Araştırmacılar, kent merkezinin havasında dolaşan 'çok yüksek' miktarlarda mikroplastik tespit etti. Ayrıca bu seviyeler önceki tahminleri de fazlasıyla aşıyor.
Mikroplastikler, genellikle kirli şehirlerden bir kaçış alanı olarak görülen yeşil alanlara da sızıyor. Uzmanlar, bunun “olası sağlık riskleri” doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
University of Leeds tarafından yürütülen yeni bir araştırma, kırsal alanlarda şehir merkezlerine kıyasla daha fazla miktarda mikroplastik bulunduğunu ortaya koydu. Bilim insanlarına göre ağaçlar ve diğer bitki örtüsü, havadaki mikroplastik parçacıkları yakalayarak ormanlık alanlara taşıyor.
Environmental Pollution dergisinde yayımlanan üç aylık çalışmada, bir ormanlık alanda metrekare başına günde 500’e kadar mikroskobik plastik parçacığı tespit edildi. Bu miktar, büyük bir şehir merkezinde ölçülenin neredeyse iki katı.
Ormanlık alanlar neden mikroplastiklerle doluyor?
Araştırmacılar, İngiltere’nin Oxfordshire bölgesinde, ormanlık bir alan, bir kasaba ve Oxford kent merkezi olmak üzere üç noktadan mikroplastik örnekleri topladı.
Mayıs-Temmuz 2023 arasında iki ila üç günde bir alınan örnekler, kızılötesi ışığın maddeler tarafından nasıl soğurulduğunu ölçen yüksek çözünürlüklü bir spektroskopla analiz edildi.
Bu yöntem, parçacıkların hangi malzemelerden oluştuğunu net biçimde belirlemeyi sağladı.
Üç ay boyunca dört farklı boyut aralığında 21 farklı plastik türü saptandı. Bazı parçacıklar yalnızca 25-50 mikrometre büyüklüğündeydi ve bu da onları büyük bakterilerle benzer boyutta, polen ya da kum tanesinden daha küçük hale getiriyor.
Parçacıkların yüzde 99’una kadarı insan gözüyle görülemeyecek kadar küçüktü.
Toplam parçacık sayısının en yüksek olduğu yer Wytham Woods olurken, en fazla çeşitlilik Oxford şehir merkezinde görüldü.
Kırsal alanlarda en yaygın bulunan plastik türü, genellikle giysi ve gıda kaplarında kullanılan polietilen tereftalat (PET) oldu.
Kasabada, plastik poşetlerde kullanılan polietilen öne çıkarken, Oxford kentinde çok katmanlı gıda ambalajlarında, otomotiv yakıt sistemlerinde ve endüstriyel filmlerde yaygın olan etilen vinil alkol ağırlıktaydı.
Çalışmanın başyazarı ve yer yüzeyi jeokimyası öğretim üyesi Gbotemi Adediran, “Araştırmamız, kırsal ortamların havadaki mikroplastiklerden mutlaka korunmuş olmadığını ve ağaçlar gibi doğal unsurların kirlilik dağılımını nasıl etkilediğini gösteriyor,” dedi.
Adediran, “Daha küçük mikroplastiklerin yaygın varlığı, insanların şehirde ya da kırsal bir köyde yaşamasından bağımsız olarak, soluma yoluyla ortaya çıkabilecek potansiyel sağlık riskleri konusunda endişe yaratıyor,” diye ekledi.
Mikroplastikler nasıl dolaşıyor?
Önceki araştırmalar, mikroplastiklerin haftalar boyunca havada asılı kalabildiğini; en küçük parçacıkların ise binlerce kilometre yol kat edebildiğini göstermişti.
Hava koşulları bu hareketi güçlü biçimde etkiliyor. Araştırmacılar, rüzgârlı havalarda daha fazla parçacığın çöktüğünü tespit etti. Yağış ise parçacık sayısını azaltıyor; ancak toplanan parçacıkların daha büyük olduğu görülüyor.
Science Advances’ta yayımlanan yeni bir çalışma, yol tozunun da bu parçacıkların atmosferde taşınmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koydu.
Bilim insanları, havada "çok büyük" miktarlarda mikroplastik ve nanoplastik saptadı.
İlk kez, atmosferdeki plastik parçacıklarını nicelendirmek için geliştirilen yeni bir teknik sayesinde 200 nanometre kadar küçük nanoplastikler havada tespit edilebildi.
Bu yöntem ayrıca plastiklerin farklı çevresel yollar arasında nasıl hareket ettiğini de izliyor; bunlar arasında havada taşınma, toz çökelmesi, yağmur, kar ve tozun yeniden havalanması yer alıyor.
Çin Bilimler Akademisi’nin Yer ve Çevre Enstitüsü (IEECAS)’nden araştırmacılar, bu tekniği Çin’deki iki şehirde uyguladı ve plastik yoğunluklarının daha önce bildirilen seviyelerin çok üzerinde olduğunu buldu.
Bulgular, mikroplastiklerin ne kadar yaygın hâle geldiğini ve soluduğumuz havaya kadar sızdığını gözler önüne seriyor.