduğunu anlatıyor. Abidjan’ı ülkenin uzak kuzeyiyle bağlayan, pürüzsüz asfaltla kaplı çift şeritli yol açıldığından beri, köyün ün salmış el dokuması kumaşlarının yol kenarındaki satışları büyük ölçüde düşmüş.
Davullara verilen kısa bir arada, Baoulé erkeklerinin hâlâ açık havadaki tezgahlarda uzun, dar şeritleri elle dokuyup bunları birleştirerek vücuda sarılan peştamallara dönüştürdükleri yerleri geziyorum. Kadınlar ise pamuğu ve boyayı hazırlıyor.
Bir şey satın almam için baskı hissediyor muyum? Hayır; ama seçtiğim kumaşın derin çivit mavileri ve geometrik desenleri beni etkiliyor ve UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesine girmiş bir zanaatin parçasına sahip olmak ayrıcalık gibi geliyor.
Koruma çalışmalarını finanse eden ekoturizm
Çift şeritli yol, bizi Baoulé dokumacıların ötesine, küçük Bouaké kasabasının dış mahallelerine doğru hızla kuzeye taşıyor.
Burada, Fildişi Sahilli eko-girişimci Karl Diakite, ailesinin özel balık avlağını 41 bin hektarlık N’Zi Yaban Hayatı Rezervi’ne dönüştürmüş. Koruma çalışmaları, karanlıkta ağaç kaya sıçanlarının çağrılarını dinleyerek uyuduğunuz, asma yürüyüş yollarıyla birbirine bağlanan konforlu, ayaklar üzerine yükseltilmiş kulübelerden oluşan N’Zi River Lodges’da konaklayan misafirlerin ödediği ücretlerle finanse ediliyor.
“Bekçilerimizin çoğu eskiden kaçak avcıydı,” diyor Diakite. “Zamanla yaban hayatını ve çevreyi korumanın önemini kavradılar; bunun kendilerine ne gibi faydalar sağladığını da artık görüyorlar.”
N’Zi gibi yerlere büyük ihtiyaç var. 1960’tan bu yana Fildişi Sahili ormanlarının yüzde 80’ini ve yerli orman filleri nüfusunun yüzde 90’ından fazlasını kaybetti.
Rezerv hâlâ gelişme aşamasında, ancak her yerde hissedilen bir umut havası var. Yaban hayatı sayıları artıyor; ormanlık savanda yapılan safariler orman mandalarını, Western kob antiloplarını, defassa su antiloplarını, vervet maymunlarını ve daha birçok türü ortaya çıkarıyor.
“İlk başladığımızda, kuşlar dışında herhangi bir yaban hayvanı görmek çok zordu; memeli neredeyse hiç yoktu,” diyor Diakite. “Manda görmek ise adeta efsaneydi. Bölgede manda olduğunu söylediklerinde uzmanlara gülerdik; ta ki sürülerini görmeye başlayana kadar.”
Rezervin ilk başarıları, iddialı hedefleri besliyor.
“Rezervimizden geçmeyi alışkanlık haline getirmiş fil sürüleri var; ne kadar azaldıkları için onları görmek kolay değil,” diyor Diakite. “Hedeflerimizden biri, bir zamanlar fil ülkesi olan bu topraklarda nüfusu yeniden artırmak için fil sığınağı hâline gelmek.”
Daha maceracı doğa severler için ülkenin en batısındaki uçsuz bucaksız Taï Milli Parkı, nesli tehlike altındaki cüce su aygırlarına ve kritik düzeyde tehlike altındaki Batı Afrika şempanzelerine ev sahipliği yapıyor.
Assinie-Mafia’ya döndüğümde, elimde tatlı hibiskus suyu bardağı, ayak parmaklarımı yumuşak kumların içine gömüyorum. Karşımda kendiliğinden başlayan bir plaj voleybolu maçı var; fonda ise Fildişi Sahili’nin Zouglou müziğinin yumuşak dans ritimleri usulca yükseliyor. “Mutluluk bu,” diye geçiriyorum içimden.
Burayı cazip kılan yalnızca kalabalıklar gelmeden önceki Karayipleri andırması değil; bugün gelip yol üzerindeki N’Zi gibi yerleri desteklemenin, bundan sonrasını şekillendirmeye de katkı sağlayabilecek olması.
Fildişi Sahili: Nasıl gidilir, nerede kalınır
Air France, Brussels Airlines ve Türk Hava Yolları sırasıyla Paris, Brüksel ve İstanbul’dan Abidjan’a direkt uçuşlar sunuyor. Uçuş süresi yaklaşık yedi saat.
N’Zi River Lodges (kaynak İngilizce)’ta tam pansiyon bir yönetici odasında konaklama, safari sürüşü de dâhil olmak üzere gecelik 198 £’dan (€230 / 150,000 FCFA) başlayan fiyatlarla sunuluyor.
Assinie-Mafia’daki La Maison d’Akoula (kaynak İngilizce)’da, su üzerindeki tek yatak odalı bir süitin kahvaltı dâhil gecelik fiyatı 450 £’dan (€522 / 340,000 FCFA) başlıyor.
Ya da iki ila dört kişilik bahçe odalarının kahvaltı dâhil gecelik 112 £’dan (€130 / 85,000 FCFA) başladığı Hotel Coucoué Lodge (kaynak İngilizce)’u deneyebilirsiniz.
Responsible Travel (kaynak İngilizce), Fildişi Sahili’nde kişi başı 2.450 £’dan (€2,845) başlayan, uçuşların dâhil olmadığı kültür ve yaban hayatı turları sunuyor.
Sarah Faith, aktivist seyahat şirketi Responsible Travel’da kıdemli değerler yazarıdır